Uzasadnienie
Wyrokiem z 23 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1048/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę C. T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kraśniku z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], udzielającą B. K. pozwolenia na użytkowanie zbiornika na płynne odchody zwierzęce o wym. 3,20 m x 6, 80 m, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], położonej w [...], gmina A. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniósł C. T., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
- 1) przepisów postępowania:
- – art. 174 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 47 p.p.s.a. oraz przepisy procesowe, w szczególności art. 80 i 81 k.p.a., z powodu nieprzesłania stronie skarżącej jednego egzemplarza odpowiedzi na skargę Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie, przez co WSA w Lublinie naruszył konstytucyjne prawo strony do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ sąd wydał wyrok w oparciu o domniemanie wykonania obowiązku nie przywołując przepisów z których wprost wynika, że obowiązek taki inwestor wykonał;
- 2) przepisów prawa materialnego:
- – art. 174 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) poprzez błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie norm prawa materialnego, zawartych w ustawie z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zakresie dokonanej przez Sąd oceny prawnej w zaskarżonym orzeczeniu;
- – art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i § 6 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 25 marca 2013 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle i ich usytuowanie (Dz.U. z 16 stycznia 2014 r. poz.
- 81) oraz w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. z 2015 r. poz. 625), art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego z 1994 r., oraz § 21 ust. 2 pkt 3, § 11 ust. 1 pkt 1 i 7 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta i gm. A. z 29 października 2010 r., ponieważ ani zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ani decyzje organów nadzoru budowlanego nie wyjaśniają okoliczności faktycznych sprawy, tj. o jaką kategorię zbiornika na płynne odchody zwierzęce chodzi, co ma istotny wpływ na jednoznaczne ustalenie stanu prawnego, a więc przepisów prawa znajdujących zastosowanie, co jest niezbędne do prawidłowego dokonania aktu subsumcji, tj. że dany przypadek jest jednym z tych przypadków do których odnosi się obowiązująca aktualnie norma prawna do budowli rolniczych.
Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Niezasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, które według skarżącego polegało na błędnym zastosowaniu w sprawie przepisów ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki prawidłowo zaznaczył, że na mocy art. 153 p.p.s.a. wiążąca była ocena zawarta w poprzednim wyroku WSA z 19 lutego 2015 r., II SA/Lu 501/14, zgodnie z którą organy nadzoru budowlanego miały obowiązek w niniejszej sprawie zastosować zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisy dotychczasowe, a konkretnie przepisy ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlanego.
W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wskazać trzeba, że w trakcie rozpoznawania niniejszej sprawy nie zmieniły się ustalenia faktyczne co do okoliczności powstania spornego zbiornika przed 1 stycznia 1995 r., a zatem wiążące było stanowisko wskazujące na konieczność zastosowania przepisów obowiązujących w czasie realizacji tego obiektu budowlanego.
W wyroku II SA/Lu 501/14 Sąd Wojewódzki przesądził również definitywnie, że w rozpatrywanej sprawie nie było podstaw do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a w konsekwencji do samowolnie wybudowanego obiektu należało zastosować tryb przewidziany w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
W szczególności Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem, w przypadku oceny zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy brać pod uwagę przepisy aktualnie obowiązującego planu miejscowego, jednak badając zgodność inwestycji z przepisami powszechnie obowiązującymi należy brać pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie realizacji robót budowlanych, co wynika wprost z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Wydając zatem orzeczenie na podstawie art. 40 tej ustawy, organ ma obowiązek brać pod uwagę przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie realizacji obiektu budowlanego (zbiornika), a nie w dacie legalizacji.
Odnosząc się do decyzji wydanych w przedmiocie obowiązków nałożonych na inwestora celem doprowadzenia spornego obiektu do stanu zgodnego z prawem – Sąd Wojewódzki wskazał na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisu § 80 rozporządzenia z 3 lipca 1980 r., akcentując, że przepis ten jako zasadę wprowadził dla zbiorników na gnojowicę wymóg szczelnego przykrycia; odnosząc się zaś do § 23 ust. 4 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. przesądził, że na mocy tej regulacji organy prawidłowo stwierdziły zachowanie wymaganych odległości od przedmiotowego zbiornika do granicy oraz otworów okiennych budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej.
W konkluzji WSA wskazał, że organ prawidłowo wydał decyzję na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w sytuacji, gdy zbiornik nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a jednocześnie istniała możliwość nakazania inwestorowi wykonania określonych przeróbek w przedmiotowym zbiorniku poprzez wykonanie przykrycia wymaganego przepisem § 80 ust. 2 cyt. rozporządzenia.
Skoro wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2015 r. nie został zaskarżony, to jako prawomocny wywołał skutki przewidziane w art. 170 i 153 p.p.s.a., co należało uwzględnić przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy.
W świetle wskazań zawartych w wymienionym wyroku nie mogła budzić wątpliwości ocena co do zgodności zrealizowanego zbiornika oraz wykonanego przykrycia z ustaleniami planu miejscowego zatwierdzonego uchwałą z 29 października 2010 r., zgodnie z którą nieruchomość inwestora znajduje się na terenie o przeznaczeniu pod zabudowę zagrodową, a w ramach takiej zabudowy dopuszczalna jest w szczególności realizacja obiektów inwentarskich i gospodarczych, takich jak przedmiotowy zbiornik na płynne odchody zwierzęce.
Uprawnione było również wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego co do tego, że inwestor wykonał obowiązek nałożony decyzją z 12 marca 2014 r., polegający na zamontowaniu szczególnego przykrycia do przedmiotowego zbiornika, co w efekcie stanowiło przesłankę do udzielenia pozwolenia na jego użytkowanie, zgodnie z art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r.
Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił szerokie wyjaśnienia wskazujące na właściwy sposób wykonania przykrycia zbiornika składającego się z zadaszenia oraz osłony bocznej z arkuszy gumowych. Trafnie też zwrócił uwagę, że ani przepisy wykonawcze z 1980 r., ani też przepisy rozporządzenia z 7 października 1997 r. nie określają szczegółowo, z jakich materiałów powinno być wykonane zamknięcie zbiornika, stanowiąc jedynie, że powinno to być "przykrycie szczelne".
W związku ze stanowiskiem zawartym w poprzednim wyroku, wiążącym na mocy art. 153 p.p.s.a., w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przepisy wymienione w podstawie skargi kasacyjnej, a konkretnie § 6 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 25 marca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle i ich usytuowanie z w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego z 1994 r.
Wbrew zarzutowi kasacyjnemu Sąd Wojewódzki nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem w sposób wyczerpujący przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, wyjaśniając rzeczowo wszystkie istotne okoliczności sprawy, z uwzględnieniem zagadnień objętych zarzutami skargi. WSA wyjaśnił prawidłowo m.in., że z istoty decyzji wydanej w trybie art. 40 w związku z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wynikało, iż miała ona zastosowanie do samowoli budowlanej, gdyż przedmiotowy zbiornik na płynne nieczystości pochodzenia zwierzęcego został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W rezultacie organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie naprawcze, w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie jego budowy, w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. W związku zaś ze stwierdzeniem, że inwestor wywiązał się z nałożonego na niego w tym trybie obowiązku, prawidłowo organy obu instancji orzekły o udzieleniu mu pozwolenia na użytkowanie, na podstawie art. 42 tejże ustawy.
Nie można zatem mówić, że wykonanie zadaszenia i szczelnego przykrycia przedmiotowego zbiornika wskutek decyzji organów nadzoru budowlanego, wydanych zgodnie z art. 40 w związku z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., nastąpiło w ramach "kolejnej samowoli budowlanej". Tym samym chybione okazały się twierdzenia skargi kasacyjnej co do tego, że inwestor dopuścił się kolejnej samowoli budowlanej.
Podkreślić należy, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie jest adekwatna do przedmiotu sprawy rozpoznanej przez Sąd pierwszej instancji. W dużej mierze podniesione zostały kwestie, które wiązały się z poprzednią sprawą zakończoną wyrokiem z 19 lutego 2015 r. W sprzeczności z tym wyrokiem i regulacją art. 153 p.p.s.a. pozostaje wywód związany z przepisami art. 50–51 Prawa budowlanego, które nie miały zastosowania w sprawie. Wskazać również należy, że skarga kasacyjna nie zawiera w istocie żadnych zarzutów dotyczących art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., będącego podstawą prawną decyzji kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji.
Ponadto całkowicie niezasadny okazał się zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia w postępowaniu sądowym art. 47 p.p.s.a. Jak wynika z akt sądowych odpowiedź na skargę udzieloną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie została doręczona stronie skarżącej, co znajduje potwierdzenie w dowodzie doręczenia przesyłki z dnia 2 listopada 2016 r. (k. 29).
W toku przeprowadzonego postępowania Sąd pierwszej instancji doręczył skarżącemu w sposób właściwy także inne pisma procesowe oraz zawiadomienia, co warunkowało możliwość jego aktywnego udziału w sprawie i ochrony własnego interesu prawnego. Skarżący uzyskał również od Sądu Wojewódzkiego wszelkie niezbędne pouczenia co do przysługujących mu uprawnień procesowych oraz środków zaskarżenia. Nieuprawnione jest zatem zawarte w skardze kasacyjnej stwierdzenie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył konstytucyjne prawo strony do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.