Uzasadnienie
Decyzją z dnia.... Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego.. - po rozpatrzeniu odwołania C. T. - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego... z dnia... nakazującą B. K. wykonanie niezbędnych przeróbek przy zbiorniku na płynne odchody zwierzęce o wym. 3,20 m x 6, 80 m zlokalizowanego na działce nr ewid.... położonej w J., gm. A. poprzez wykonanie jego szczelnego przykrycia w celu doprowadzenia zbiornika do stanu zgodnego z przepisami.
Organ I instancji wskazał, że podczas oględzin w dniu 14 lutego 2014r. stwierdzono, że na działce nr ewid.... położonej w J., przy ścianie północnej budynku gospodarczego (obory) znajduje się otwarty zbiornik do składowania obornika i płynnych odchodów zwierzęcych o wym. 3, 20 m x 6,80 m i głębokości 0,70 m. Posiada on ściany betonowe szczelne, natomiast nie posiada przykrycia. Zbiornik usytuowany jest w odległości 13,70 m od otworu okiennego w ścianie budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości sąsiedniej nr ewid.... będącej własnością C. T. i 19,20 m od studni z kręgów betonowych na tej samej działce. Najmniejsza odległość od krawędzi tego zbiornika do granicy z działką sąsiednią nr ewid.... wynosi 3,22 m.
Organ ustalił na podstawie oświadczeń B. K. i C. T., że zbiornik został wykonany samowolnie w latach 90-tych, a więc w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1974r. – Prawo budowlane.
Mając na uwadze przepis § 80 ust. 2 zarządzenia Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz.44), który wymaga, by gnojowniki, doły kompostowe oraz silosy miały dno i ściany nieprzepuszczalne, a zbiorniki na gnojówkę, gnojowicę i ścieki – szczelne przykrycie, których przedmiotowy zbiornik nie posiada, organ I instancji stwierdził, że możliwe jest wykonanie określonych przeróbek w celu doprowadzenia tego zbiornika do stanu zgodnego z prawem. Z tego względu organ wydał decyzję na podstawie art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974r., stwierdzając jednocześnie, że nie ma podstaw do nakazania inwestorowi rozbiórki zbiornika na podstawie art. 37 ust. 1 cyt. ustawy.
Po rozpatrzeniu odwołania C. T., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego... utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974r. uzasadniająca rozbiórkę zbiornika, gdyż inwestycja zgodna jest z obowiązującym w 1993r. (w okresie budowy zbiornika) miejscowym planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy A., zatwierdzonym uchwałą Nr.... Gminnej Rady Narodowej w A. z dnia 29 września 1988r. W planie tym teren obejmujący działkę nr... oznaczony symbolem 11.15.4R Om określony był jako "istniejące tereny zabudowy zagrodowej, preferowana produkcja ogrodnicza i upraw wieloletnich". W dziale 2.1.5 rozdział VI planu zawarto natomiast zapis: " Istniejące zagrody muszą mieć jednak warunki nieograniczonej działalności rolniczej, rozbudowa i modernizacja wynikające z potrzeb produkcji rolnej, to znaczy w zakresie budownictwa gospodarczego i inwentarskiego".
Również z aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy A. w zakresie terenów urbanizowanych, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w A. z dnia 29 października 2010r., nr XLIIV/275/10 wynika, że we wsi... podstawowe przeznaczenie terenu to zabudowa zagrodowa.
Organ odwoławczy stwierdził natomiast, że zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974r., ponieważ zbiornik nie posiada wymaganego w § 80 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, szczelnego przykrycia, a zatem narusza warunki techniczno - budowlane. Organ odwoławczy wskazał przy tym na § 44 ust. 1 pkt 4 lit. "d" rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego z dnia 20 lutego 1975r. (Dz.U. Nr 8, poz.
48) zgodnie z którym pozwolenia na budowę wymaga wykonanie innych inwestycji budowlanych mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich.
Organ odwoławczy podzielił zatem stanowisko organu I instancji, że możliwe jest doprowadzenie zbiornika do stanu zgodnego z przepisami poprzez nakazanie inwestorowi wykonanie określonych robót budowlanych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie C. T. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji.
Zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 75, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, a także przepisów prawa materialnego – art. 2 ust.2, art. 3, art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2, art. 28, art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974r. oraz § 44 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego z dnia 20 lutego 1975r.
Skarżący podniósł, że inwestor faktycznie dokonał rozbudowy istniejącego budynku inwentarskiego, a nie gospodarczego, jak wskazują organy, dobudowując do niego otwarty zbiornik do składowania obornika, co wymagało uzyskania pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego z 1974r. W przekonaniu skarżącego, organy pominęły, że zbiornik został wykonany samowolnie, bowiem nie odniosły się do tego, że była to rozbudowa, a nie budowa odrębnego obiektu. Organ odwoławczy powołał się bowiem na § 44 rozporządzenia z 1975r., z którego ustępu 3. można wyciągnąć wniosek, że w sprawie nie było wymagane pozwolenie na budowę.
Skarżący wskazał również, że przedmiotowy zbiornik jest budowlą uciążliwą, gdyż ze względu na zapachy i wydzielanie substancji toksycznych oddziałuje negatywnie na otoczenie, co narusza art. 3, 4 i 5 ustawy - Prawo budowlane z 1974r. oraz przepisy rozporządzenia z 1980r., które wymagają zachowania określonych minimalnych odległości od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich.
Wskazał ponadto, że z uwagi na to, że przepisy Prawa budowlanego z 1974r. i rozporządzenie z 1980r. nie regulowało takich odległości w stosunku do otwartych zbiorników na składowanie obornika, należało zastosować przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, które określa takie odległości.
Zarzucił także organowi I instancji wadliwe powołanie się na przepisy rozporządzenia z lat 70-tych, które nie obowiązywało już w okresie budowy zbiornika, a organowi odwoławczemu to, że powołał wprawdzie przepisy obowiązujące w dacie budowy, ale dotyczące krytych, a nie otwartych zbiorników do gromadzenia nieczystości.
Zarzucił również brak raportu oddziaływania na środowisko, co stanowi naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Podniósł, że plan miejscowy, na który wskazuje organ odwoławczy, nie został ogłoszony w wojewódzkim dzienniku urzędowym, co stanowi naruszenie art. 32 i 36 ustawy z dnia 12 lipca 1984r. o planowaniu przestrzennym.
Wskazał ponadto na uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013r., II OPS 2/13, z której wynika, że celem legalizacji samowoli budowlanej jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzje organów obu instancji nie naruszają obowiązujących przepisów.
Bezspornie przedmiotowy zbiornik został wykonany w latach 90-tych, a więc przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), zwanej dalej "Prawo budowlane z 1994r.", to jest przed dniem 1 stycznia 1995 r.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 powołanej ustawy, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, nie stosuje się art. 48 tej ustawy (dotyczącego wydania nakazu rozbiórki), lecz stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, iż do obiektu budowlanego stanowiącego przedmiot nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie, należy stosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.), zwanej dalej "Prawo budowlane z 1974r." obowiązującej w dacie realizacji tego obiektu.
Prawo budowlane z 1974r. wymagało w art. 28 ust. 1 zasadniczo uzyskania przed rozpoczęciem robót budowlanych pozwolenia na budowę (za wyjątkiem robót zwolnionych z tego obowiązku na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, art. 28 ust. 4).
Zgodnie natomiast z art. 37 ust. 1 tej ustawy - obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego (obecnie: wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta) stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z kolei w świetle art. 40 Prawa budowlanego z 1974r., w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Powołane przepisy odnoszą się w szczególności do obiektów budowlanych zrealizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że zbiornik na płynne odchody zwierzęce na działce nr ewid.... został zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a więc samowolnie. W świetle bowiem powołanego art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. roboty te wymagały uzyskania pozwolenia na budowę niezależnie od zakwalifikowania wykonanych robót – jako rozbudowy (dobudowy do istniejącego budynku) czy też jako budowy nowego obiektu, skoro - zgodnie z art. 3 pkt 6 tej ustawy – przez budowę należy rozumieć również rozbudowę. Z przepisem tym ściśle koresponduje § 44 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego z dnia 20 lutego 1975r. (Dz.U. Nr 8, poz. 48), wydanego na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, pozwolenia na budowę wymaga zarówno wykonanie i rozbudowa stałych (...) budynków (pkt 1), jak i wykonanie innych inwestycji budowlanych mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich pkt 4 lit. "d").
Niezależnie więc od tego czy przedmiotowy zbiornik potraktować jako rozbudowę istniejącego budynku, czy też jako wykonanie innej inwestycji budowlanej mogącej uciążliwie oddziaływać na otoczenie, pozwolenie było wymagane. Tylko obiekty wskazane w § 44 ust. 2 rozporządzenia nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, a w grupie tej nie został wymieniony przedmiotowy zbiornik. Z kolei §44 ust. 3, na który wskazuje skarżący, nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Przepis ten upoważnia bowiem właściwy organ do zwolnienia (pod wskazanymi warunkami) z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę położonego na obszarze wsi budynku gospodarczego i inwentarskiego, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie na etapie przed rozpoczęciem robót budowlanych. Właściwy organ nie może zatem dokonać takiego zwolnienia już na etapie legalizacji samowoli budowlanej, a więc przepis ten – wbrew przekonaniu skarżącego - nie uprawnia do przyjęcia, że wskazane w nim roboty budowlane nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę.
Z tego względu zarzuty skargi dotyczące niejasnego uzasadnienia i niewystarczających ustaleń co do obowiązku uzyskania na realizację przedmiotowego zbiornika pozwolenia na budowę, w tym także nieustalenie charakteru istniejącego budynku, do którego przylega zbiornik (gospodarczego czy inwentarskiego), nie są usprawiedliwione.
Prawidłowo organy obu instancji stwierdziły, że w sprawie nie było podstaw do nakazania rozbiórki zbiornika.
W świetle powołanego przepisu art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r., nakaz rozbiórki zbiornika mógłby być orzeczony tylko wówczas, gdyby znajdował się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę albo gdyby został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy i jednocześnie powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a takie sytuacje nie zachodzą.
Zgodzić się wprawdzie należy ze stanowiskiem skarżącego, że w przypadku oceny zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy brać pod uwagę przepisy aktualnie obowiązującego planu miejscowego (zob. wyrok NSA z dnia 8 października 2007r., II OSK 1318/06; wyrok NSA z dnia 12 maja 2010r., II OSK 812/09; wyrok NSA z dnia 6 listopada 2007 r., II OSK 1454/06; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2008 r., II OSK 1893/06), jednak badając zgodność inwestycji z przepisami powszechnie obowiązującymi należy brać pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie realizacji robót budowlanych – wynika to wprost z powołanego art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. Wydając zatem orzeczenie na podstawie powołanego art. 40 tej ustawy, organ ma obowiązek brać pod uwagę przepisy techniczno – budowlane obowiązujące w dacie realizacji zbiornika, a nie w dacie legalizacji (zob. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012r., II OSK 1978/10; wyrok NSA z dnia 17 maja 2010r., II OSK 878/09).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ prawidłowo ocenił, że przedmiotowa inwestycja nie narusza aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy A. w zakresie terenów urbanizowanych, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w A. z dnia 29 października 2010r.,.... Z planu tego wynika (k.22 - 23 akt admin.), że we wsi....podstawowe przeznaczenie terenu to zabudowa zagrodowa, a w zabudowie takiej dopuszczalna jest w szczególności realizacja obiektów inwentarskich i gospodarczych, takich jak przedmiotowy zbiornik.
Odnosząc się natomiast do kwestii zgodności inwestycji z przepisami techniczno – budowlanymi zgodzić się należy z zarzutami skargi, że organ I instancji wziął pod uwagę nieaktualne w okresie budowy § 80 ust. 2 zarządzenie Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz.44). Wadę tę jednak dostrzegł organ odwoławczy, który prawidłowo uwzględnił przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62).
Zgodnie z § 80 tego rozporządzenia - zbiorniki do gromadzenia wszelkich ścieków spływających sieciami kanalizacyjnymi oraz doły ustępów nie skanalizowanych powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, odizolowane od ścian budynku, zwentylowane i przesklepione lub przykryte szczelną płytą odpowiedniej wytrzymałości, mającą otwór do usuwania nieczystości, zaopatrzony w podwójne zamknięcie (ust. 1). Gnojowniki, doły kompostowe oraz silosy powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, a zbiorniki na gnojówkę, gnojownicę i ścieki powinny mieć poza tym szczelne przykrycie (ust. 2). Dopuszcza się możliwość budowy otwartych zbiorników na gnojownicę, gnojowników, dołów kompostowych, silosów, dla których kategorię uciążliwości i związaną z tym odległość od budynku z pomieszczeniami na pobyt ludzi określa się w trybie przewidzianym w § 10 ust. 5 (ust. 3).
Powołany przepis jako zasadę wprowadzał dla zbiorników na gnojowicę wymóg szczelnego przykrycia.
Z kolei w § 23 ust. 4 rozporządzenie przewidywało, że na nie skanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej dopuszcza się stosowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych oraz pojedynczych ustępów, ustawianych na szczelnym dole kloacznym w odległości co najmniej 2 m od linii regulacyjnej drogi (ulicy) lub granicy działki oraz co najmniej 5 m od otworów okiennych lub drzwiowych w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach sąsiednich.
W świetle powołanych przepisów organ prawidłowo stwierdził, że przedmiotowy zbiornik zachowuje wymagane odległości (3,22 m od granicy i 13,70 m od otworu okiennego budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej), natomiast nie posiada wymaganego w § 80 ust. 2 szczelnego przykrycia.
Mając zatem na uwadze, że zbiornik nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i istniała możliwość nakazania inwestorowi wykonania określonych przeróbek w przedmiotowym zbiorniku tj. jego przykrycia, wymaganego w § 80 ust. 2 rozporządzenia, organ prawidłowo wydał decyzję na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974r.
Wbrew zarzutom skargi, organ należycie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, nie naruszając przy tym przepisów procesowych i stwierdzając samowolę budowlaną zastosował prawidłowe przepisy prawa materialnego. Wprawdzie organ I instancji zastosował nieaktualne w okresie realizacji przedmiotowego zbiornika zarządzenie Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, jednak wadliwość tę skorygował następnie organ odwoławczy powołując właściwe rozporządzenie, dlatego naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.).