Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Fundacji A. z siedzibą w W. (dalej jako "skarżąca") stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżonym postanowieniem "z [...] lipca 2015 r." Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Wołomina z [...] maja 2012 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie centrum handlowo-usługowego o pow. sprzedaży pow. 2000 m2 wraz z parkingiem naziemnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną przy ulicy [...] w [...] na terenie działek o nr ew. [...], obręb [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej wystąpiła skarżąca. Powodem odmowy wszczęcia postępowania było ustalenie, że organizacja społeczna nie wykazała spełnienia przesłanek z art. [...] § 1 k.p.a.
Skarżąca wniosła skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Stwierdzając nieważność zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dwukrotnie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej na skutek tego samego wniosku skarżącej z 20 kwietnia 2014 r. Po raz pierwszy postanowieniem z [...] lipca 2015 r. i po raz drugi zaskarżonym w tej sprawie postanowieniem z [...] października 2015 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. sp. z o.o. w W. (dalej jako "Spółka").
Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 141 § 4 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a.") przez brak przedstawienia jakiegokolwiek wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia oraz brak wskazania wadliwości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] października 2015 r., która uzasadniałaby stwierdzenie jego nieważności. Ponadto, w ocenie Spółki, naruszenie tego przepisu polegało na oczywistej sprzeczności pomiędzy sentencją zaskarżonego wyroku oraz jego uzasadnieniem.
Po drugie, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wobec wadliwego stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Ponadto naruszono art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w związku z 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, pomimo że postanowienie to nie zostało wydane w warunkach res iudicata.
Po trzecie, art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 oraz w związku z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a także w związku z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. przez zaniechanie rozpatrzenia istoty sprawy i dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a ponadto o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma prawidłowe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, ponieważ uzasadnienie Sądu I instancji jest wewnętrznie sprzeczne i nie odpowiada materiałowi zgromadzonemu w aktach sprawy i przebiegowi postępowania administracyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że skarżąca wnioskiem z 29 kwietnia 2014 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej z [...] maja 2012 r. Na skutek tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2012 r. Następnie, postanowieniem z [...] lipca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ponownie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia decyzji z [...] maja 2012 r. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ponownie rozpoznało wniosek z 29 kwietnia 2014 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia z [...] lipca 2015 r. na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. Postanowieniem z [...] października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpoznało wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchyliło postanowienie własne z [...] lipca 2015 r. wskazując, że zostało ono wydane pomimo, że kwestia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej na skutek wniosku skarżącej z 29 kwietnia 2014 r. została już rozstrzygnięta w postanowieniu z [...] kwietnia 2015 r. Przedmiotem skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] października 2015 r., co wynika zarówno z treści skargi, jak i z komparycji zaskarżonego wyroku.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji uznał za zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] lipca 2015 r. (zdanie pierwsze uzasadnienia). Natomiast na podstawie rozważań Sądu należy przyjąć, że w ocenie Sądu I instancji, podstawą wydania postanowienia z [...] lipca 2015 r. oraz zaskarżonego postanowienia z [...] października 2015 r. (choć data ta nie została wskazana w żadnym miejscu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) był ten sam wniosek skarżącej z 29 kwietnia 2014 r., co skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności postanowienia z [...] października 2015 r. Stanowisko to jest oczywiście błędne. Postanowienie z [...] października 2015 r. zostało wydane na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] lipca 2015 r. Natomiast rzeczywiście wniosek skarżącej z 29 kwietnia 2014 r. został rozpoznany dwukrotnie – postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. i postanowieniem z [...] lipca 2015 r. – co było przyczyną wyeliminowania z obrotu prawnego drugiego z tych rozstrzygnięć zaskarżonym w tej sprawie postanowieniem z [...] października 2015 r.
Oznacza to, że zarzuty skargi kasacyjnej były uzasadnione. Dotyczy to naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób oczywiście błędny przedstawia stan faktyczny sprawy. Również ocena prawna jest nieprawidłowa i niejasna, ponieważ nie odnosi się w żadnej mierze do zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] października 2015 r. i nie wskazuje przyczyn, które uzasadniałyby stwierdzenie jego nieważności. Trafnie również wskazała Spółka na oczywistą sprzeczności pomiędzy sentencją zaskarżonego wyroku oraz jego uzasadnieniem.
W konsekwencji brak było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., a Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 1 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Na uwzględnienie nie zasługiwał natomiast zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Stwierdzając nieważność zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie dokonał jego merytorycznej kontroli, a więc na obecnym etapie postępowania przedwczesne jest stwierdzenie, czy skarga podlegała oddaleniu na podstawie tego przepisu.
Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.