Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1547/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki nakazał [...] S.A. - Obszar [...], ul [...] rozbiórkę sieci teletechnicznej wraz ze słupami zlokalizowanymi na działkach przy ul. [...] w K.. Decyzja ta została doręczona [...] w dniu [...] lipca 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru dla [...] S.A. - Obszar [...]).
W dniu [...] sierpnia 2010 r. (data stempla pocztowego) [...] S.A. skierowała na powyższą decyzję odwołanie do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie. Organ ten postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.
W dniu [...] listopada 2010 r. [...] S.A. z siedzibą w W. - ul. [...], skierowała na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie art. 45 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi napisano, że wystąpił błąd organu w doręczeniu decyzji, gdyż naruszono przy tym doręczeniu art. 45 k.p.a., zgodnie z którym decyzja powinna zostać doręczona do siedziby skarżącego w W., przy ul. [...]. Spółka jest bowiem jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a., toteż jej siedzibą jest siedziba ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym, a nie siedziba jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład tej spółki. Nie nastąpiło zatem skuteczne doręczenie decyzji nieostatecznej termin do wniesienia odwołania nie może się zaczynać od dnia 20 lipca 2010 r.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wskazano, że pojęcie jednostki organizacyjnej jest niedookreślone. Z samego pojęcia wynika tylko wymóg wyodrębnienia organizacyjnego podmiotu i jest to pojęcie zbiorcze. [...] S.A. Obszar [...], choć nie posiada osobowości prawnej, jest jednostką organizacyjnie wyodrębnioną.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że kluczowym pytaniem dla niniejszej sprawy jest to, co oznacza użyte w art. 45 k.p.a. pojęcie "jednostki organizacyjnej". Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje tego pojęcia, należy się więc odwołać do ogólnego jego rozumienia, przyjętego w nauce prawa administracyjnego i w nauce administracji, a także poddać omawiany przepis wykładni celowościowej.
Dla istnienia jednostki organizacyjnej w terminologii prawa administracyjnego lub nauki administracji wystarcza wyodrębnienie organizacyjne. Dopiero dalsze cechy danego podmiotu tworzą z danej jednostki organizacyjnej organ, urząd, zakład, centralę, filię lub inny podmiot prawa administracyjnego. Podstawą jest zawsze wyodrębnienie organizacyjne. Skoro więc cyt. art. 45 k.p.a. posługuje się tylko określeniem: "jednostka organizacyjna", to dla jej istnienia wystarcza samo to wyodrębnienie. Nie ulega wątpliwości, że Obszar [...] S.A. jest wyodrębniony organizacyjnie, toteż doręczenie decyzji w jego siedzibie w K., przy ul. [...] było prawidłowe, a data tego doręczenia była datą, od której biegł termin do wniesienia odwołania.
Powyższą konkluzję wzmacnia dodatkowo wykładnia celowościowa art. 45 k.p.a. Celem tej regulacji jest bowiem to, żeby proces doręczania pism maksymalnie uprościć i żeby pisma trafiały bezpośrednio do rąk stron występujących w danej sprawie. To właśnie Obszar [...] był adresatem decyzji PINB z dnia [...] lipca 2010 r. i byłoby rzeczą niecelową i nieekonomiczną ekspediowanie do W. decyzji skierowanej do niego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] S.A. z siedzibą w Warszawie zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w powiązaniu z przepisem art. 45 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 i 2 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Osoba prawna działająca w formie spółki akcyjnej, jest jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a. Stosownie zatem do treści tego przepisu, korespondencja kierowana do takiego podmiotu, a tym bardziej korespondencja będąca decyzją administracyjną, powinna być doręczana w lokalu jego siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Organy administracji publicznej, stosując się do zasady praworządności, winny zatem dokonywać doręczeń w sposób ściśle określony w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego bowiem jedynie takie doręczenia wywrą skutek prawny, w tym ten w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od decyzji organu II instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, co do zasady, doręczenie decyzji jednostce organizacyjnej danej strony tj. w tym przypadku wysłanie korespondencji na adres Oddziału [...] S.A., nie zaś na adres siedziby głównej [...] S.A. w W., nie może być uznane jako skuteczne doręczenie przesyłki. Tym samym, w realiach niniejszej sprawy, wniesienie przez stronę odwołania od nieprawidłowo doręczonej decyzji nie może wywierać dla niej negatywnego skutku w postaci stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu.
Podkreślenia wymaga, iż siedziba i adres podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego widnieje w tym rejestrze. Organ administracji publicznej ma prawo, w ramach prowadzonego postępowania, żądać m.in. od stron informacji, które są niezbędne do prawidłowego prowadzenia i zakończenia danej sprawy. Siedzibą spółki akcyjnej jest niewątpliwie siedziba ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym (w przedmiotowej sprawie jest to W.), a nie siedziba jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład tej Spółki (Obszar [...] [...] S.A.)(por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 166/11).
Nadto zaznaczyć trzeba, iż również statut [...] S.A., dostępny w biuletynie informacji publicznej tej spółki, wskazuje jako siedzibę miasto W.. Jednocześnie w statusie tym nie wyodrębniono Obszaru [...] jako jednostkę organizacyjną uprawnioną do dokonywania w imieniu spółki jakichkolwiek czynności prawnych.
W tym stanie rzeczy, stanowisko Sądu pierwszej instancji wskazujące na uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez [...] S. A. w Warszawie, było nieprawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie na skutek oczywistej omyłki w rozumieniu art. 156 p.p.s.a. mylnie oznaczył w wyroku rozstrzygnięcie organu II instancji jako decyzję. Tymczasem rozstrzygnięcie to ma postać postanowienia, tak jak to niewadliwie zakwalifikował organ wojewódzki i ten błąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie winien sprostować.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania postanowienie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)