Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2010 r. nr [...]P oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] odmawiającą orzeczenia rozbiórki napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia poprowadzonej nad terenem działki L.C. przy ul. G. w Bydgoszczy.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bydgoszczy na podstawie art. 104 k.p.a., art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku L.C. odmówił orzeczenia rozbiórki przedmiotowej napowietrznej linii. Organ I instancji stwierdził, że linia ta jest eksploatowana od roku 1961. Organ uznał ponadto, że z zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r., sprawę należy rozpatrywać w oparciu o przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Wskazał również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Organ ustalił, że budynek mieszkalny skarżącej został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 11 września 1972 r. wydanego na rzecz poprzedniego właściciela nieruchomości, już w momencie kiedy istniała przedmiotowa linia.
Obecny właściciel działki dysponuje zaś jedynie decyzją na budowę budynku bez projektu, na bazie którego zostało wydane pozwolenie. Zdaniem organu, organ architektoniczno-budowlany rozpatrujący w 1972 r. sprawę udzielenia poprzedniemu właścicielowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego musiał wziąć pod uwagę przebieg linii energetycznej nad przedmiotową działką.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła L.C., domagając się usunięcia ze swojego terenu bezprawnej, elektroenergetycznej linii napowietrznej stanowiącej własność E. Operator Sp. z o.o. w Poznaniu. Skarżąca wskazała, że istnieje zagrożenie pożarowe i niebezpieczeństwo wynikające z bliskiego przebiegu napowietrznej linii obok ściany budynku mieszkalnego stanowiącej jej własność.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że bezspornym jest iż przedmiotowa linii od blisko 50 lat przebiega przez teren działki. Ponadto linia ta wykonana została w ramach powszechnej elektryfikacji obejmującej doprowadzenie przewodów elektrycznych napięcia użytkowego do budynków mieszkalnych oraz założenie w tych budynkach wewnętrznego urządzenia odbiorczego na podstawie ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli (Dz.U. Nr 28, poz. 256 ze zm.).
Skargę na powyższą decyzję wniosła L.C. wskazując, że bez żadnego zezwolenia, pozwolenia i bez zgody właściciela działki posadowiono nieizolowaną linię elektroenergetyczną pod napięciem, która jest dla skarżącej wysoce niebezpieczna i przebiega nad jej prywatnym terenem. Skarżąca zakwestionowała też plany elektryfikacji z lat pięćdziesiątych.
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 643/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2008 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż zebrany materiał dowodowy był niepełny i nie pozwolił na jednoznaczne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem Sądu organ I instancji, w chwili gdy dowiedziawszy się, że następca prawny inwestora nie dysponuje dokumentacją dotyczącą pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej, winien był ustalić, czy pozwolenie to stanowiło materiał archiwalny wchodzący do państwowego zasobu archiwalnego, a jeśli tak, to zwrócić się o jego udostępnienie.
Ponadto organ powinien podjąć szersze działania zmierzające do ustalenia czy budowa linii napowietrznej była zgodna z obowiązującym prawem, a zatem czy inwestycja poprzedzona była uzyskaniem pozwolenia na budowę.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bydgoszczy ponownie odmówił orzeczenia rozbiórki napowietrznej linii. W uzasadnieniu wskazał, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego wystąpił do Archiwum państwowego w Bydgoszczy oraz Urzędu Miasta w Bydgoszczy o archiwalne dokumenty dotyczące realizacji przedmiotowej napowietrznej linii, których jednak nie uzyskał m.in. z uwagi na upływ czasu. Ponadto organ ponownie stwierdził, że sprawę należy rozpatrywać w oparciu o przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r.
Zaskarżoną decyzją Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy, po rozpoznaniu odwoływania L.C. wniesionego od wymienionej decyzji, utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ powołał się na argumenty zawarte w swojej decyzji z dnia [...] lipca 2008 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy L.C. ponowiła argumenty wskazane w swojej poprzedniej skardze z dnia 8 lipca 2008 r.
Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd uznał, iż organy wypełniły zalecenia Sądu odnośnie uzupełnienia postępowania dowodowego. Jednakże zastosowane przez organy obu instancji przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. W niniejszej sprawie stosuje się przepisy obowiązujące w czasie budowy napowietrznej linii, co miało miejsce przed 1974 r., tj. przed wejściem w życie ustawy –Prawo budowlane z 1974 r. (przepisy te weszły w życie z dniem 1 marca 1975 r.). Przepisy tej ustawy nie zawierają żadnych uregulowań pozwalających na jej stosowanie do oceny legalności i prawidłowości inwestycji zakończonych przed jej wejściem w życie. Legalność linii wzniesionej przed 1 marca 1975 r. należy zatem ocenić według przepisów obowiązujących w dacie jej wykonania.
Napowietrzna linia poprowadzona nad terenem działki przy ul. G. w Bydgoszczy jest eksploatowana najpóźniej od 1961 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy Protokołu Nr ZB/KR-21360 i załącznika do niego datowanego na dzień 31 grudnia 1960 r. projekt techniczny budowy linii niskiego napięcia dla zasilenia osiedla domków jednorodzinnych przy ul. Ł. w Bydgoszczy został zrealizowany w tej dacie. Organ winien jednak poddać analizie i ustalić, czy inwestycja ta dotyczyła również ul. G. Pozwoli to na ustalenie obowiązujących wówczas przepisów i ich zastosowanie do oceny niniejszej sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpatrzenia skargi lub ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, niezgodnych z ustawą – Prawo budowlane z 1994 r. oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie administracyjne nie było dotknięte żadną z wad wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ lub c/ p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna trafnie zarzuciła naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. przez uznanie, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej a także poprzedzającej ją decyzji. Przedmiotem postępowania było żądanie L.C. usunięcia z należącej do niej nieruchomości, położonej przy ul. G. w Bydgoszczy, przeprowadzonej nad tą nieruchomością linii energetycznej niskiego napięcia. Prowadzące tę sprawę organy administracyjne mogły ją rozpoznać wyłącznie w aspekcie naruszenia obowiązujących w czasie budowy przepisów administracyjnych. Do rozpoznawania bowiem żądań właścicielki gruntu usunięcia z jej nieruchomości obcych urządzeń czy zaprzestania korzystania z tej nieruchomości przez inne osoby właściwe są – jako uprawnione do rozpoznawania spraw cywilnych – sądy powszechne (art. 1 i art. 2 § 1 k.p.c.).
Dla ustalenia, czy budowa spornej linii energetycznej była zrealizowana zgodnie z obowiązującym prawem istotne jest ustalenie stanu prawnego obowiązującego w czasie budowy tej linii. Z niekwestionowanych ustaleń organu odwoławczego dokonanych w oparciu o zachowane dotychczas dokumenty wynika, że przedmiotowa linia energetyczna została wybudowana w latach 1960-1961, w ramach prowadzonej w tym czasie powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. W tym czasie (do dnia 14 sierpnia 1961 r.) obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.) a od tej daty przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46). Przepisy te regulowały zasady i tryb postępowania przy realizacji robót budowlanych. Budowa linii energetycznych służących elektryfikacji kraju podlegała jednak nie przepisom prawa budowlanego, lecz szczególnej regulacji zawartej w ustawie z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli (Dz.U. z 1954 r. Nr 32, poz. 135 ze zm.) i w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy. Na podstawie przepisów tej ustawy (art.
1) organ administracji państwowej (przewodniczący prezydium PRN), opierając się na ustaleniach planu elektryfikacji opracowanego przez właściwe przedsiębiorstwo elektryfikacji rolnictwa w porozumieniu z właściwym terytorialnie zarządem energetycznym i zatwierdzonego przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, zarządzał i ogłaszał w sposób przyjęty dla ogłoszeń urzędowych powszechną elektryfikację. Zarządzenie takiej elektryfikacji nakładało na mieszkańców elektryfikowanej wsi czy osiedla szereg obowiązków w postaci częściowego pokrycia kosztów wykonywanych robót (art. 3), ponoszenia świadczeń osobistych i rzeczowych (art. 5 ust. 1 ustawy) oraz nakładało na osoby władające gruntem obowiązek umożliwienia wstępu i wykonania czynności wymienionych w art. 4 ust. 1 (art. 4 ust. 2), to jest umożliwienia pracownikom właściwego przedsiębiorstwa elektryfikacyjnego wykonywania robót i zakładania urządzeń, jakich wymagać będzie prowadzona elektryfikacja. Ta szczególna regulacja prawna, jako przepis lex specialis, derogowała ogólne zasady obowiązującego prawa budowlanego.
W prowadzonym obecnie postępowaniu nie stwierdzono, by przeprowadzenie linii energetycznej przez nieruchomość skarżącej nastąpiło z naruszeniem obowiązujących w czasie budowy tej linii przepisów. W szczególności nie można określić tej budowy, przeprowadzonej zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, jako samowoli budowlanej. W sprawie nie zaistniały więc żadne podstawy, by w trybie decyzji administracyjnej nałożyć na właściciela wybudowanej linii obowiązek jej rozbiórki czy przesunięcia w inne miejsce. Kwestia ta została wystarczająco wyjaśniona w postępowaniu administracyjnym i Sąd I instancji nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę L.C., zaś na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 200 p.p.s.a. zasądził od skarżącej na rzecz organu odwoławczego zwrot poniesionych przez ten organ kosztów postępowania.