Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 maja 2010r., sygn. akt VII SAB/Wa 40/10, uwzględnił skargę [...] S.A. w W. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do załatwienia w drodze aktu administracyjnego sprawy z wniosku [...] S.A. w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę - w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się tego wyroku oraz zwrotu akt organowi. Jednocześnie Sąd zasądził od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz [...] S. A. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że - jak podniesiono w skardze - decyzją z dnia [...] września 2006 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił wydania pozwolenia na budowę I etapu zespołu budynków wielorodzinnych zlokalizowanego pomiędzy ulicami [...] i [...] w Warszawie. Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2007 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Następnie dopiero decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. wydaną po wniesieniu skargi sądowej na bezczynność, organ I instancji odmówił udzielenia pozwolenia na budowę. Powyższa decyzja została uchylona przez Wojewodę decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił udzielenia pozwolenia na budowę, a Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] października 2009 r. rozstrzygnięcie to uchylił, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Pomimo upływu terminów, nie doszło do wydania decyzji przez Prezydenta m.st. Warszawy.
Postępując zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. skarżąca Spółka w dniu [...] stycznia 2010 r. wniosła do Wojewody zażalenie na bezczynność organu I instancji, ale i zażalenie nie zostało rozpatrzone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż nie pozostaje w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zobowiązał organ do dokonania czynności.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że termin załatwienia sprawy wyznacza art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a., w sytuacji zaś niezałatwienia sprawy w terminie, obowiązki organu określa art. 36 k.p.a. W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością jest, że po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] października 2008 r., organ ten mimo obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy, rozstrzygnięcia nie podjął (uchylająca decyzja Wojewody z dnia [...] października 2009 r.). Organ odwoławczy w decyzji uchylającej odmowę zatwierdzenia projektu budowlanego wyraźnie wskazał nieprawidłowości postępowania w I instancji, podkreślając konieczność oceny w I instancji całokształtu materiału dowodowego i ustalenia kręgu stron z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (wytyczenie obszaru oddziaływania), a także wzięcie pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Z materiału sprawy nie wynika natomiast, aby organ I instancji po uwzględnieniu powyższych wytycznych, rozpoznał ponownie sprawę i wydał decyzję merytoryczną.
Z akt sprawy wynika jedynie, że pismem z dnia [...] listopada 2009 r. inwestor został wezwany w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do sprecyzowania wniosku z dnia [...] czerwca 2006 r., gdyż - jak wskazał organ - wniosek ten częściowo dotyczy spraw zakończonych ostatecznymi decyzjami o wydaniu pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi pismem z dnia [...] listopada 2009 r. inwestor oświadczył, że jeżeli w trakcie postępowania doszło do wydania innych decyzji, to rzeczą organu jest ustalić, w jakim zakresie rozwiązania projektowe zawarte w przedmiotowym wniosku zostały objęte innymi decyzjami.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], organ nałożył na skarżącą Spółkę obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym, stanowiącym załącznik do wniosku z dnia [...] czerwca 2006 r., we wskazanym zakresie. Na usunięcie wskazanych braków organ wyznaczył inwestorowi termin 14 dni od doręczenia postanowienia ze wskazaniem, iż niewykonanie obowiązku w terminie spowoduje wydanie decyzji odmownej. Postanowienie doręczono inwestorowi [...] marca 2010 r., a zatem wyznaczony termin upłynął z dniem [...] marca 2010 r. i organ winien był wydać decyzję merytoryczną. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu, aby taka decyzja została wydana, ani też organ tak nie twierdzi.
Wobec powyższego Sąd uznał skargę za uzasadnioną.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Prezydent m.st. Warszawy zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia. W ocenie organu Sąd pierwszej instancji naruszył przepis art. 149 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uwzględnienie skargi oraz zobowiązanie Prezydenta m.st. Warszawy do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, w sytuacji gdy decyzja w sprawie została wydana w dniu [...] marca 2010 r., tj. przed wydaniem zaskarżonego wyroku, co czyni ten wyrok niewykonalnym. Sądowi pierwszej instancji zarzucono również naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy usunięto bezczynność po wniesieniu skargi, bowiem w dniu [...] marca 2010 r. wydana została decyzja, a zatem zaszły przyczyny do umorzenia postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego. Do skargi kasacyjnej załączono odpis decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego, w tym projektu zagospodarowania terenu i udzielenia pozwolenia.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie wyroku w całości i umorzenie postępowania na zasadzie art. 189 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka [...] wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn niż wskazane w § 1 pkt 1 i 2 tego artykułu stało się bezprzedmiotowe. Kwestia zastosowania przepisu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sytuacji, gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których organ pozostawał w bezczynności, była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08. W uchwale tej NSA zajął stanowisko, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Uzasadniając stanowisko zajęte we wskazanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że do wszczęcia postępowania na skutek wniesienia skargi dochodzi z dniem doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 p.p.s.a.).
Z tym momentem organ administracyjny staje się stroną postępowania i ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę oraz przesłania do sądu skargi i akt sprawy. Ponadto z dniem doręczenia skargi organowi powstaje jego uprawnienie do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności. Instytucja ta stanowi jedyną na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego dopuszczoną przez prawo możliwość podjęcia przez organ władczego rozstrzygnięcia w sprawie, w której wniesiono skargę do sądu. Uwzględnienie skargi na podstawie art. 54 § 3 odnosi się również do skargi na bezczynność organów w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a, albowiem przepis ten wyraźnie stanowi, że organ, którego bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę. Skoro uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może nastąpić tylko w trybie autokontroli, to uwzględnienie skargi w całości w takiej sprawie oznacza wydanie żądanego przez stronę aktu lub dokonanie żądanej czynności.
Uwzględnienie skargi na bezczynność przez organ administracji publicznej w trybie autokontroli dowodzi, że naruszenie prawa nakazujące uwzględnienie skargi, miało miejsce, przynajmniej w dacie jej wniesienia do sądu. Fakt, że organ usunął istniejące naruszenie prawa we własnym zakresie oznacza, że między skarżącym a organem przestał istnieć spór co do legalności niepodjęcia w terminie określonego aktu lub czynności. Brak tego sporu jest równoznaczny z tym, że sprawa sądowoadministracyjna przestaje istnieć, a co za tym idzie z bezprzedmiotowością dalszego postępowania w sprawie.
W niniejszej sprawie w dniu [...] marca 2010 r. Spółka [...] wniosła skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w zakresie wniosku z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Skarga ta wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została złożona w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie w dniu 18 marca 2010 r. Następnie w dniu [...] marca 2010 r. Prezydent m.st. Warszawy po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2006 r. odmówił Spółce zatwierdzenia projektu budowlanego, w tym projektu zagospodarowania terenu i udzielenia pozwolenia na budowę.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydanie decyzji nastąpiło w toku trwania postępowania wywołanego wniesieniem skargi na bezczynność organu. Tym samym uznać należy, że postępowanie wywołane tą skargą stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a zatem zachodziła podstawa do umorzenia postępowania.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna jest zasadna i istnieją podstawy do umorzenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 189 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ustawy.