Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 roku (sygn. akt IV SA/Wa 23/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2012 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 roku nr [...] Burmistrz Miasta P. orzekł o ustaleniu warunków zabudowy na rzecz wnioskodawców J. J. i D. D. dla planowanej na części działki nr ewid. [...] położonej w obrębie [...] miasta P. inwestycji polegającej na budowie budynku usługowo-handlowego. Powyższa decyzja została doręczona uczestnikowi postępowania [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. w dniu 11 sierpnia 2012 roku. Przesyłkę odebrał pracownik spółki S. B. W dniu 28 sierpnia 2012 roku [....] sp. z o.o. w P. nadała w urzędzie pocztowym odwołanie od powyższej decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło, ze odwołanie spółki [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej w skrócie k.p.a. Powyższe postanowienie doręczono spółce w dniu 26 września 2012 roku.
W dniu 1 października 2012 roku [...] sp. z o.o. w P. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2012 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu prośby wskazano, że decyzję w przedmiocie warunków zabudowy odebrała osoba nie posiadająca upoważnienia do odbioru korespondencji. Została ona przekazana władzom spółki w dniu 14 sierpnia 2012 roku i taka data jej odbioru była uwidoczniona na potwierdzeniu odbioru korespondencji. Spółka uznała powyższą datę za wiarygodną i od tego terminu liczyła termin 14 dni do wniesienia odwołania. Ponieważ o fakcie złożenia odwołania od decyzji z uchybieniem terminu dowiedziała się dopiero z treści postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2012 roku, które jej doręczono jak wyżej wskazano w dniu 26 września 2012 roku, 7-dniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu biegnie od dnia doręczenia tego postanowienia. Jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Spółka złożyła odwołanie, które w swej treści było identyczne z treścią odwołania złożonego w dniu 28 sierpnia 2012 roku.
Postanowieniem z dnia [...] października 2012 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium na wstępie rozważań podkreśliło, że organ odwoławczy ma obowiązek ustalenia zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Jeżeli na tym etapie postępowania ujawni się brak formalnych przesłanek dopuszczalności odwołania, organ odwoławczy w trybie art. 134 k.p.a. stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. W przedmiotowej sprawie odwołanie Spółki [...] była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez Kolegium. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło, że odwołanie spółki zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. W związku z powyższym wobec stwierdzenia, że strona wyczerpała już przysługujące jej uprawnienie w toku instancji w oparciu o art. 134 k.p.a. organ odwoławczy był zobowiązany do wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania.
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania był objęty odrębnym postępowaniem.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania Spółka [...] wnosiła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi, która zawierała również skargę na postanowienie Kolegium w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżący w pierwszej kolejności podważał zasadność tego ostatniego postanowienia. Kwestionowano w szczególności ustalenia organu odwoławczego dotyczące dnia ustania przyczyny do wniesienia odwołania oraz braku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego.
Natomiast odnośnie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania podniesiono, że w przypadku uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [....] października 2014 roku o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie ma racji bytu postanowienie tegoż organu z dnia [...] października 2012 roku o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Podniesiono, że wydanie postanowienia o przywróceniu terminu wyklucza możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminowi odwołania, cytując jednocześnie na poparcie powyższego poglądu orzeczenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 roku oddalił powyższą skargę. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem co do zasady dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu. Podkreślono jednocześnie, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. W sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie gdy strona w dniu 28 sierpnia 2012 roku wniosła odwołanie od decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy z uchybieniem terminu, lecz nie wniosła jednocześnie o jego przywrócenie – organ był zobowiązany do wydania postanowienia stwierdzającego, że odwołanie spółki zostało wniesione z uchybieniem terminu z art. 129 § 2 k.p.a. co uczyniono postanowieniem z dnia [...] września 2012 roku.
W takiej sytuacji ponowienie odwołania przy wniosku o przywrócenie uchybionego terminu wymagało wydanie właściwego rozstrzygnięcia procesowego, skoro strona wyczerpała już przysługujące jej uprawnienie w toku instancji. Samorządowe Kolegium zasadnie zatem zastosowało art. 134 k.p.a. stwierdzając niedopuszczalność tego odwołania, jako ponownie złożonego w tym samym przedmiocie, co do którego SKO wypowiedziało się już ostatecznym postanowieniem z dnia [...] września 2012 roku stwierdzającym, że odwołanie spółki od decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy zostało wniesione z uchybieniem terminu. Nieuzasadnione są przy tym obawy strony skarżącej niejako o przedwczesności tego rozstrzygnięcia, wobec zaskarżenia postanowienia SKO w C. z dnia [...] października 2012 roku odmawiającego [...] sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej warunki zabudowy.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła spółka [...], zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy polegające na:
- a) naruszeniu art. 151 p.ps.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej wobec zaskarżonego orzeczenia, polegające na nieuwzględnieniu skargi w sytuacji, gdy organy administracji obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie dotyczącym uprawdopodobnienia zachowania terminu do złożenie wniosku o przywrócenie terminu co miało istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.,
- b) naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, z którego nie wynika aby sąd dokonał wszechstronnej kontroli ustaleń faktycznych przyjętych przez organ w postępowaniu administracyjnym w szczególności w kwestii uprawdopodobnienia zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a także nie wskazano w nim podstawy prawnej rozstrzygnięcia co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
- c) naruszeniu art. 200 p.p.s.a. poprzez wadliwe nie zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania, pomimo istnienia podstaw do uwzględnienia skargi,
- d) naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego, podczas gdy przesłanką do wydania takiego postanowienia jest brak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
- 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 58 k.p.a. polegające na wadliwym przyjęcie, że strona nie dopełniła wraz z wnioskiem tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, a w konsekwencji nie rozpoznanie sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej na samym jej wstępie podniesiono, że dokonując oceny prawnej stanu faktycznego w niniejsze sprawie i oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, co w związku ze spóźnionym wnioskiem o przywrócenie terminu, musiało skutkować niedopuszczalnością odwołania. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, albowiem opierało się ono na błędnych ustaleniach faktycznych organu administracyjnego, których Sąd nie zweryfikował. Organ naruszył art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. W przypadku gdy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, to organ nie mógł wydać postanowienia o uchybieniu terminowi, bowiem wcześniej winien rozpatrzyć wniosek o jego przywrócenie.
Skoro zgodnie z obowiązującymi przepisami przywrócenie terminu do dokonania czynności przysługiwałby stronie po uprawdopodobnieniu przyczyn uchybienia terminowi to organ administracji powinien ustalić czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 58 k.p.a., czego nie uczynił naruszając w ten sposób art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Natomiast sąd I instancji naruszył art. 3 § 1 p.u.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej wobec zaskarżonego orzeczenia.
Sąd nie wziął pod uwagę, że w toku postępowania administracyjnego organ naruszył spoczywający na nim obowiązek zebrania całego materiału dowodowego. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego i obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów z urzędu lub wskazanych przez stronę. Termin 7 dniowy do złożenia prośby o przywrócenie terminu zgodnie z art. 58 k.p.a. biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie nastąpiło to dopiero w momencie otrzymania przez spółkę postanowienia SKO z dnia [...] września 2012 roku, a nie jak to przyjął arbitralnie organ administracyjny, a Sąd ten pogląd podzielił od dnia złożenia odwołania tj. od 28 sierpnia 2012 roku.
Jednocześnie zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. albowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby dokonał on wszechstronnej kontroli ustaleń faktycznych, przyjętych przez organ w postępowaniu administracyjnym, do czego był zobligowany na podstawie art. 1 ust. 2 p.u.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wskazano także podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Konsekwencją wadliwego rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi było błędne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, czym sąd I instancji naruszył art. 200 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi. Zasada związania sądu granicami skargi kasacyjnej, jako podstawowy element kształtujący zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia przez sąd odwoławczy oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany wnioskiem skarżącego określającym przedmiot zaskarżenia (całości, czy części zaskarżonego wyroku).
Zasada ta oznacza również pełne związanie sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia objętego skargą, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. W tym systemie nie może on z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji lub postępowania przed tym sądem i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego (por.,,Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod redakcją Tadeusza Wosia LexisNexis wydanie 4, str. 858-859).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalający skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2012 roku stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, wniesionego przez spółkę faktycznie po raz drugi. Rozpatrujący wniesioną od orzeczenia Kolegium skargę sąd pierwszej instancji opowiedział się za poglądem, zgodnie z którym w przypadku wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania po uprzednim stwierdzeniu przez organ odwoławczy w formie postanowienia, że wcześniej wniesione odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu zbędne jest wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu ponowne wniesienie odwołania. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania skutkuje wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu.
Pierwsze odwołanie jak wynika z akt sprawy zostało wniesione w dniu 28 sierpnia 2012 roku. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 roku Kolegium stwierdziło, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu.
Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zatem zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.
Żaden z zgłoszonych zarzutów nie może stanowić postawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej, a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Przypomnieć należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy, wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Takiego zaś naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny się nie dopatrzył.
Pierwszy zarzut dotyczący naruszenia przez sąd I instancji art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a, art., 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. dotyczy wadliwego wykonania przez sąd I instancji funkcji kontrolnej polegającej na nieuwzględnieniu skargi w sytuacji gdy organ administracji publicznej nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie dotyczącym uprawdopodobnienia zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tak sformułowany zarzut nie jest związany z przedmiotem rozstrzygnięcia objętym zaskarżonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem tym oddalono skargę na postanowienie Kolegium stwierdzające niedopuszczalność ponownie wniesionego odwołania w związku z wyczerpaniem przez stronę uprawnienia w toku instancji do wniesienia środka zaskarżenia.
Okoliczności podniesione w tym zarzucie dotyczą innego orzeczenia stanowiącego przedmiot rozstrzygnięcia w innej sprawie toczącej się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej [...] spółka z o.o. z siedzibą w P., pod sygnaturą II OSK 1720/13, a której przedmiotem jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. a sprowadzający się do sporządzenia przez sąd I instancji wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Tak sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej jej autor w żaden sposób nie uzasadnił. W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a w razie gdy w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie te elementy zawiera uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji. W szczególności w uzasadnieniu wyroku wskazano podstawę prawną braku uwzględnienia skargi. Sąd jako podstawę oddalenia skargi wskazał art. 151 p.p.s.a. zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Wskazano również, że podstawą prawną stwierdzenia niedopuszczalności ponownie złożonego środka odwoławczego jest art. 134 k.p.a. W tym miejscu ponownie należy wskazać, że strona podnosząc ten zarzut odnosi go do kwestii uprawdopodobnienia zachowania terminu do złożenia wniosku co było, jak wyżej wskazano, przedmiotem rozpatrzenia w innej sprawie, a dotyczącej wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 200 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, albo dopuścił się bezczynności zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszej sprawie skarga wniesiona do sądu pierwszej instancji została oddalona, a tym samym nie było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 58 § 3 k.p.a należy stwierdzić, że przepis ten stanowi, że przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 tegoż artykułu jest niedopuszczalne. Regulacja ta dotyczy braku możliwości przywrócenia 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania określonej czynności. Natomiast w sformułowanym w oparciu o ten przepis zarzucie kasacyjnym dotyczącym naruszenia prawa materialnego strona wnosząca skargę podnosi, że w zaskarżonym wyroku wadliwie przyjęto, że strona wyczerpała uprawnienie do żądania przywrócenia terminu w sytuacji, gdy to organ błędnie ustalił fakt złożenia środka zaskarżenia po upływie terminu przewidzianego do jego wniesienia oraz brak prośby. Jak wyżej już podkreślano, podstawą stwierdzenia przez Kolegium postanowieniem z dnia [...] października 2012 roku niedopuszczalności odwołania było uprzednie wyczerpanie przez skarżącego jego uprawnienia w toku instancji do wniesienia środka zaskarżenia (ponowne złożenie odwołania w tej samej sprawie), a nie okoliczności podnoszone w tym zarzucie.
W świetle powyższych okoliczności skarga kasacyjna jako nie zawierająca usprawiedliwionych podstaw, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. została oddalona.