Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 685/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi T. W. uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą.
Powyższy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. W. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2010 roku o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że faktyczną podstawą powyższych decyzji było ustalenie, iż przeciwko T. W. toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z art. 229 § 1 K.k., to jest udzielenie korzyści majątkowej osobie pełniącej funkcję publiczną w związku z pełnieniem tej funkcji oraz przestępstwa z art. 263 § 2 K.k., tj. nielegalnego posiadania broni palnej gazowej.
Komendant Główny podniósł, że okoliczności tych czynów oraz ich ciężar gatunkowy i społeczna szkodliwość, a także otwarty charakter katalogu przesłanek, uzasadniających obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, która w tej sprawie wynika z lekceważenia przepisów prawa, uzasadniały cofnięcie stronie pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej.
Od powyższego rozstrzygnięcia do tutejszego Sądu skargę złożył T. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W skardze zarzucił naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie istnieje uzasadniona obawa użycia broni przez skarżącego w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że organy administracji rozpoznając ponownie sprawę dokonały wykładni, która została uprzednio uznana przez Naczelny Sąd Administracyjny za niewłaściwą, a wytyczne, zawarte w wyroku NSA z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 316/09, dotyczące wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zostały całkowicie pominięte. Ponadto nie zostały wzięte pod uwagę jakiekolwiek okoliczności sprawy, przemawiające na korzyść strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację prezentowaną w trakcie trwania postępowania administracyjnego.
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 roku, sygn. akt II SA/Wa 685/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Stosownie do treści art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przywołany przepis pociąga za sobą konsekwencje zarówno dla ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, toczącego się w następstwie wydania wyroku, jak i dla kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym ocenie podlegają decyzje administracyjne wydane w tymże, ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Omawiany przepis obliguje organ, który ponownie rozpoznaje sprawę do uwzględnienia, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.
Zdaniem Sądu, stwierdzić należy, iż rozpoznając sprawę ponownie organy administracji nie wykonały w pełni wytycznych, zawartych zarówno w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 316/09, jak i w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 510/10, tj. nie przeanalizowały i nie oceniły wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów z dokumentów, w świetle oceny prawnej art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.). Samo uzupełnienie (zebranie) materiału dowodowego, zgodnie z wytycznymi nie może oznaczać i nie oznacza wykonania i zastosowania się do wytycznych.
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., organy związane były wytycznymi i zobowiązane były do ich wykonania w pełnym zakresie. Wytyczne te nakazywały:
- - ocenić, czy okoliczności popełnienia zarzucanego skarżącemu czynu mogą mieć związek z użyciem broni, jak też wskazują na takie cechy charakteru skarżącego, które rodzą uzasadnione wątpliwości, co do sprzecznego z prawem i zasadami sztuki posługiwania się bronią palną,
- - zbadanie dotychczasowych dokonań skarżącego na forum społecznym, zawodowym, łowieckim oraz zachowań rodzinnych w aspekcie stosowania przemocy, nadużywania alkoholu czy zabronionych prawem używek itp.,
- - wykazanie, czy obawa użycia broni w sposób sprzeczny z prawem była rzeczywiście uzasadniona.
W myśl art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.), który znajduje zastosowanie w sprawie niniejszej oraz regulacji, zawartej w art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja, jak i decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach zostały wydane z naruszeniem art. 153 P.p.s.a. oraz prawa materialnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni (niezgodnej z wytycznymi sądów administracyjnych orzekającymi w tej sprawie) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, co miało wpływ na wynik sprawy. Organy Policji nie wykazały, aby obawa użycia broni w sposób sprzeczny z prawem była rzeczywiście uzasadniona. Organy Policji nie oceniły, czy okoliczności popełnienia zarzucanych skarżącemu czynów, mogą mieć związek z użyciem broni. Nie wskazują też cech charakteru skarżącego, które rodzą uzasadnione wątpliwości co do sprzecznego z prawem i zasadami sztuki posługiwania się bronią palną.
Sąd stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę, organ administracji dokona wszechstronnej, pełnej i wnikliwej analizy stanu faktycznego oraz odniesie się do dowodów, dotyczących charakteru i osobowości skarżącego w kontekście przesłanek, uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń. Przede wszystkim jednak weźmie pod uwagę wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawarte w wyroku z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 510/10 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 316/09 i do tych wytycznych zastosuje się w pierwszej kolejności. Wytyczne te nie tylko wiążą organy, ale też Sąd rozpoznający niniejszą skargę. Oceniając ponownie zebrany w sprawie materiał dowodowy organ weźmie pod uwagę okoliczność, iż toczące się przeciwko skarżącemu postępowanie karne nie dotyczy przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu.
A zatem organ nie powinien stosować swoistego automatyzmu przy cofnięciu pozwolenia na broń. Nadto z toczącego się postępowania karnego nie można też skutecznie wywodzić ocen odnośnie do lekceważącego stosunku skarżącego do obowiązującego porządku prawnego. Na tym etapie postępowania karnego nie jest jeszcze wiadomym, jakie zapadnie w sprawie rozstrzygnięcie (co do winy lub niewinności oskarżonego), a na dzień wydawania skarżonej decyzji brak było rozstrzygnięcia w sprawie karnej.
Organ administracji nie odniósł się też do żadnego z dowodów znajdujących się w aktach sprawy, dotyczących cech i osobowości skarżącego. Organ administracji zaniechał oceny jego charakteru i postępowania w życiu osobistym. Z przytoczonych dowodów i okoliczności organ nie wyprowadził żadnych wniosków.
Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ administracji – z uwzględnieniem wszystkich dowodów – dokona ustalenia, czy zaistniała uzasadniona obawa użycia przez stronę broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przedmiotowa obawa musi mieć charakter realny i powinna wynikać z analizy zachowania danej osoby, jej cech charakteru, stosunku do norm prawnych. Nie może ograniczać się jedynie do stwierdzenia, że istnieje.
W sytuacji, gdy podstawą cofnięcia pozwolenia na broń jest jedynie fakt prowadzenia postępowania karnego wobec posiadacza broni, przedmiotowa obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego winna też być oceniana przez pryzmat charakteru zarzucanego czynu. Należy zatem poddać ocenie zarzucany skarżącemu czyn pod kątem jego związku z posiadaniem broni, czy obowiązkami ciążącymi na posiadaczu broni. Dopiero bowiem analiza całokształtu okoliczności faktycznych umożliwia realną ocenę istnienia omawianej obawy.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji nie dokonały oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z uwzględnieniem wyżej przedstawionego zakresu działania ograniczając się do stwierdzenia istnienia obawy, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 przedmiotowej ustawy, już z samego faktu prowadzenia wobec skarżącego postępowania karnego.
Sąd stwierdził, że podkreślenia wymaga także fakt, iż zgodnie z art. 5 lit. b Dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz.U.UE.L.91.256.51,2008.179.5), państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Za element wskazujący na istnienie takiego zagrożenia uznaje się zaś wyrok skazujący za umyślne popełnienie przestępstwa z użyciem przemocy.
Zdaniem Sądu, naruszenie przez organy Policji art. 153 P.p.s.a. powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Sąd stwierdził również, że ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku (wyrokach) oraz do oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów administracji, ponownie ocenione być nie mogą.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł Komendant Główny Policji podnosząc zarzuty naruszenia:
- 1) prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec oskarżonego o popełnienie przestępstwa z art. 229 § 1 k.k. oraz art. 263 § 1 k.k. nie zachodzi uzasadniona obawa, że taka osoba może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn wskazuje na zaistnienie tej obawy;
- 2) przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przedstawienie przez sąd administracyjny stanu faktycznego ustalanego przez organy Policji, w postaci uznania, iż organy Policji nie wykazały, że wobec oskarżonego z art. 229 § 1 k.k. oraz art. 263 § 1 k.k. istnieje zagrożenie użycia broni oraz, że w przypadku T. W. organy Policji zaprezentowały automatyzm przy interpretacji przepisu z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
W skardze kasacyjnej stwierdzono, że organy Policji nie mają obowiązku udowodnienia, że posiadacz pozwolenia może użyć broni w sposób określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Zdaniem Komendanta Głównego Policji wystarczające jest już samo uzasadnione domniemanie takiego zachowania wynikające z faktu skazania lub choćby podejrzenia o popełnieniu przestępstwa istotnego ze względu na rodzaj i wagę stosunków społecznych, wykluczającego możliwość posiadania broni, nawet gdy jest jednorazowe, a inne dowody przemawiają na korzyść tej osoby. Posiadacz broni musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu i w związku z tym, osoba taka powinna unikać wchodzenia w kolizję z prawem. Świadome działanie przeciw ustalonemu porządkowi prawnemu taką rękojmię niweczy i jednoznacznie świadczy, iż taka osoba nie powinna posiadać pozwolenia na broń. Organ powołał się przy tym na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 roku, sygn. II OSK 698/07 oraz z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. II OSK 1156/10.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Skarga kasacyjna wniesiona przez Komendanta Głównego Policji nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Za niezasadny uznać należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. Nr 576 j.t.). Pokreślić przy tym należy, że dotyczy to brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy przed dniem 10 marca 2011 r., to jest przed zmianą treści tego przepisu dokonaną ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2011 r. Nr 38, poz. 195 ze zm.). Z przepisu tego wynikało, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jeśli pozwolenie na broń zostało już wydane, to zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofał takiej osobie pozwolenie na broń.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że organy administracji nie wykazały, iż co skarżącego istnieje uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 229 § 1 K.k. wydane zostało w dniu 25 lipca 2007 roku. Kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja wydana została w dniu 5 stycznia 2011 roku. Między wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów a wydaniem zaskarżonej decyzji minęło ponad 3 lata. W okresie tym skarżący nie podjął działań, które wskazywałyby na to, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Nadto, zwrócić należy uwagę, że Komendant Główny Policji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że "jak się wydaje – stronie zależy raczej na posiadaniu broni dla niej samej, a nie głównie ze względu na chęć uczestnictwa w kultywowaniu tradycji łowieckiej w gronie innych myśliwych, z którym to uczestnictwem związane są obowiązki myśliwego i jego aktywność nie tylko na polowaniu, lecz przede wszystkim w ramach szeroko pojętej gospodarki łowieckiej". Skoro sam organ administracji uważa, że skarżącemu zależy raczej na posiadaniu broni "dla niej samej" oraz wskazuje, że skarżący nie używał jej chociażby uczestnicząc w polowaniach, to okoliczność ta przemawia przeciwko formułowaniu wniosku, że istnieje uzasadniona obawa, że skarżący mógłby użyć posiadanej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Przedstawienie skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 263 § 1 K.k. także nie stanowi wystarczającej podstawy do przyjęcia, że istnieje uzasadniona obawa, iż skarżący mógłby użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przy dokonywaniu oceny, czy obawa taka istnieje należy wziąć pod uwagę rodzaj posiadanej nielegalnie broni, okoliczności wejścia w jej posiadania, jej stan techniczny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego także i w tym przypadku zwrócić należy uwagę, że postanowienie o przedstawieniu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 263 § 1 K.k. wydane zostało w dniu 19 maja 2009 r. Między wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a wydaniem zaskarżonej decyzji minęło ponad 2 lata. W tym okresie skarżący nie podjął działań, które wskazywałyby na to, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Podsumowując stwierdzić należy, że zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie dawał podstaw do formułowania twierdzenia, że w stosunku do skarżącego zaistniała przesłanka cofnięcia pozwolenia na broń w postaci powstania uzasadnionej obawy, że skarżący użyje jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżona decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą naruszył art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. Stan faktyczny w uzasadnieniu wyroku został przez Sąd przedstawiony prawidłowo. Prawidłowo też Sąd I instancji uznał, że organy administracji nie wykazały, że w ustalonym stanie faktycznym zaistniała przesłanka cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu tego przepisu na dzień wydawania zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.