Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej S. w S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie legalności wykonanych boksów garażowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Skarżąca Wspólnota zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy ww. decyzję. Skarga została podpisana przez A. J., Ł. N. oraz B. N..
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 marca 2015 r. wezwano stronę skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych przez: złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (pełny odpis z KRS, statut...) zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 10 marca 2015 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przesłała statut Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 2 stycznia 1998 r., wykaz przypadających udziałów we współwłasności części wspólnych i współużytkowaniu wieczystym posesji przy ul. [...] w S., protokół z zebrania Wspólnoty Mieszkaniowej S. z 29 marca 2011 r., na którym wybrano nowego członka Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej S. w osobie A. J..
Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił skargę Wspólnoty na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z tej przyczyny, że strona skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi, do którego została wezwana, a dokładniej nie złożyła dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej, tj. uchwały o wyborze zarządu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. złożyła Wspólnota Mieszkaniowa S. w S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- - art. 28 § 1 w zw. z art. 29, art. 49 § 1, art. 6 oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nie usunięto braku formalnego skargi i nie wykazano umocowania osób, które podpisały skargę do reprezentowania skarżącej i odrzucenie skargi mimo usunięcia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie;
- - art. 31 § 1 w zw. z art. 28 § 1 i art. 29, art. 58 § 2, a także art. 6 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi bez uprzedniego wyznaczenia skarżącej odpowiedniego terminu do usunięcia braków w składzie zarządu z pouczeniem o sposobie wykazania, kto jest umocowany do reprezentowania skarżącej.
Ponadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali przez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, jakoby dla uchwały właścicieli o wyborze zarządu wspólnoty mieszkaniowej wymagana była forma aktu notarialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego postanowienia jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi przez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej. Brak dokładnego sprecyzowania przez Sąd o jaki konkretnie dokument chodzi, tj. uchwały o wyborze zarządu nie zmienia tej oceny. Ze statutu Wspólnoty jednoznacznie bowiem wynika sposób jej reprezentacji, tj. że na zewnątrz Wspólnotę reprezentuje zarząd, który składa się z trzech osób, a oświadczenia woli w imieniu Wspólnoty składają łącznie dwaj członkowie zarządu (§ 6 ust. 3 i 4 statutu). Wynika z tego, że Wspólnota mogła wykonać zarządzenie Sądu zgodnie z postanowieniami własnego statutu wyłącznie przez nadesłanie uchwały o wyborze składu osobowego zarządu, co wynika pośrednio z treści samego statutu. Poza tym brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska skarżącej Wspólnoty, zgodnie z którym nie posiada ona wystarczającej wiedzy do prowadzenia swoich sprawy, w tym braku wiedzy w zakresie możliwości wykazania sposobu reprezentacji Wspólnoty jako strony postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego.
Wbrew twierdzeniom skarżącej Wspólnoty czynność procesowa w tym zakresie nie wymaga wiedzy specjalnej, ponieważ związana jest ze zwykłym funkcjonowaniem Wspólnoty Mieszkaniowej. Jeżeli zarząd Wspólnoty miał w tym zakresie wątpliwości, to mógł zasięgnąć w tym zakresie informacji także w Sądzie.
Ponadto wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, że w pośród złożonych szeregu dokumentów brak jest dokumentu, który stanowiłby o wyborze jako członków zarządu Ł. N. oraz B. N.. Ze złożonych dokumentów wynika, że osoby takie jedynie podpisywały się pod stosownymi dokumentami, natomiast nie stanowią dokumentu, który nawet uprawdopodabniałby ich wybór na członków zarządu Wspólnoty. W zasadzie przedstawiony w skardze kasacyjnej tok rozumowania w tym zakresie potwierdza powyższą ocenę o braku argumentacji co do zwalczenia ustalonego i ocenionego przez Sąd stanu faktycznego sprawy, a mianowicie braku przedstawienia przez Wspólnotę na wezwanie Sądu dokumentu o wyborze członków zarządu.
Nie ma też podstaw do uznania, że Sąd wyznaczył Wspólnocie zbyt krótki czas na wykonanie zarządzenia. Złożenie do Sądu dokumentu potwierdzającego sposób reprezentacji Wspólnoty z założenia nie jest czynnością czasochłonną, która wymagałaby większego nakładu czasu. Poza tym termin siedmiodniowy na uzupełnienie braków pisma procesowego wynika wprost z treści art. 49 § 1 p.p.s.a.; zaś inne przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wydłużenia tego terminu przez Sąd, jak i nie przewidują innego – dłuższego terminu na wykonanie wezwania Sądu. Jedynie przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień (art. 255 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, tj. także w zakresie wykazania sposobu reprezentacji strony skarżącej, co wynika z treści art. 46 § 1 pkt 1 w związku z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a., a tego rodzaju brak formalny pisma podlega uzupełnieniu w terminie 7 dni, o czym stanowi art. 49 § 1 p.p.s.a. Natomiast w skardze kasacyjne nie wykazano by w stosunku do Wspólnoty miał zastosowanie art. 31 § 1 p.p.s.a., tj. aby istniały braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwego organu Wspólnoty.
Przepis ten dotyczy zupełnie innej instytucji prawnej, tj. istnienia podmiotu nieposiadającego właściwie umocowanego składu organu, np. zarządu, a nie braku formalnego polegającego na przedstawieniu stosownego dokumentu potwierdzającego sposób reprezentacji podmiotu przez właściwie umocowany organ. Ponadto w orzecznictwie sądowym zwrócono przy tym uwagę, że art. 31 p.p.s.a., dotyczący dających się uzupełnić braków w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów, nie może być stosowany jako następstwo zaniechania przedłożenia dokumentu, o którym mowa w art. 29 tej ustawy (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04).
Zatem wyznaczenie odpowiedniego terminu o jakim mowa w art. 31 § 1 p.p.s.a. nie dotyczy "zwykłych" braków formalnych skargi, o jakich mowa w art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 p.p.s.a., lecz problemów z prawidłowym funkcjonowaniem organu przedstawicielskiego.
Zgodnie z art. 29 p.p.s.a., dokument, wykazujący umocowanie do działania za poszczególne podmioty, powinien być złożony już przy pierwszej dokonywanej w sprawie czynności, a zatem przy wniesieniu skargi. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi. Pogląd, że zaniechanie przedłożenia dokumentu, stwierdzającego umocowanie do reprezentowania jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową stanowi brak formalny jest ogólnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego (por. wyroki NSA: z 20 kwietnia 2006 r., II FSK 581/05 i z 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 91; postanowienia NSA: z 17 października 2007 r., I FSK 902/07 i z 12 września 2007 r., II OSK 1152/07 oraz uchwała SN z 30 marca 2006 r., III CZP 14/06). Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 28 § 1 w zw. z art. 29, art. 49 § 1, art. 6, art. 58 § 1 pkt 3, art. 31 § 1, art. 58 § 2 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Nie zawiera także usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Zarzut ten choć trafnie sformułowany, jednak nie ma wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie ma znaczenia dla oceny Sądu, że Wspólnota nie przedstawiła na wezwanie Sądu stosownego dokumentu, który potwierdzałby wybór Ł. N. oraz B. N. na członków zarządu Wspólnoty. Nie mniej jednak w tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że, po pierwsze, brak jest podstaw aby w niniejszej sprawie stwierdzić, że skarżąca Wspólnota była tzw. "małą wspólnotą", a co za tym idzie wybór zarządu następował tylko w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali – co oznacza, że wybór jej członków zarządu nie musiał wymagać formy aktu notarialnego, co dotyczy wyboru zarządu powierzonego, lecz wystarczająca w tym zakresie była uchwała członków wspólnoty, ponieważ wybór członków zarządu Wspólnoty mógł nastąpić także spośród członków Wspólnoty, o czym stanowi art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali; po drugie, wybrany przez właścicieli lokali zarząd jest w tym zakresie umocowany ustawowo (art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali).
Oznacza to, że do wniesienia skargi do sądu nie jest wymagane specjalne umocowanie zarządu wspólnoty przez właścicieli lokali. W tym zakresie zarówno orzecznictwo sądowoadministracyjne, jak i doktryna są zgodne (por. postanowienia NSA: z 15 maja 2014 r., II FSK 949/14; z 16 maja 2014 r., II OSK 1134/14; z 22 kwietnia 2015 r., II OSK 825/15; E. Bończak-Kucharczyk: Własność lokali i wspólnota mieszkaniowa. Komentarz, wyd. II, LEX, Warszawa 2012; A. Turlej w: R. Strzelczyk, A. Turlej, Własność lokali. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 444-451, nb 1, 2, 4).
Sąd I instancji błędnie zatem stwierdził, że w niniejszej sprawie dodatkowo dokument potwierdzający reprezentację strony skarżącej powinien być sporządzony w formie aktu notarialnego. Wada ta jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skarżąca Wspólnota nie przedstawiła bowiem na wezwanie Sądu żadnego dokumentu, który potwierdzałby wybór całego składu osobowego Wspólnoty, a wezwanie nie precyzowało, że stosowny dokument wymaga formy aktu notarialnego.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.