Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 983/12 oddalił skargę K. R. i E. R. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (dalej PINB) na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) nakazał inwestorom E. i K. R. rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...] położonej w P., gm. S., przy ul. [...].
Powyższą decyzję wydano na podstawie następującego stanu faktycznego.
W dniu 4 kwietnia 2006 r. pracownicy PINB przeprowadzili na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. oględziny, podczas których ustalono, że inwestorzy realizują budynek mieszkalny jednorodzinny, a do całkowitego zakończenia budowy pozostało ocieplenie i otynkowanie ścian zewnętrznych, uzupełnienie pokrycia dachu i wykończenie tarasu. Inwestorzy realizowali przedmiotowy budynek w oparciu o decyzję pozwolenia na budowę z dnia [...] października 1998 r. Decyzja ta została w wyniku postępowania wznowieniowego, uchylona decyzją Starosty P. z dnia [...] października 2004 r., jednocześnie organ odmówił wydania decyzji pozwolenia na budowę.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nakazał inwestorom wykonanie określonych w sentencji decyzji robót budowlanych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym na przedmiotowej działce w terminie 3 miesięcy.
Na skutek wniesionego przez inwestorów odwołania od powyższej decyzji WWINB decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 579/11 WSA w Poznaniu oddalił skargę E. i K. R. na decyzję WWINB z dnia [...] maja 2011r.
Na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu 11 maja 2012 r. przez pracowników PINB ustalono, że decyzja organu z dnia [...] marca 2011 r. nie została wykonana przez inwestorów.
Niewykonanie przez inwestorów robót budowlanych mających na celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami – co stanowiło treść sentencji decyzji z dnia [...] marca 2011 r. - przesądza o konieczności nakazania jego rozbiórki. Wynika to z faktu, że nałożenie innych - przewidzianych w art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. obowiązków – nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych w przypadku jego wykonania spowodowałby pozostawienie budynku w obecnym stanie, zamiast doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami. Natomiast nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego byłby w odniesieniu do niniejszego budynku niewykonalny, ponieważ obiekt ten powstał od podstaw w ramach jednego projektu inwestycyjnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji inwestorzy podnieśli, że nie posiadają tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością, a co za tym idzie nie mają możliwości prawnych do jej wykonania.
Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] WWINB na podstawie art. 104 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że przedmiot niniejszego postępowania dotyczy budynku mieszkalnego, którego inwestorami są odwołujący, a właścicielem nieruchomości, na której znajduje się budynek jest M. Z. Budynek realizowany był na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu unieważnienia, przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, wydział XII Cywilny wyrokiem z dnia 30 października 2003 r. umowy darowizny – akt notarialny z dnia [...] sierpnia 1998 r. (k. 43-47 akt administracyjnych) - na rzecz odwołujących udziału we współwłasności działki nr [...] położonej w P. (k. 241 akt administracyjnych). Wobec powyższego inwestorzy w dniu wydania decyzji pozwolenia na budowę nie legitymowali się tytułem prawnym do dysponowania przedmiotową nieruchomością.
Sporny obiekt został wykonany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, które zostało uchylone, zatem podstawą orzekania są przepisy art. 50 i 51 p.b. Organ I instancji prawidłowo przeprowadził procedurę i decyzją z dnia [...] marca 2011 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nałożył obowiązki mające doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem.
Organ I instancji słusznie wskazał, że w niniejszym przypadku nakazanie zaniechania dalszych robót spowodowałoby pozostawienie budynku w takim stanie, w jakim znajduje się obecnie, a więc w stanie niezgodnym z przepisami prawa. Z przedłożonej do akt sprawy inwentaryzacji oraz oceny technicznej jednoznacznie wynika, że istniała możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, pod warunkiem wykonania określonych robót budowlanych, których zobowiązani nie wykonali. Również niecelowe byłoby doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, ponieważ jak słusznie podniósł organ I instancji, sporny budynek powstał od podstaw, zatem doprowadzenie go do stanu poprzedniego i tak oznaczałoby rozbiórkę całego obiektu.
Nie budzi zatem zastrzeżeń organu odwoławczego obowiązek nałożony w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. – rozbiórki obiektu. Także adresat obowiązku – E. i K. R. – jest zgodny z prawem. Zgodnie z art. 52 p.b. zobowiązanymi do poniesienia kosztów dokonania czynności, o których mowa w art. 48, 49b, 50a i 51 p.b. jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Zarówno w doktrynie jak i w obowiązującym orzecznictwie, dominuje pogląd, że w trakcie budowy obiektu budowlanego lub jego części, albo wykonywania innych robót budowlanych zobowiązanym do poniesienia kosztów jest inwestor.
Natomiast po wybudowaniu obiektu lub po wykonaniu robót nie będących budową, zobowiązanym staje się z reguły właściciel wybudowanego obiektu budowlanego lub obiektu, w którym dokonano robót budowlanych. Zgodnie z opinią prawną wyrażoną przez NSA w wyroku z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1234/08 pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 p.b. oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany. Uznać należy, w szczególności, że będzie to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właścicieli nieruchomości wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia spornej nieruchomości. W sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki na inwestora może zostać nałożony obowiązek rozbiórki także w sytuacji, gdy nie można w sposób bezsporny ustalić jego prawa do nieruchomości. Zatem organ I instancji prawidłowo uznał, że obowiązki winny być nakładane na inwestorów, którzy bez zgody właściciela działki obiekt wybudowali.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że w postępowaniu prowadzonym trybie art. 51 p.b., organy nadzoru budowlanego nie zajmują się kwestią prawa do dysponowania nieruchomością. Nieposiadanie przez zobowiązanych tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością nie powoduje braku możliwości prawnych do wykonania rozbiórki. Z akt administracyjnych nie wynika nadto, by właściciele działki mieliby uniemożliwiać wejście na teren działki w celu wykonania nałożonego na odwołujących obowiązku.
W skardze E. i K. R. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 52 p.b. przez skierowanie decyzji do inwestorów, w sytuacji, gdy nie władają oni faktycznie nieruchomością, gdyż opuścili przedmiotową nieruchomość w listopadzie 2010 r., a decyzja winna zostać skierowania także do właściciela nieruchomości; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na pominięciu przez organ administracyjny faktu, że inwestorzy nie władają faktycznie obiektem budowlanym, w związku z czym nie mają możliwości wykonania nałożonego na nich obowiązku. Mając na uwadze powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że całkowicie nieuzasadnionym jest nakładanie na inwestorów obowiązków wynikających z decyzji w sytuacji, gdy utracili oni tytuł prawny do obiektu (unieważnienie darowizny). Oznacza to, że nie można orzec na mocy decyzji obowiązku wykonania robót budowlanych adresując go wyłącznie do inwestorów, jeśli w dacie orzekania nie posiadają oni takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby im na wykonanie robót we wskazanym przez organ zakresie. Wobec niemożności wykonania wskazanych przez organ robót, dla umożliwienia wykonania tej decyzji powinna ona być skierowana do właścicieli nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy art. 51 ust. 3 pkt 2 i art. 52 p.b.
Zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 p.b. i wydaje decyzję w przypadku niewykonania obowiązku – nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Natomiast w myśl art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.
W sprawie niniejszej nie podlega sporowi, że skarżący będący inwestorami przedmiotowego budynku mieszkalnego nie zrealizowali decyzji z dnia [...] marca 2011 r. nakazującej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. wykonanie robót budowlanych określonych w sentencji tej decyzji w terminie 3 miesięcy. Powyższe wynika z kontroli przeprowadzonej w dniu 11 maja 2012 r. przez pracowników PINB.
W związku z powyższym niewykonanie przez inwestorów robót budowlanych mających na celu doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z przepisami przesądziło o konieczności rozbiórki tego budynku.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy natomiast tego, kto jest podmiotem obowiązanym do wykonania rozbiórki budynku, skoro inwestorzy, jak twierdzą w skardze, nie władają faktycznie obiektem i w związku z tym nie mają możliwości wykonania nałożonego przez organ nadzoru budowlanego obowiązku.
Wspomniany przepis art. 52 p.b. jako podmioty obowiązane do dokonania rozbiórki obiektu budowlanego wymienia alternatywnie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Skonstruowanie tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach obowiązanym do rozbiórki będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. W orzecznictwie podkreśla się wręcz, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej i nie przypadkiem inwestor został wymieniony w przepisie art. 52 p.b. na pierwszym miejscu (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2000 r., II SA/Ka 2059/98, niepubl.). Pogląd, że w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekty budowlany wyrażony już został w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2001 r., SA/Rz 597/00, Lex Polonica 354876).
Uznać należy w szczególności, że będzie to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki.
Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie nie mamy wprawdzie do czynienia z samowolą budowlaną w rozumieniu przepisu art. 48 p.b., bowiem inwestorzy w dniu rozpoczęcia prac związanych z budową budynku legitymowali się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] października 1998 r., jednakże ze względu na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji pozwolenia na budowę decyzją Starosty P. z dnia [...] października 2004 r., organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie w trybie przepisów art. 50 ust. 1 i art. 51 p.b. dotyczące wykonania nakazanych robót budowlanych celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Ze znajdującej się w aktach sprawy inwentaryzacji i oceny technicznej dotyczącej wykonanych prac budowlanych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym wynika, że istniała możliwość doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem i w związku z powyższym decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nałożono na inwestorów obowiązek wykonania określonych robót budowlanych przy budowie niniejszego budynku. Ubocznie Sąd zaznaczył, że decyzja ta oraz decyzja WWINB z dnia [...] maja 2011 r. utrzymująca w mocy wspomnianą decyzję została zaskarżona do WSA w Poznaniu, gdzie wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. Sąd skargę oddalił.
Obowiązki wynikające z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nałożono na inwestorów w dniu [...] maja 2011 r., a więc w dacie kiedy już nie legitymowali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd zaznaczył, że zgodnie z uchwałą NSA z dnia 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10 przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 31 ust. 4 pkt 2 p.b. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wobec powyższego, skoro w dniu nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych robót budowlanych przy spornym budynku inwestorzy nie legitymowali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (nie wymagały tego przepisy prawa budowlanego), to również organ nadzoru budowlanego wydając zaskarżoną decyzję nakładającą na inwestorów obowiązek rozbiórki tego budynku, z uwagi na niewykonanie obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...] marca 2011 r., prawidłowo decyzję tę skierował do inwestorów, pomimo że faktycznie nie władają już przedmiotowym obiektem.
Ponadto Sąd wskazał, że wspomniany wyżej przepis art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. określa tok postępowania po sprawdzeniu wykonania nałożonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli obowiązki te zostały wykonane, organ stwierdza ten fakt w drodze decyzji. Jeżeli nie, wydaje decyzję nakładającą zaniechanie dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórkę obiektu albo doprowadzenie do stanu poprzedniego.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, słusznie wskazały organy nadzoru budowlanego, że jedynym prawidłowym rozwiązaniem w niniejszej sprawie było nałożenie obowiązku rozbiórki przedmiotowego budynku. Nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych spowodowałby pozostawienie przedmiotowego budynku w obecnym stanie, a więc w stanie sprzecznym z przepisami, natomiast nakaz doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego, skoro budynek ten powstał od podstaw w ramach jednego procesu inwestycyjnego i tak doprowadziłby do jego rozbiórki.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli K. R. i E. R., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:
- I. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
- 1. art. 52 Prawa budowlanego, poprzez nietrafne przyjęcie, że przepis ten dopuszcza możliwość skierowania nakazu rozbiórki w stosunku do "inwestora", który nie legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości i w stosunku do którego wydanie nakazu rozbiórki oznaczałoby skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), ale nadto nakaz taki byłby niewykonalny i jego niewykonalność miałaby charakter trwały (art. 156 § 1 pkt. 5 k.p.a.)
- 2. art. 52 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę w niniejszej sprawie są skarżący (inwestorzy), w sytuacji gdy zostali oni pozbawieni prawa dysponowania nieruchomością, a tym samym nie mieli możliwości wykonania nałożonej na nich przez organ decyzji nakazującej rozbiórkę.
- 2. Naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi:
- 1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., mimo że decyzja była niewykonalna w stosunku do skarżących, nie mogą oni bowiem rozporządzać nieruchomością, co do której prawo własności przysługuje innemu niż skarżący właścicielowi.
Wskazując na powyższe zarzuty na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna wniesiona przez E. R. podlegała odrzuceniu.
Stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z powyższego przepisu wynika, że skarga kasacyjna nie może być skutecznie wniesiona bez uprzedniego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego skargę, bowiem termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczyna bieg od dnia doręczenia stronie, która złożyła taki wniosek, odpisu wyroku z uzasadnieniem. Warunkiem zatem skutecznego złożenia skargi kasacyjnej jest uprzednie doręczenie stronie skarżącej kwestionowanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem.
W rozpoznawanej sprawie wyrok z dnia 9 maja 2013 r. wraz z uzasadnieniem – po uprzednim złożeniu wniosku - został doręczony tylko K. R. Nie został już jednak doręczony E. R., gdyż nie złożyła ona wymaganego wniosku. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożył wyłącznie K. R. Tym samym skarga kasacyjna E. R. jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.
Skarga kasacyjna wniesiona przez K. R. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Skarżący kasacyjnie podnosi, że niedopuszczalne było skierowanie nakazu rozbiórki w stosunku do skarżących (inwestorów), w sytuacji, gdy nie posiadają oni tytułu prawnego do nieruchomości, umożliwiającego realizację nałożonego na nich w decyzji obowiązku. W ocenie skarżącego adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę powinien być aktualny właściciel nieruchomości.
Należy zwrócić uwagę, że PINB decyzją z dnia [...] marca 2011 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nakazał inwestorom K. R. i E. R. wykonanie określonych w sentencji decyzji robót budowlanych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr ewidencyjny [...] położonej w P., gm. S., przy ul. [...], w terminie 3 miesięcy.
WWINB decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał ww. decyzję w mocy.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 579/11 WSA w Poznaniu oddalił skargę E. i K. R. na ww. decyzję WWINB z dnia [...] maja 2011 r. Tym samym została przesądzona prawidłowość nałożenia na skarżących, jako inwestorów, obowiązków wymienionych w decyzji z dnia [...] marca 2011 r. Skierowanie zaś do skarżących, decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nakazu rozbiórki, stanowi konsekwencję niewykonania obowiązków określonych w decyzji z dnia [...] marca 2011 r.
Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 p.b. i wydaje decyzję w przypadku niewykonania obowiązku – nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Stosownie zaś do art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.
Z art. 52 p.b. wynika, że rozbiórkę obiektu budowlanego nakazaną w decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. ma obowiązek wykonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Należy zauważyć, że podmioty obowiązane do dokonania nakazanych czynności wymienione są alternatywnie. Redakcja tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na przyjęcie, że w pewnych sytuacjach nakaz rozbiórki może być skierowany do inwestora niebędącego jednocześnie właścicielem nieruchomości. W orzecznictwie podkreśla się, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, jeżeli jest on sprawcą samowoli budowlanej. Rozbiórka obiektu budowlanego jest w istocie likwidacją stanu niezgodnego z prawem.
Wobec tego uznać należy, iż nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości mogłoby być dla niego nieuzasadnionym obciążeniem i stanowić nieuzasadnione zwolnienie od takiego obowiązku inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (por. wyroki NSA: z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 431/11, z dnia 25 kwietnia 2012, sygn. akt II OSK 234/11, z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 576/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie nie mamy wprawdzie do czynienia z samowolą budowlaną, bowiem inwestorzy rozpoczęli budowę spornego budynku na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, jednakże ze względu na wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji, organ nadzoru budowlanego przeprowadził w stosunku do inwestorów postępowanie w trybie art. 50 i art. 51 p.b. i nałożył na nich obowiązki mające doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem. Skarżący skutecznie nie zakwestionowali zaś, że nie powinni być adresatami decyzji nakładającej określone obowiązki.
Stwierdzić zatem należy, że skoro skarżący nie wykonali obowiązków określonych w decyzji z dnia [...] marca 2011 r., to uzasadnione było skierowanie do nich decyzji o nakazie rozbiórki. Wbrew zaś stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, sam fakt, iż skarżący nie legitymują się tytułem prawnym do nieruchomości nie oznacza, że nie można skierować do nich decyzji nakazującej rozbiórkę, a nadto, iż powodowałoby to, że decyzja jest niewykonalna. Należy zauważyć, że skarżący utracili tytuł prawny do nieruchomości na skutek unieważnienia umowy darowizny z dnia [...] sierpnia 1998 r. W okolicznościach niniejszej sprawy utrata tytułu prawnego do nieruchomości nie powoduje jednak, że niemożliwe jest zrealizowanie nakazu rozbiórki.
Należy bowiem zauważyć, że z pism kierowanych do WSA w Poznaniu, jak i do NSA przez B. Z., opiekuna prawnego właściciela nieruchomości – M. Z., nie wynika, żeby właściciel miał uniemożliwiać, czy też utrudniać wykonanie nakazu rozbiórki. Wręcz przeciwnie, w pismach tych wskazano, że wzniesiony przez inwestorów budynek stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia z uwagi na zły stan techniczny, dlatego konieczne jest pilne dokonanie jego rozbiórki (pisma z dnia 25 września 2012 r., z dnia 11 grudnia 2012 r., z dnia 21 października 2013 r.).
Z powyższych względów podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za niezasadne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w związku z art. 180 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną E. R., zaś na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną K. R.
- - ---------------------- 10