Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu skargi D.C. i K.C. stwierdził nieważność decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łomży z dnia [...] października 2010 r., Nr [...], w przedmiocie przedłożenia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego położonego na działce nr 1 we wsi S. i rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe przy tym budynku w części dotyczącej terminu wykonania rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe; w pozostałym zaś zakresie oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łomży nakazał L.T. i A.T. przedłożenie w terminie do dnia 31 marca 2011 r. sporządzonego przez osobę uprawnioną zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego z uwzględnieniem zmian dokonanych w trakcie realizacji robót budowlanych oraz rozbiórkę w tym terminie zbiornika na nieczystości ciekłe. Organ wskazał, że w 1994 r. właściciele działki nr 1 położonej we wsi S. – A.T. i J.T. uzyskali pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego. Zgodnie z tym pozwoleniem budynek mieszkalny miał być zlokalizowany przy granicy działek nr 2 i 3 (obecnie nr 1 i 4), mieć dach jednospadowy (ze spadkiem w kierunku własnej posesji) i wymiary: bryła 11,00 x 6,50 m oraz przybudówka z sienią 1,92 x 2.50 m Pozwolenie to obejmowało także dwukomorowy zbiornik na ścieki (szambo), który miał się znajdować w odległości ok. 7 m od granicy i ok. 3 m od najbliższego rogu budynku mieszkalnego.
W trakcie przeprowadzonych przez organ oględzin ustalono, że przedmiotowy zbiornik znajduje się w odległości 4,10 m od granicy działki oraz 2,20 m od najbliższej ściany budynku mieszkalnego (ściana z oknami). Ustalono także, że budynek mieszkalny znajduje się w odległości 0,60 m od granicy działki, ma dach dwuspadowy, a wymiary bryły wynoszą 12,00 x 7,10 m.
Zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu odwołania D.C. i K.C., Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zmiany jakie zostały wprowadzone do budynku oraz zmiana lokalizacji szamba zgodnie z art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) uznawane są za istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Stosownie zaś do art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust 7 tej ustawy, w przypadku stwierdzenia, że budynek został wybudowany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, właściwy organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia w określonym terminie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych oraz w razie potrzeby wykonania w tym terminie określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Organ podkreślił, że zbiornik na nieczystości znajduje się w mniejszej odległości od okna budynku, niż dopuszczalna była w § 23 ust. 4 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62). Zatem organ I instancji słusznie nakazał jego rozbiórkę. Ponadto aktualnie na działce nr 1 istnieje, nie wykorzystywane jeszcze, przyłącze do sieci kanalizacyjnej, zlokalizowanej w drodze. Zgodnie zaś z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być stosowane tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Organ podkreślił także, że w związku z ustaleniem nowych granic pomiędzy działkami nr 2 i 3 (obecnie nr 1 i 4), nie można stwierdzić czy wybudowany przed tą zmianą budynek posadowiony został przy granicy działki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku D.C. i K.C. zarzucili powyższej decyzji naruszenie art. 51 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łomży prawidłowo określił zakres obowiązku ciążącego na inwestorze, zobowiązując go do przedłożenia projektu zamiennego uwzględniającego jedynie zmiany dokonane w trakcie realizacji robót budowlanych, podczas gdy winien również zobowiązać go do przedłożenia projektu zamiennego zgodnego przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi na dzień wydawania decyzji.
W odpowiedzi na skargę Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łomży z dnia [...] października 2010 r. w części dotyczącej terminu wykonania rozbiórki zbiornika na nieczystości oraz oddalając skargę w pozostałym zakresie wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wskazał, że w przepisach Prawa budowlanego brak jest podstawy do określenia terminu wykonania nakazanej rozbiórki, co oznacza że decyzja taka podlega wykonaniu z dniem, w którym staje się ostateczna. Przy tym określenie granicznej daty wykonania obowiązku dopuszczalne będzie jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego stanowiący podstawę prawną decyzji administracyjnej będzie przewidywał możliwość określenia w tejże decyzji daty wykonania obowiązku. W przeciwnym razie zamieszczenie w decyzji administracyjnej takiego postanowienia jest sprzeczne z prawem materialnym będącym podstawą wydania orzeczenia w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd podniósł, że L.T. i A.T. zobowiązani zostali do przedłożenie sporządzonego przez osobę uprawnioną, zgodnie z obowiązującymi przepisami, projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego z uwzględnieniem zmian dokonanych w trakcie realizacji robót budowlanych. Dostarczenie takiego projektu zamiennego nie spowoduje automatycznie, iż obiekt zostanie uznany za wykonany zgodnie z prawem.
Skargę kasacyjną od punktu drugiego powyższego wyroku wnieśli D.C. i K.C., domagając się jego uchylenia w tym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów procesowych, tj.: art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie braku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy przez organ. Zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 51 Prawa Budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku prawidłowo określił zakres obowiązku ciążącego na inwestorze, uznając za prawidłowe zobowiązanie go do przedłożenia projektu zamiennego uwzględniającego jedynie zmiany dokonane w trakcie realizacji robót budowlanych, gdy tymczasem w decyzji powinien zobowiązać inwestora do przedłożenia projektu zamiennego uwzględniającego nie tylko zmiany dokonane w trakcie realizacji robót budowlanych ale również zgodnego przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi na dzień wydawania decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy wskazać, że zarzucając naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. "poprzez nieuwzględnienie faktu braku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy przez skarżony organ" nie wskazała ona żadnej konkretnej, istotnej dla wyniku sprawy okoliczności faktycznej, niewyjaśnionej w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu. Żadna też ze stron nie kwestionuje prawidłowości dokonanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego, który jest bezsporny. Z ustaleń organów prowadzących postępowanie wynika bowiem, iż należący do małżonków L. i A.T. budynek mieszkalny we wsi S. został wybudowany po uzyskaniu pozwolenia na jego budowę, lecz z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Budynek ten został też ukończony i jest od lat użytkowany. W tej sytuacji organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (dalej: pr.bud.) przewidujący tryb doprowadzenia do zgodności z prawem obiektów budowlanych zrealizowanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.
Tryb ten, jak wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny, ma zastosowanie również wówczas, gdy roboty budowlane realizowane na podstawie pozwolenia na budowę zostały już zakończone i w istotny sposób odbiegają od warunków i ustaleń określonych w pozwoleniu na budowę (por. wyroki z 7 stycznia 2009 r., II OSK 1723/07 i z 8 stycznia 2010 r., II OSK 15/09, Lex nr 597313). Wymieniony przepis, w takiej sytuacji, daje organowi podstawę do nałożenia na stronę wskazaną w art. 52 pr.bud. obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Czynności te poprzedzają czynności wskazane w przepisie art. 51 ust. 4 pr.bud., które nastąpią po upływie wyznaczonego terminu lub na wniosek inwestora.
Będą one polegały na sprawdzeniu przez organ wykonania obowiązków nałożonych w trybie ust. 1 pkt 3 omawianego przepisu i, po pozytywnym ustaleniu tego faktu, jeżeli budowa została zakończona – wydaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się też obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 51 ust. 4 zd. 2 pr.bud.). Ten tryb postępowania daje organowi możliwość oceny, czy zrealizowany obiekt odpowiada wymogom wynikającym z obowiązującego prawa. Należy bowiem mieć na względzie, że wydanie decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 3 skutkuje uchyleniem pozwolenia na budowę (art. 36a ust. 2 pr.bud.), a organ ocenia zgodność z prawem zrealizowanego już obiektu.
W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo zastosowały opisaną wyżej procedurę. Zawarte w skardze kasacyjnej żądanie, by na podstawie wskazanych przepisów zobowiązać stronę do przedłożenia nie tylko projektu zamiennego obejmującego dokonane zmiany lecz i projektu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi na dzień wydania decyzji nie ma żadnego oparcia w obowiązującym prawie. Zobowiązanie takie byłoby nadto niewykonalne, bowiem zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi realizowane mogą być różne budynki mieszkalne i nie wiadomo jaką formę miałby uwzględniać taki projekt zamienny.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są więc nieuzasadnione. Dlatego skarga ta podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.