Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] nakazującą D. i B. B. rozbiórkę budynku letniskowego wybudowanego bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę we wsi M., gm. Ś., na działce oznaczonej nr [...]. Organy ustaliły na podstawie oświadczenia inwestora, iż wymieniony obiekt został pobudowany w latach 2000–2002 na terenie, gdzie sytuowanie takich budynków było niedopuszczalne. W stosunku do działki, na której znajduje się ten budynek, nie była wydawana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego znajduje się ona na terenie oznaczonym symbolem 7-US przeznaczonym pod urządzenia sportowo-rekreacyjne bez prawa zabudowy letniskowej. Wobec niemożności spełnienia warunków do zalegalizowania tej budowy z art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego organy orzekły nakaz rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 tej ustawy.
Na powyższą decyzję skargę wnieśli D. i B. B., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucili, iż przedmiotowy obiekt nieprawidłowo został zakwalifikowany jako budynek letniskowy, gdyż jest to tylko budynek przeznaczony na zaplecze socjalne, pod przewidywaną inwestycję w postaci stanicy wodnej, co przewiduje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Podnieśli, iż obiekt nie jest trwale związany z gruntem. Wyjaśnili, iż organ nadzoru otrzymał komplet dokumentów dotyczących planowanej stanicy wodnej, a projekt tej stanicy jest na ukończeniu i będzie podstawą do wystąpienia o pozwolenie na budowę.
Wyrokiem z dnia 26 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie skargę oddalił. Sąd stwierdził, iż wbrew stanowisku skarżących wybudowany przez nich obiekt budowlany nie mógł być budowany bez wcześniejszego pozwolenia na budowę. Nie można go bowiem uznać za obiekt, którego budowa nie wymagała pozwolenia ani zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził następnie, iż ze względu na zapisy obowiązującego dla terenu inwestycji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwa legalizacja tego obiektu budowlanego. Na terenie tym ustalenia planu wyraźnie wprowadziły zakaz zabudowy letniskowej, dopuszczając jedynie możliwość zagospodarowania terenu urządzeniami rekreacyjno-wypoczynkowymi, takimi jak: plaże, boiska do gier, miejsca do przechowywania sprzętu pływającego, wyznaczone kąpieliska itp. Z ustaleń planu wynika więc, że na tym terenie niedopuszczalne jest sytuowanie żadnych budynków, nawet służących do przechowywania sprzętu sportowego.
Dla wyniku prowadzonego postępowania WSA uznał za nieistotne plany skarżących związane z zamiarem zagospodarowania ich działki na teren stanicy wodnej, skoro art. 48 ust. 2 prawa budowlanego odnosi się do legalizacji już istniejącego obiektu budowlanego a nie takiego, który ma powstać w przyszłości. Ponadto legalizacji budowy przez wydanie pozwolenia na budowę innego obiektu sprzeciwia się art. 35 ust. 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną B. J. B. reprezentowany przez adw. A. Z.-G.. Zarzucił mu naruszenie art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w związku z art. 3 pkt 1 tej ustawy poprzez przyjęcie, że zmodyfikowany kiosk spełnia wymogi obiektu budowlanego, gdy powinien on być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany. Skarżący zarzucił też naruszenie przepisu art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) przez zaniechanie kontroli przeprowadzonego przez organy postępowania i wydanych przez nie decyzji w zakresie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, naruszeń procedury oraz prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Następnie skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez wskazanie, iż "bezspornym jest fakt, iż przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany bez pozwolenia na budowę", podczas gdy organy obu instancji nie wykazały, iż kiosk stanowi obiekt budowlany. W końcu skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 oraz art. 8 K.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Nie są uzasadnione te zarzuty skargi kasacyjnej, którymi skarżący kwestionuje ustalenia Sądu I instancji co do charakteru budynku wybudowanego na jego nieruchomości. Skarżący całkowicie gołosłownie i sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem twierdzi, że wybudowany przez niego obiekt stanowi kiosk, a więc tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 prawa budowlanego. Z zebranego w sprawie materiału wynika natomiast, że jest to budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 tej ustawy, gdyż jest to obiekt wydzielony z przestrzeni ścianami i dachem, usytuowany na bloczkach spełniających funkcję fundamentu i trwale związany z gruntem. Bezspornie został on wzniesiony bez pozwolenia na budowę czy zgłoszenia z art. 30 prawa budowlanego. Dla oceny, czy jest to samowola budowlana, do której ma zastosowanie przepis art. 48 lub art. 49b ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, jest przy tym obojętne rozstrzyganie sporu o rodzaj wzniesionego obiektu.
Również tymczasowy obiekt budowlany nie mógł być usytuowany bez zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 12 prawa budowlanego) a w wypadku jego samowolnej budowy mają zastosowanie rygory z art. 49b tej ustawy, analogiczne jak w art. 48.
Także zarzuty naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowią uzasadnionych podstaw kasacyjnych. Art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodów z dokumentów i w żaden sposób nie mógł być naruszony przez ustalenie kwestionowanego przez skarżącego stanu faktycznego sprawy. Natomiast odnośnie do zarzutów naruszenia przepisów art. 7, 8 i 77 § 1 K.p.a. należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie stosował tych przepisów i ich nie mógł naruszyć, bowiem postępowanie sądowoadministracyjne jest regulowane ustawą z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a nie przepisami K.p.a.
Skarga kasacyjna podlega jednak uwzględnieniu, bowiem trafnie zarzuca ona naruszenie art. 48 ust. 1-3 prawa budowlanego. Wprowadzone ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718) nowe brzmienie art. 48 prawa budowlanego, przewidującego w pierwotnym swoim brzmieniu nakładanie bezwzględnego obowiązku rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, przewiduje obecnie procedurę legalizacyjną takich obiektów, pod warunkiem spełnienia wymogów z ust. 2 i 3 tego artykułu. Do wymogów tych należy:
- 1) stwierdzenie, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku takiego planu;
- 2) stwierdzenie, że budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.
Ustalenie, że istnieją warunki do zalegalizowania samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego następuje na podstawie odpowiednich zaświadczeń organów wymienionych przepisem art. 48 ust.
3. W tym celu organ nadzoru budowlanego nakłada na stronę obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a nadto dokumentów wskazanych w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 prawa budowlanego. Przedłożenie w wyznaczonym terminie tych dokumentów otwiera drogę do zalegalizowania budowy (art. 48 ust. 5), a w przypadku niespełnienia tego obowiązku organ nakłada obowiązek rozbiórki (art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1).
W rozpoznawanej sprawie organ zaniechał przeprowadzenia tej procedury, samodzielnie ustalając brak przesłanek do zalegalizowania samowoli budowlanej. Z naruszeniem więc wskazanych wyżej zasad uniemożliwiano skarżącemu wykazanie warunków do zalegalizowania przedmiotowego obiektu budowlanego. Uzasadnia to uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej a także poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania kasacyjnego (art. 188 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.).