Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r., sygn II SA/Lu 616/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S. i W. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Puławach nakazał W. i A. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wymiarach 2,50 x 2,70 m i powierzchni zabudowy 6,75 m², ze względu na to, iż przedmiotowy budynek wybudowany został bez dokonania wymaganego prawem zgłoszenia o zamiarze rozpoczęcia jego budowy do starosty. Ponadto, z uwagi na to, iż tylna ściana tego budynku, bez otworów okiennych i drzwiowych jest usytuowana od granicy z sąsiednią działką o nr ewid. [...] jednym krańcem w odległości 0,55m, zaś drugim krańcem w odległości 0,67m, w ocenie organu inwestorzy naruszyli dyspozycję § 12 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z dnia 7 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 109, poz. 1156). Ze względu na niezachowanie wymagań określonych w rozporządzeniu nie jest możliwe zdaniem organu zastosowanie procedury legalizującej samowolę budowlaną.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając argumenty przedstawione w jej uzasadnieniu.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli W. i A. S. zarzucając naruszenie art. 7, 77 oraz 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu słusznego interesu skarżących, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., polegającego na niezastosowaniu procedury legalizacyjnej. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż dyspozycja § 12 ust. 3 cytowanego rozporządzenia zezwala na usytuowanie ściany budynku nawet bezpośrednio w samej granicy, jeżeli nie jest możliwe zachowanie właściwej odległości ze względu na rozmiary działki, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Ponadto budowa przedmiotowego budynku gospodarczego była zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czego dowodzi zaświadczenie z dnia 18 maja 2009 r., dołączone przez skarżących do akt administracyjnych i pominięte przez organy obu instancji.
Skarżący podnieśli również, że strony niniejszego postępowania: K. W., H. C. i M. C. złożyli oświadczenia, iż nie są zainteresowani tą sprawą, co oznacza, iż nie domagają się rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż z dokumentów dołączonych do akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, iż przedmiotowy budynek gospodarczy usytuowany jest jednym narożnikiem w odległości około 0,55 m, zaś drugim narożnikiem w odległości około 0,67m od granicy z działką sąsiednią, przy czym ściana tego budynku usytuowana od strony granicy z sąsiednią działką jest ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych. Na wykonanie tego obiektu wymagane było dokonanie zgłoszenia, którego inwestorzy nie dokonali.
Organy nadzoru budowlanego obu instancji, opierając się na treści § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie uznały, iż w przedmiotowej sprawie nie został spełniony wskazany w art. 49b ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego warunek zgodności budowy z przepisami techniczno – budowlanymi bowiem odległość budynku wzniesionego przez inwestorów od granicy z działką sąsiednią, zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy, nie odpowiada zasadzie wyrażonej w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, jest bowiem mniejsza niż 3 m.
W konsekwencji Sąd I instancji uznał, iż budowa budynku gospodarczego wzniesionego w odległości 0,55m – 0,67m od granicy z sąsiednią działką budowlaną, naruszyła przepisy techniczno – budowlane, co z kolei czyniło niedopuszczalnym wszczęcie procedury legalizacji samowoli budowlanej na zasadzie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Bez znaczenia jest przy tym, zdaniem Sądu wojewódzkiego podnoszona przez skarżących okoliczność, że właściciele działki sąsiedniej nie domagają się rozbiórki przedmiotowego obiektu. Zgoda bądź brak zgody sąsiadów nie stanowi bowiem przesłanki orzeczenia o rozbiórce obiektu bądź jego legalizacji.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli A. S. i W. S. zarzucając Sądowi I instancji:
1/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie prawa procesowego, tj. art.
7. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu słusznego interesu skarżących, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwego zaskarżonego wyroku, utrzymującego w mocy wadliwe decyzje obu instancji;
2/ naruszenie prawa materialnego:
- a) tj. art. 49 b ust. 2 Prawa budowanego w związku z § 12 ust 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegającego na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu poprzez wadliwe uznanie, że w niniejszym postępowaniu nie może być zastosowana procedura legalizacyjna, ponieważ nie został spełniony warunek zgodności budowy z przepisami techniczno-budowlanymi, podczas gdy w niniejszym postępowaniu powinna zostać zastosowana procedura legalizacyjna,
- b) art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polegającego na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu poprzez wadliwe uznanie, że do rozpoczęcia robót budowlanych polegających na budowie przez skarżących W. S. i A. S. obiektu budowanego wymagane było dokonanie zgłoszenia budowy przedmiotowego obiektu w oparciu o ww. przepisy, podczas gdy zdaniem skarżących nie było wymagane dokonanie zgłoszenia budowy obiektu budowlanego skarżących,
- c) art. 9 ust. 1-4 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe niezastosowanie tego przepisu, podczas gdy w niniejszej sprawie zastosowanie ww. przepisu spowodowałoby uznanie, że obiekt budowlany skarżących m.in. z uwagi na odstępstwo, o którym mowa w ww. przepisie, nie narusza przepisów techniczno-budowlanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się w szczególności niewłaściwe zastosowanie przepisu § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, to jest potraktowaniem zbliżenia budynku inwestora do działki sąsiedniej jako istotnego odstępstwa od warunków technicznych, uniemożliwiającego zastosowanie procedury legalizacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Należy zgodzić się z wnoszącymi skargę kasacyjną, iż w warunkach rozpatrywanej sprawy oparcie się wyłącznie na tym, że przedmiotowy budynek posadowiony został z przekroczeniem odległości wynikających z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki... tj. w odległości 0,55m – 0,67m od granicy sąsiedniej nieruchomości, co narusza przepis § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nie mogło być uznane za wystarczającą podstawę do wydania zaskarżonego przez inwestorów rozstrzygnięcia.
Jak to wynika z treści uzasadnień decyzji organów obu instancji, zaakceptowanych następnie przez Sąd I instancji, wyłączną podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, w konsekwencji uznania, iż niedopuszczalne jest zastosowanie postępowania naprawczego, było zbliżenie przez inwestorów przedmiotowego budynku względem granicy z działką sąsiednią. Zarówno organy orzekające w sprawie jak i Sąd I instancji wskazały przy tym, iż oświadczenie właścicieli działki sąsiedniej na przesunięcie obiektu bliżej granicy z działką sąsiednią, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, tj. zastosowanie procedury legalizacyjnej, bowiem przepisy rozporządzenia określające odległości od granicy, jako przepisy techniczno-budowlane, są bezwzględnie obowiązujące, zaś zgoda sąsiada nie upoważnia do odstępstwa od tych przepisów.
Uwadze organów administracji publicznej orzekających w niniejszej sprawie, jak też Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uszło jednak, iż kwestia odległości budowy od granicy z działką sąsiednią, pomimo że mowa jest o niej w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy - Prawo budowlane w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, w pewnych okolicznościach w ogóle nie ma charakteru przepisów techniczno-budowlanych, lecz dotyczy prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego. Jeżeliby ze zbliżeniem do granicy z działką sąsiednią wiązały się takie okoliczności, które można by ocenić np. jako wystąpienie zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym np. wprowadzenie groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia, wówczas rzeczywiście zgoda sąsiada na zbliżenie do granicy nie mogła wpłynąć na osłabienie ochrony publiczno-prawnej wynikającej z przepisów ustawy Prawo budowlane i norm wykonawczych do tej ustawy oraz ewentualnie innych ustaw stanowiących prawo publiczne.
Jednakże, jak to wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy, żadna z tego rodzaju okoliczności nie wystąpiła, zaś oświadczenie sąsiadów akceptujące de facto taki stan rzeczy w ramach stosunków wynikających z prawa sąsiedzkiego jako prawa prywatnego, jeżeli faktycznie zostało złożone, powinno być potraktowane jako skuteczne i przesądzało o możliwości wdrożenia w niniejszej sprawie postępowania naprawczego.
Przywołać wypada dla poparcia tego poglądu zwłaszcza odnoszący się do tej kwestii wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt P 11/2000, OTK 2001/223, w uzasadnieniu którego Trybunał rozpatrujący pytanie prawne postawione przez skład orzekający NSA w kwestii usytuowania obiektu budowlanego względem granicy działki - przepis § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm./, zajął stanowisko, że art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane zawierający upoważnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia wykonawczego uprawnia do określenia wyłącznie warunków techniczno-budowlanych, zaś kwestia budowy względem granicy z działką sąsiednią do tej materii nie należy, bowiem wkracza w materię zastrzeżoną dla prawa sąsiedzkiego a więc należącą do dziedziny prawa cywilnego.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 185 § 1 ppsa.