Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1075/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. S. i P. S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy Stare Babice ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r. nr 1400/96 na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazał E. i P. S. rozbiórkę budynku jednorodzinnego w szkielecie drewnianym omurowanym cegłą o wymiarach 6 x 6 m połączonego z garażem w konstrukcji murowanej w wymiarach 4 x 4 m, hydroforni murowanej i szczelnego zbiornika na ścieki na działce nr [...] w B. Z uwagi na okoliczność, iż zobowiązani do wykonania nakazu rozbiórki E. i P. S. nie wykonali przedmiotowej rozbiórki, organ administracji wszczął postępowanie egzekucyjne, które zakończyło się wydaniem tytułu wykonawczego w dniu 1 marca 2011 r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Warszawskiego Zachodniego postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] na podstawie art. 26 § 4, art. 119 § 2 oraz art. 121 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej: u.p.e.a., nałożył na E. i P. S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 39.821,60 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku nałożonego decyzją Wójta Gminy Stare Babice z dnia [...] grudnia 1996 r.
Zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Warszawskiego Zachodniego z dnia [...] maja 2012 r. złożyli E. i P. S. Po rozpatrzeniu zażalenia Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Warszawskiego Zachodniego z dnia [...] maja 2012 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że organ pierwszej instancji wydając swoje postanowienie zastosował się do dyspozycji art. 122 § 2 u.p.e.a. Zaś grzywna w celu przymuszenia została prawidłowo obliczona na podstawie art. 125 § 5 u.p.e.a. i znajduje potwierdzenie w aktach sprawy organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ drugiej instancji wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] grudnia 1996 r. stanowiąca podstawę przedmiotowego postępowania egzekucyjnego jest ostateczna i podlega wykonaniu. Nie została ona również wzruszona w trybie nieważnościowym.
Ponadto organ wskazał, że w myśl przepisu art. 29 ust. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności samego obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z powyższym organ drugiej instancji nie może na etapie postępowania egzekucyjnego odnieść się do zarzutów merytorycznych dotyczących ostatecznej decyzji Wójta Gminy Stare Babice z dnia [...] grudnia 1996 r.
E. i P. S. zaskarżyli powyższe postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 października 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1075/13, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że obowiązek rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego w szkielecie drewnianym omurowanym cegłą o wymiarach 6,0 m x 6,0 m połączonego z garażem w konstrukcji murowanej wymiarach 4,0 m x 4,0 m, hydroforni murowanej i szczelnego zbiornika na ścieki, usytuowanych na działce nr ew. [...] w B. w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r. – wynikający z ostatecznej decyzji Wójta Gminy Stare Babice z dnia [...] grudnia1996 r. – nie został przez zobowiązanych wykonany. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji prawidłowo wystosował do strony upomnienie wraz z wezwaniem do wykonania obowiązku i zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wobec niewykonania obowiązku, organ skierował do strony tytuł wykonawczy nr [...] wstawiony w dniu [...] marca 2011 r. odpowiadający wszystkim wymogom określonym w art. 27 u.p.e.a., w tym zawierający pouczenie, co może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, stosownie do art. 33 u.p.e.a.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Warszawski Zachodni wydał też postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Postanowienie to zawierało wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w wysokości 39.821,60 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku będzie orzeczone wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego.
Odnosząc się do podstawy prawnej wysokości grzywny, Sąd wskazał, że organy prawidłowo zastosowały wzór matematyczny do jej obliczenia wynikający z art. 121 § 5 u.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że wysokość grzywny, o której mowa w § 4 – a więc jednorazowej grzywny w celu przymuszenia przy egzekucji dotyczącej spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Jednocześnie organy właściwie wyliczyły wysokość tej grzywny.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 października 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P. S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 5 u.p.e.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy postanowienie organu administracji z dnia 17 marca 2013 r., a także utrzymane nim w mocy postanowienie PINB Warszawskiego Zachodniego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] obarczona jest wadą polegającą na błędnym wyliczeniu kwoty grzywny w celu przymuszenia, która to kwota powinna być wyliczona według ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych określonej zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS na dzień wydania tytułu wykonawczego, a więc za okres I kwartału 2011 r. a nie zaś, jak ustalił organ administracji, na dzień wydania postanowienia PINB Warszawskiego Zachodniego z dnia 22 maja 2012 r.;
- 2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na części materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, w szczególności przez niedostrzeżenie, iż dokumenty wyszczególnione w piśmie z dnia 17 lipca 2013 r. w szczególności postanowienie PINB Warszawskiego Zachodniego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] nie znajduje się w aktach sprawy, a także nie odniesienie się do twierdzeń skarżącego, iż grzywna w celu przymuszenia została nałożona na niego po raz kolejny;
- 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, polegające na nie wzięciu pod uwagę okoliczności wskazanych w uzupełnieniu skargi z dnia 17 lipca 2013 r. w tym w szczególności na zaniechaniu rozpatrzenia dodatkowych zarzutów, co w konsekwencji doprowadziło do nieustosunkowania się przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku do wskazanych zarzutów, w tym zarzutu nieważności postępowania.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, chociaż nie z wszystkimi argumentami w niej zawartymi należy się zgodzić.
Ponadto należy zauważyć, że w petitum skargi kasacyjnej nie zostały zawarte wszystkie zarzuty, które następnie zamieszczono w jej uzasadnieniu, co też należy wziąć pod uwagę.
W pełni jest trafiony zarzut zamieszczony w pkt 3 skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. – "nienależyte wykonanie obowiązku kontroli postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku". W istocie, Sąd pierwszej instancji w zasadzie całe uzasadnienie swojego wyroku poświęcił postanowieniu PINB nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Tymczasem do WSA w Warszawie zostało zaskarżone postanowienie MWINB nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., o którym Sąd wspomniał jedynie na s. 7 uzasadnienia jednym zdaniem.
Trafnie też w skardze kasacyjnej (pkt 2 i 3) podnosi się to, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się w ogóle do pisma skarżących z dnia 17 lipca 2013 r., w którym podnosi się, że w tej sprawie została na skarżących nałożona grzywna w celu przymuszenia po raz drugi, co byłoby sprzeczne z art. 121 § 4 u.p.e.a. Postanowienia na które skarżący powołują się w ww. piśmie w aktach sprawy brak, a okoliczności tej bez jej sprawdzenia nie można też wykluczyć jako niemającej znaczenia w sprawie zważywszy, że w tej sprawie był wstawiany dwukrotnie tytuł wykonawczy.
Na stronie 5 skargi kasacyjnej (k.
61) podnosi się też to, że organ pierwszej instancji wraz z zażaleniem nie przekazał Mazowieckiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego wszystkich akt w tej sprawie, co mogło mieć wpływ na zaskarżone postanowienie.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji najwyraźniej zapomniał o obowiązkach ciążących na nim, a wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a., o czym słusznie też przypomina się na s. 5 skargi kasacyjnej.
Po wyjaśnieniu powyżej wskazanych wątpliwości, na które Sąd pierwszej instancji nie zwrócił uwagi, należy też stronie wyjaśnić, czy cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłaszana przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów, o której mowa w art. 121 § 5 u.p.e.a. powinna być z dnia wystawienia tytułu wykonawczego, czy też z dnia wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, co w tej sprawie nie jest bez znaczenia, jak wskazuje się na to w skardze kasacyjnej. Oddalenie skargi jak wynika z powyższego, bez rozpoznania wszystkich zarzutów w tej sprawie, było przedwczesne.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.