Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 199/21 oddalił skargę D. M. (dalej skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], którą stwierdzono – po wznowieniu postępowania – że decyzja Prezydenta Miasta K. z [...] lutego 2014 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z lokalami usługowymi, garażami: podziemnym i naziemnym, na terenie części działki nr [...] oraz zjazdami z dróg publicznych na terenie działki nr [...] (ul. [...]) i nr [...] (ul. [...]) obr. [...]" została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 28 w zw. z art. 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej Kpa)
Jak stwierdził Sąd I instancji, analiza podjętych w postępowaniu administracyjnym czynności, w tym zapadłych decyzji, a także przywołanych wyżej orzeczeń sądowych prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja zapadła w sytuacji, w której przesądzone zostało już, iż skarżąca D. M. zasadnie złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną ww. decyzją o warunkach zabudowy. Bezspornie bowiem powinna być stroną postępowania zakończonego tą decyzją. W przedmiotowej jednak sprawie zaistniała przeszkoda do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, albowiem po pozytywnym zweryfikowaniu przesłanki wznowienia zaistniał taki stan faktyczny, że upłynął określony w art. 146 § 1 Kpa okres pięciu lat od dnia doręczenia ostatniej ze stron biorących udział w postępowaniu decyzji o warunkach zabudowy. Upływ tego terminu jest okolicznością sanującą czy też neutralizującą odnośne przyczyny wznowienia postępowania, a jego konsekwencją jest – wbrew sugestii wynikającej z literalnego brzmienia przepisu – nie tylko niedopuszczalność uchylenia decyzji dotychczasowej, ale także niedopuszczalność przejścia do tego etapu wznowionego postępowania, w którym sprawa administracyjna miałaby podlegać ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu.
2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa) oraz art. 149 § 2 w zw. z art. 151 § 2 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 3.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna.
- 3.2. Wobec tego, że skarżąca zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 250), skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
- 3.3. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej w analizowanym przypadku nie może być mowy o "rozstrzygnięciu istoty sprawy", w tym polegającym na ustaleniu wystąpienia meterialnoprawnych wad decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Taki bowiem, pełen zakres badania i rozpoznania sprawy wznowieniowej dopuszczalny jest w przypadku skorzystania przez organ administracji z kompetencji zawartej w art. 151 § 1 pkt 2 Kpa (tj. wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy) lub w art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 Kpa (tj. odmowy uchylenia decyzji z uwagi na to, że w wyniku postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej). Wskazane wyżej kompetencje orzecznicze organu administracji orzekającego w trybie wznowienia postępowania aktualizują się jednak wyłącznie w sytuacji braku wystąpienia negatywnej przesłanki w postaci upływu tzw. terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 146 § 1 Kpa. Zwrócenia przy tym uwagi wymaga treść art. 149 § 2 Kpa. W myśl tego przepisu, postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przepis ten jednak nie nakłada na organ administracji obowiązku badania tej istoty w każdej możliwej sytuacji procesowej. Zakres bowiem rozpoznania sprawy może być węższy (ograniczony), o ile przepisy dotyczące wznowienia postępowania, to przewidują. W sytuacji zaś wystąpienia przeszkody do uchylenia decyzji z uwagi na określony prawem upływ czasu od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia (art. 146 § 2 Kpa) - wbrew stanowisku strony - nie ma podstaw do prowadzenia przez organ administracji pełnego postępowania co do istoty sprawy, w tym do badania materialnoprawnych wad decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji jest bowiem stwierdzony fakt naruszenia prawa przy wydaniu tejże decyzji oraz wskazana przyczyna uniemożliwiająca jej uchylenie. Z art. 146 § 1 Kpa wynika bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, co oznacza też zakaz dokonywania ustaleń materialnoprawnych wadliwości decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego (wyroki NSA z: 26 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2565/13; 14 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1783/15; 20 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2767/18).
- 3.4. W świetle powyższego Sąd I instancji prawidłowo na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił, ponieważ nie doszło do naruszenia art. 149 § 2 w zw. z art. 151 § 2 Kpa.
- 3.5. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił.
- 3.6. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwrot kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do ich zasądzenia. Zgodnie bowiem z art. 258 § 2 pkt 8 Ppsa, o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków orzeka referendarz sądowy. O ewentualnym wynagrodzeniu pełnomocnika nie orzeka więc Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu (także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Ppsa.