Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi N.C. i J.C. (dalej jako "skarżący"), uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] listopada 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] listopada 2011 r. Burmistrz Grodziska Wielkopolskiego ustalił na rzecz Z.G. (dalej jako "inwestor") warunki realizacji przedsięwzięcia pn. Budowa obiektów inwentarskich do chowu indyków w miejscowości G. na działce oznaczonej ewidencyjnie numerem [...].
Skarżący oraz inne osoby wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 2011 r.
Postanowieniem z [...] lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Grodziska Wielkopolskiego z [...] listopada 2011 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu stwierdziło, że żadna z osób wnoszących podanie nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z [...] listopada 2011 r., a także, że żadnej z tych osób nie przysługuje status strony w tym postępowaniu.
W ocenie organu, za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia uznać należy tylko te osoby, których nieruchomości bezpośrednio przylegają do terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie. Bezpośrednie sąsiedztwo można rozumieć szeroko, a więc stroną tego rodzaju postępowania mogą być właściciele wszystkich nieruchomości, na które może oddziaływać planowane przedsięwzięcie. Zdaniem organu, wnioskodawcy nie wykazali tego rodzaju oddziaływania, nie wynika ono również z akt sprawy.
Skarżący oraz inne osoby wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowieniem [...] listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy postanowienie z [...] lipca 2014 r. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli skarżący oraz inne podmioty, których skargi zostały odrzucone w toku postępowania przed Sądem I instancji.
Uwzględniając skargę skarżących Sąd I instancji przedstawił pojęcie interesu prawnego stanowiącego podstawę do przyznania statusu strony postępowania administracyjnego.
Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżący w toku postępowania powoływali się na prawo własności nieruchomości i ograniczenia związane z wykonywaniem tego prawa będące skutkiem negatywnego oddziaływaniem hodowli drobiu. W ocenie Sądu I instancji, oprócz posiadaczy nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie, stronami w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej będą również inni, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Ustalenia w tym zakresie powinny być możliwe na podstawie dołączonej do wniosku mapy ewidencyjnej z zaznaczonym przebiegiem granic terenu, którego dotyczy podanie oraz obejmować obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Mówiąc o oddziaływaniu należy mieć na uwadze również te miejsca, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub decyzjach na ich podstawie wydanych.
Zdaniem Sądu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie przeprowadziło tego rodzaju ustaleń w oparciu o akta postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji środowiskowej z [...] listopada 2011 r. Stanowiło to naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że organ nie przedstawił ustaleń dotyczących usytuowania zajmowanej przez skarżących nieruchomości względem nieruchomości, której dotyczyła decyzja środowiskowa.
Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu powinno ustalić w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie (w szczególności raport o oddziaływaniu na środowisko), lokalizację nieruchomości skarżących w stosunku do nieruchomości, na której zlokalizowano hodowlę indyków. Powinno także stwierdzić, czy zajmowana przez nich nieruchomość sąsiaduje z nieruchomością, dla której wydano decyzję środowiskową, a przede wszystkim czy znajduje się w obszarze oddziaływania tej działalności.
Skargą kasacyjną od powyższego wyroku wniósł inwestor.
Inwestor zarzucił naruszenie przepisów postępowania polegające na niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd I instancji przepisów art. 3 § 1, art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a."). W ocenie inwestora, Sąd I instancji bezpodstawnie uchylił zaskarżone postanowienia ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 28, art. 61a § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 a także art. 158 § 1 k.p.a.)
Inwestor wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości przez oddalenie skargi skarżących, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto inwestor wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko przyłączając się do stanowiska inwestora.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Po pierwsze, inwestor zarzucił naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 3 § 1, art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ustrojowym, wyznaczającym ogólną granicę kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Normy z art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a są normami o charakterze wynikowym, które regulują jeden ze sposobów rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Zarzuty naruszenia tych przepisów mogą zostać skuteczne sformułowane jedynie łącznie z zarzutami wskazującymi na konkretne naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego. W tej sprawie inwestor wskazał, że Sąd I instancji bezpodstawnie uchylił zaskarżone postanowienia ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 28, art. 61a § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 158 § 1 k.p.a. Tego rodzaju konstrukcja zarzutów kasacyjnych pozwala na ich rozpoznanie, natomiast należy zaznaczyć, że Sąd I instancji nie wskazywał jako podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia art. 61a § 1 k.p.a.
Po drugie, inwestor w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kładzie nacisk na brak wskazania przez Sąd I instancji, że dostrzeżone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uchybienia organu miały istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi niezbędną przesłankę do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie miało stwierdzenie, czy na etapie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu, w należyty sposób została wyjaśniona kwestia interesu prawnego skarżących, co pozwoliłoby na stwierdzenie, że są oni podmiotami legitymowanymi do wniesienia o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Grodziska Wielkopolskiego z [...] listopada 2011 r. Przyjęcie przez Sąd I instancji, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie, czy skarżącym przysługiwał status strony w tym postępowaniu w sposób oczywisty oznacza, że tego rodzaju uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na obecnym etapie postępowania kwestia ta ma bowiem zasadnicze znaczenie i od niej zależy dalszy tok tej sprawy.
Po trzecie, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu powinno poczynić dodatkowe ustalenia w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie (a w szczególności raport o oddziaływaniu na środowisko, który nie jest dokumentem urzędowym czyli oczywiście nie korzysta z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym) oraz lokalizację nieruchomości skarżących w stosunku do nieruchomości, na której zlokalizowano hodowlę indyków. Na tej podstawie organ odwoławczy powinien stwierdzić, czy zajmowana przez skarżących nieruchomość sąsiaduje z nieruchomością, dla której wydano decyzję środowiskową, a przede wszystkim czy znajduje się w obszarze oddziaływania tej działalności. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, okoliczności te nie wynikają jednoznacznie z akt sprawy.
Natomiast poczynienie tego rodzaju ustaleń w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy lub w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, na które powołuje się inwestor w skardze kasacyjnej, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia Sądu I instancji, ponieważ ocena decyzji lub postanowień wydanych w tych postępowaniach wykracza poza materialnoprawne granice tej sprawy.
Po czwarte, dostrzegając uchybienia organu w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy Sąd I instancji trafnie więc zarzucił naruszenie art. 7, art. 28, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Trafnie natomiast wskazuje inwestor, że na obecnym etapie postępowania i biorąc pod uwagę charakter dostrzeżonych naruszeń, przedwczesne było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że organ naruszył art. 158 § 1 k.p.a., zgodnie z którym rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ w pozostałym zakresie stanowisko Sądu I instancji było prawidłowe.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.