Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H.K. na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Starosty Włoszczowskiego z [...] maja 2010 r.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 8 listopada 2011 r., a następnie pismem z dnia 2 lutego 2012 r. Sąd wezwał wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącego, o wskazanie, czy przed wniesieniem skargi na bezczynność organu skarżący wyczerpał tryb, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że jako zażalenie złożone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. należy traktować pismo z 10 października 2011 r.
Zarządzeniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. ponownie wezwano pełnomocnika skarżącego do wyjaśnienia, czy przed wniesieniem skargi w dniu 25 czerwca 2011 r., skarżący wyczerpał tryb, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Wyjaśniono jednocześnie pełnomocnikowi, że pismo z dnia 10 października 2011 r., z uwagi na złożenie go po wniesieniu skargi, nie może stanowić wezwania w trybie art. 37 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na kolejne wezwanie Sądu, pełnomocnik oświadczył, że nie jest w posiadaniu informacji, czy skarżący skierował zażalenie do organu wyższego stopnia.
W piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2011 r. Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie oświadczył, że żadne pismo skarżącego skierowane do organu nie zostało rozpatrzone w trybie art. 37 § 1 k.p.a.
Sąd I instancji doszedł do przekonania, że analiza akt sprawy, zarówno sądowych jak i administracyjnych nie pozwala na uznanie, iż jakiekolwiek pismo skierowane przez stronę skarżącą do organu przed wniesieniem skargi stanowi zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przewidzianym przepisami k.p.a.
Sąd I instancji podkreślił przy tym, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, w sprawie o bezczynność organu, należy rozumieć wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. W każdym przypadku przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, konieczne jest uprzednie złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o których mowa w art. 37 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu I instancji, ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że skarżący nie wyczerpał wskazanego w powyższym przepisie trybu. Powyższe czyni skargę niedopuszczalną.
Na marginesie Sąd I instancji wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż odwołanie skarżącego od decyzji Starosty Włoszczowskiego z [...] maja 2010 r. zostało rozpoznane decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z 12 kwietnia 2011 r.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania - art. 53 § 1 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej "p.p.s.a.") poprzez błędne uznanie, że skarżący nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia, podczas gdy z pisma skarżącego z dnia 22 maja 2012 r. wynika, że w dniu 6 czerwca 2011 r. wystąpił on do Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z pismem, które należało uznać za zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w niniejszej sprawie nie wystąpiły), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność z wyczerpaniem środków zaskarżenia równoznaczne jest wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia bądź wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeśli brak jest organu wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).
Skarga niniejsza dotyczy bezczynności Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie. Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U z 2012 r., Nr 145), Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej pełni funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do marszałków województw i dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej, w sprawach określonych ustawą. Dla wyczerpania środków zaskarżenia było więc konieczne żeby skarżący złożył zażalenie do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Ponadto należy zaznaczyć, że zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a., jako specyficzny środek zwalczania bezczynności organu, wnosi się bezpośrednio do organu wyższego stopnia, a nie za pośrednictwem organu I instancji, jak ma to miejsce w przypadku zażaleń określonych w art. 141 § 1 k.p.a.
Po pierwsze wyjaśnić należy, że w treści skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący wystąpił do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z pismem z dnia 6 czerwca 2011 r., które to pismo należy traktować jako zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. O tej okoliczności, jak wskazuje pełnomocnik, skarżący poinformował Sąd w piśmie z dnia 22 maja 2012 r. Należy jednak zaznaczyć, że pismo z dnia 22 maja 2012 r. wpłynęło do akt sprawy w dniu 28 maja 2012 r., a więc już po odrzuceniu skargi, a ponadto pismo z dnia 6 czerwca 2011 r. nie znajduje się w aktach sprawy i nie zostało przez skarżącego przedstawione Sądowi I instancji.
Po drugie, autor skargi kasacyjnej powołał się na zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 53 § 1 i 3 p.p.s.a., które to przepisy nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis art. 53 p.p.s.a. określa termin na wniesienie skargi na decyzje, postanowienia oraz inne akty i czynności, na które służy skarga do sądu administracyjnego. Natomiast złożenie skargi na bezczynność organu nie jest ograniczone terminem i może nastąpić w każdym czasie. Z tej też przyczyny Sąd I instancji kwestii zachowania terminu do wniesienia przedmiotowej skargi w ogóle nie badał. Uwzględnienia skargi kasacyjnej nie uzasadnia nawet przyjęcie, że powołanie się w skardze kasacyjnej na przepis art. 53 p.p.s.a. jest jedynie oczywistą omyłką (choć na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek precyzyjnego i jednoznacznego wskazania przepisów stanowiących podstawy kasacyjne), a pełnomocnik zamierzał zarzucić naruszenie art. 52 § 1 i § 3 p.p.s.a. Konstrukcja zarzutu skargi kasacyjnej opiera się bowiem na stwierdzeniu, że Sąd I instancji błędnie odrzucił skargę (a więc błędnie zastosował powołany w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), bowiem skarżący wyczerpał środki zaskarżenia przed wniesieniem skargi.
Nie ulega natomiast wątpliwości, że Sąd I instancji prawidłowo wyłożył i zastosował art. 52 § 1 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 k.p.a., wywodząc, że warunkiem wniesienia skargi na bezczynność było wcześniejsze wniesienie zażalenia do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie.
Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 3 4