Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 883/14 oddalił skargę J. S. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i zagospodarowaniem terenu przy ul. [...] w W. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J. S., powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), zwrócił się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że aktualnie prowadzone przez dewelopera roboty budowlane związane z realizacją przez niego inwestycji doprowadziły do naruszenia struktury istniejącego już budynku mieszkalnego stanowiącego własność skarżącego poprzez odkrycie fundamentów oraz pękanie wewnętrznych ścian budynku.
Powyższe okoliczności potwierdzają, zdaniem skarżącego, wnioski i zalecenia ekspertyzy technicznej dotyczącej wpływu wykonania wykopu budowlanego na budynki położone w sąsiedztwie projektowanego obiektu wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego, w której stwierdza się, że "zastosowanie najbezpieczniejszych metod zabezpieczenia wykopów w bezpośredniej bliskości istniejących budynków nie daje 100% pewności, że w obrębie tych budynków nie powstaną mniejsze lub większe uszkodzenia". Zaakcentowano również, że zaplanowane wykopy na garaż podziemny usytuowany w bezpośredniej styczności z granicą działki będącą własnością wnioskodawcy, na której zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny, skutkować mogą nieodwracalnym uszkodzeniem tego budynku, ponieważ występujące tam tereny są podmokłe, a woda gruntowa utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. W konsekwencji przystąpienie do robót budowlanych spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki.
W odpowiedzi na wniosek W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. stwierdziła, że nie zaszły w niniejszej sprawie okoliczności, które wypełniałyby dyspozycje przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. Podkreślono, iż w trakcie realizacji wykopu pod obiekt garażu wykonywany w sąsiedztwie działki nr [...] (który na chwilę obecną całkowicie został wykonany) potwierdzone zostało okolicznościami faktycznymi, iż zaprojektowane zabezpieczenie nieruchomości sąsiedniej w postaci mikropali wierconych stanowiących konstrukcję ścianki berlińskiej w pełni zabezpiecza nieruchomość skarżącego przed możliwością wystąpienia znacznej szkody, zaś znajdujący się w sąsiedztwie działki nr [...] budynek garażu skarżącego jest w trakcie realizacji inwestycji cały czas monitorowany. Wykonywane pomiary nie wykazują jakichkolwiek odstępstw od dopuszczalnych norm, co prowadzi do wniosku, że nie występuje zagrożenie utraty stabilności gruntu, na którym posadowiony jest garaż skarżącego.
Odnosząc się do kwestii prowadzonych prac budowlanych, które naruszają strukturę budynku skarżącego i doprowadziły do pęknięć ścian wewnętrznych Spółka wyjaśniła, że skarżący nie wyraził zgody aby przedstawiciele inwestora w jego obecności mogli dokonać ustalenia zaistnienia wskazywanych uszkodzeń budynku i ewentualnie wyjaśnić przyczyny i czas ich powstania. W ocenie strony przedłożone wraz ze skargą kasacyjną zdjęcia nieruchomości skarżącego nie dokumentują opisywanych szkód. Zwrócono także uwagę, że w przypadku udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej po stronie W. Sp. z o.o. wystąpiłaby znaczna szkoda liczona w milionach złotych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: "P.p.s.a.") strona może wnioskować do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu również w momencie wnoszenia skargi kasacyjnej. Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, iż ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
Uwzględniając obowiązek orzekania sądu administracyjnego na podstawie akt sprawy (art. 166 w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a.) zauważyć należy, że rozpoznanie żądania wstrzymania wykonania aktu lub czynności i wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie może nastąpić wyłącznie na podstawie samego wniosku. Wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, sąd administracyjny powinien w równym stopniu uwzględnić materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione powyżej przesłanki, od spełnienia których uzależnione zostało udzielenie ochrony tymczasowej. Ocena ta, nie może przy tym pomijać potrzeby (nakazu) uwzględnienia poszanowania praw wszystkich uczestników postępowania, albowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o czym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), ale również po stronie innych uczestników postępowania.
Uzasadnia to konieczność przeprowadzania oceny potrzeby udzielenia ochrony tymczasowej również przez pryzmat uwarunkowań odnoszących się na tle okoliczności sprawy do innych, niż skarżący, uczestników postępowania (por. post. NSA z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 102/06; M. Szubiakowski, Glosa do ww. post., "OSP" 206, z. 10, s. 555-557).
Przechodząc do oceny argumentów podniesionych we wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane już wcześniej przez Sąd pierwszej instancji, który postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący we wniosku złożonym na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podniósł w istocie tożsame argumenty.
Niewątpliwie realizacja, na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę, zamierzenia budowlanego prowadzi często do trwałej zmiany, chociaż na różną skalę, otoczenia tej inwestycji. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę Sąd nie ocenia jednak prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. Nie chodzi tutaj przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że realizacja inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym wraz zagospodarowaniem terenu przy ul. Jutrzenki we Wrocławiu może narazić go na niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy konieczność wyważenia racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku skarżącego oraz interesów inwestora powoduje, że składający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji był obowiązany do szczegółowego uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za jego zasadnością.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozbawione szerszego uzasadnienia ogólnikowe twierdzenia strony, że w następstwie wykonania decyzji może ona ponieść znaczne szkody w postaci odkrycia oraz uszkodzenia fundamentów i murów budynku mieszkalnego jednorodzinnego należącego do strony, nie mogą stanowić podstawy do udzielenia przez Sąd ochrony tymczasowej. Przywołana przez stronę argumentacja nie pozwala wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest na tyle zasadne, iż przemawia za wstrzymaniem inwestora w przysługujących mu prawach związanych z zabudową terenu, do którego posiada tytuł prawny. Inwestor ma bowiem prawo do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę mimo wniesienia skargi do sądu, z uwagi na brak orzeczenia wstrzymującego wykonanie powyższej decyzji.
Tym samym to on ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi, czy też skargi kasacyjnej. Prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, ponieważ kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi zaskarżona decyzja zostanie uchylona, będzie obciążać właśnie jego. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może natomiast sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiać będą tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę, iż skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej.
Ze wskazanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.