Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 13 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2187/17

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1207/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi związku wyznaniowego S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 13 października 2016 r. nr... w przedmiocie odmowy umorzenia stałej opłaty z tytułu wyłączenie gruntu z produkcji rolnej w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Marszałka Województwa L. z dnia 3 czerwca 2016 r. nr..., a w punkcie 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz związku wyznaniowego S. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Prezydent Miasta L. decyzją z dnia 24 marca 2014 r. znak:... zezwolił T. S.-K., M. K. oraz M. K. poprzednim właścicielom gruntu na trwałe wyłączenie z produkcji rolnej gruntu o łącznej powierzchni 0,1471 ha pod parking o powierzchni 0,1471 ha stanowiący działki nr.... Decyzją tą naliczono jednocześnie stałą opłatę roczną w kwocie 5573,40 zł, płatną w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku, przez okres 10 lat począwszy od 2015 r. którą to opłatą obciążono ww. współwłaścicieli nieruchomości położonych w L. przy ul. C.... i... Następnie związek wyznaniowy S. (zwany dalej w skrócie Związkiem) na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr... z dnia 8 czerwca 2015 r. nabył przedmiotową nieruchomość celem budowy parkingu.

We wniosku z dnia 11 kwietnia 2016 r. Związek zwrócił się do Prezydenta Miasta L. z prośba o wystąpienie do Marszałka Województwa L. z wnioskiem o umorzenie ww. stałej zapłaty opłaty rocznej za 2016 r.

Wniosek taki Prezydent Miasta L. skierował do Marszałka Województwa L. w dniu 26 kwietnia 2016 r. uzasadniając go tym, że zrealizowana na wyłączonych z produkcji rolnej działkach inwestycja spełnia wymogi z art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 909, z późn. zm.). Budowa parkingu poprawi dostęp do budynku użyteczności publicznej oraz stworzy warunki do lepszego zaspokajania potrzeb lokalnej społeczności wyznaniowej. Wnioskodawca dodał, że Związek nie prowadzi działalności gospodarczej, a przedmiotowy obiekt jest w całości finansowany z dobrowolnych datków. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta L. - część III, działki objęte wnioskiem przeznaczone są pod tereny aktywności gospodarczej z towarzyszącą funkcją mieszkaniową.

Marszałek Województwa L. Powołaną decyzją z dnia 3 czerwca 2016 r. odmówił umorzenia zapłaty przedmiotowej stałej opłaty rocznej za 2016 r.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że niewątpliwie inwestycja Związku prowadzona jest w interesie społeczności lokalnej, lecz nie można jej pozytywnie zakwalifikować na kanwie art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Nabyte przez Związek działki o numerach ewidencyjnych... oraz..., na których budowany jest parking wprawdzie przylegają do istniejącej zabudowanej nieruchomości stanowiącej obiekt przeznaczony dla wiernych ww. Związku, jednak ewidencyjnie są to odrębne działki, na których nie mają miejsca żadne zdarzenia związane z obrządkiem religijnym. Pomimo, że wierni przybywający do swej świątyni niewątpliwie parkują swoje pojazdy na przedmiotowych działkach, zdaniem organu nie ma to bezpośredniego związku z zaspokajaniem ich potrzeb religijnych. Z parkingu mogą korzystać także bez związku z obiektem religijnym na sąsiedniej działce i parking nie jest niezbędny do wykonywania czynności wyznaniowych Związku. Realizacji przedmiotowego parkingu nie sposób zakwalifikować jako inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Związek wniósł o jej uchylenie w całości i uwzględnienie wniosku z dnia 11 kwietnia 2016 r. Strona zarzuciła, że decyzja ta została wydana w oparciu o błędną interpretację art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Decyzją z dnia 13 października 2016 r. nr... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (zwane dalej w skrócie SKO) stwierdziło, że rozstrzygnięcie to jest zgodne z obowiązującym prawem i nie narusza granic uznania administracyjnego. SKO przychyliło się do oceny, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione warunki z art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż sporny parking usytuowany na gruncie wyłączonym z rolniczego użytkowania nie jest bezpośrednio przeznaczony na cele kultu religijnego. W ocenie SKO nie ma prawnego znaczenia w kwestii opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej fakt, że działki, których część została z tej produkcji wyłączona, zostały objęte jedną księgą wieczystą z działką na której zlokalizowana jest strażnica (zbór).

SKO stwierdziło, że strona odwołująca nie przedstawiła dowodów, które przemawiałyby za umorzeniem opłaty. Samo stwierdzenie, że jest to znaczne obciążenie dla miejscowej społeczności Związku nic nie mówi o sytuacji tej społeczności, tj. jej liczebności i sytuacji finansowej (np. jaka kwota wpłynęła z datków za określony okres poprzedzający termin opłaty). Kwota opłaty rocznej uiszczanej raz do roku w terminie do 30 czerwca wynosi 5573,40 zł. Umorzenie w takiej sytuacji stałej opłaty rocznej prowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów ubiegających się o taką ulgę w tych opłatach, które - co do zasady - winien ponosić każdy podmiot, któremu zezwolono na wyłączenie gruntu z użytkowania rolniczego.

Nawet spełnienie wszystkich przesłanek z art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie może skutkować umorzeniem opłaty bez wykazania ważnego interesu, który by to umorzenie uzasadniał.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję ostateczną SKO Związek podniósł następujące zarzuty:

1. - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że opłata roczna może być umorzona jedynie w przypadku, gdy cała nieruchomość (wszystkie działki ewidencyjne gruntu wchodzące w jej skład) wyłączona z rolniczego użytkowania przeznaczona jest bezpośrednio na cele kultu religijnego w rozumieniu, że mają się na całej nieruchomości odbywać zdarzenia o charakterze religijnym oraz polegająca na przyjęciu, że dodatkowymi przesłankami umorzenia opłaty rocznej podlegającymi badaniu jest sytuacja finansowa wnoszącego o umorzenie;
2. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w związku z zaistniałym uznaniem administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów niezbicie wynika, że inwestycja zrealizowana na działkach nr... i nr... w postaci parkingu przylegającego do działki ewidencyjnej, na której odbywają się bezpośrednio zdarzenia o charakterze religijnym, została zrealizowana w interesie społeczności lokalnej. Warunkiem koniecznym dalszego prawidłowego użytkowania w charakterze religijnym całej nieruchomości był zakup przez Związek ww. działek, ponieważ dotychczasowy parking był zbyt mały na użytek lokalnej społeczności, a w perspektywie mógłby nawet nie spełniać wszystkich norm. Ocena charakteru działalności prowadzonej na działkach nr... i nr... w oderwaniu od tych faktów, zdaniem skarżącego Związku prowadzi do nielogicznego wniosku, jakoby do umorzenia opłaty mogło dojść tylko w sytuacji, gdyby bezpośrednio na parkingu zrealizowanym na tych działkach odbywały się zdarzenia o charakterze religijnym.

Taka wykładnia art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zasługuje na aprobatę, tym bardziej że działki nr... oraz nr... wraz z działkami o nr... i... stanowią funkcjonalnie jedną nieruchomość dla której Sąd Rejonowy L. w L. prowadzi księgę wieczystą o nr..., która w całości przeznaczona jest na cele kultu religijnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zaskarżonym wyroku uchylił wydane w tej sprawie decyzje.

Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 oraz art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wskazał, że norma prawna zrekonstruowana z treści art. 12 ust. 16 ww. ustawy stanowi, że właściwy organ może umorzyć całość należności z tytułu opłaty rocznej, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: wniosek o umorzenie złożył organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, inwestycja ma charakter użyteczności publicznej w zakresie wymienionym w tym przepisie i służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, a obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Organ administracji w procesie stosowania prawa, rozstrzygając wniosek o umorzenie opłaty rocznej w przypadku zaistnienia łącznie wszystkich przesłanek wskazanych w art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, korzysta ze swobody w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Ma to istotne znaczenie w sprawie, bowiem wobec uznaniowego charakteru decyzji, sposób załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu opłaty rocznej uzależniony jest od woli właściwego organu nawet wtedy, gdy spełnione zostały ustawowe przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 799/14, opub. w LEX nr 1801748). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zastosowanie konstrukcji uznania nie oznacza dowolności podjętego rozstrzygnięcia, gdyż wydanie decyzji musi być – na gruncie analizowanego stanu prawnego – poprzedzone wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tak, aby było możliwe dokonanie rzeczywistej oceny zarówno stanu majątkowego podmiotu domagającego się zastosowania ulgi jak i innych okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie tego żądania.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy obu instancji uchybiły obowiązkowi rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z wyżej określonymi wymaganiami. Wadliwym było przyjęte przez Marszałka Województwa L. stanowisko, że parking usytuowany na gruncie wyłączonym z rolniczego użytkowania wprawdzie przylega do zabudowanej nieruchomości stanowiącej obiekt przeznaczony dla wiernych Związku, jednak są to odrębne działki, na których nie mają miejsca żadne zdarzenia związane z obrządkiem religijnym. Marszałek przyjął, że wprawdzie wierni przybywając do świątyni parkują tam swoje samochody, lecz nie ma to związku z zaspokojenie potrzeb religijnych wiernych. Organ odwoławczy zaakceptował ten pogląd stwierdzając lakonicznie, że parking nie jest bezpośrednio przeznaczony na cele kultu religijnego. Poczynione przez organy ustalenia, a następnie wyprowadzony wniosek o wystąpieniu negatywnej przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego Związku były wadliwe i doprowadziły do błędnego rozstrzygnięcia sprawy.

Jak wynika z art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych można umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych od gruntów rolnych w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej, między innymi z zakresu kultu religijnego, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności. Odkodowanie treści zawartej w tym przepisie normy prawnej wymaga zastosowania dodatkowych – poza wyłącznie tekstową – metod wykładni, przy czym w analizowany przypadku będzie to wykładnia funkcjonalna i systemowa. Przy zastosowaniu tej metody wykładni nie ma wątpliwości, że analizowana norma prawna w swojej hipotezie zakłada, że ustawodawca uzależnił możliwość uzyskania omawianego umorzenia od zrealizowania takiej inwestycji o charakterze użyteczności publicznej, która służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, a jednocześnie jest związana z kultem religijnym.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego urządzenie parkingu służącego wyłącznie członkom Związku korzystającym z obiektu sakralnego znajdującego się na tej samej nieruchomości (jakkolwiek stanowiącej działkę ewidencyjną o innym numerze), jest ściśle rzecz ujmując inwestycją służącą zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, a jej funkcjonalny związek z budynkiem przeznaczonym tylko i wyłącznie na potrzeby kultu religijnego (świątynia), przesądza o dopuszczalności zakwalifikowania całej nieruchomości, a więc i działki zajętej pod parking, jako przeznaczonej na prowadzenie działalności o charakterze użyteczności publicznej, związanej z kultem religijnym.

Ubocznie Sąd pierwszej instancji zauważył, że konstytucyjna zasada wolność sumienia i wyznania realizuje się między innymi poprzez stworzenie realnej gwarancji swobody wypełniania przez kościoły i inne związki wyznaniowe funkcji religijnych, co rodzi obowiązek poszanowania metod uzewnętrzniania - indywidualnie lub zbiorowo - danej religii, jak i środków utrzymania wspólnoty religijnej, w tym wspólnych spotkań (zob. art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 z późn. zm.). Z tego punktu widzenia uznać należy, że podjęcie w XXI wieku działania w celu urządzenia parkingu na potrzeby wiernych chcących skorzystać z miejsca kultu, z pewnością stanowi o staranności wobec wiernych i mieści się w szeroko rozumianym pojęciu zaspokajania potrzeb lokalnej społeczności, związanej z kultem religijnym.

W świetle powyższego uznać należy, że organy obu instancji naruszyły prawo materialne poprzez wadliwą wykładnię art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co czyni ich rozstrzygnięcia wadliwymi.

Zasadnym okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), bowiem organy obu instancji zaniechały zgromadzenia i zbadania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności nie dokonały ustaleń w zakresie istnienia po stronie skarżącego Związku rzeczywistego interesu indywidualnego i społecznego w umorzeniu tych należności, przy jednoczesnym ustaleniu, czy umorzenie to nie spowoduje niekorzystnych skutków odczuwalnych przez członków społeczności. Badając tę kwestię organy będą miały na uwadze - co pominięto w dotychczasowym postępowaniu - że zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ww. ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jakkolwiek majątek i przychody kościołów i innych związków wyznaniowych podlegają ogólnie obowiązującym przepisom podatkowym, to osoby prawne kościołów i innych związków wyznaniowych są zwolnione od opodatkowania z tytułu przychodów ze swojej działalności niegospodarczej, a nadto w tym zakresie osoby te nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy podatkowe.

Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla kwestii określenia granic obowiązku gromadzenia i dokumentowania danych o przychodach skarżącego Związku, gdyż ów przywilej musi być respektowany także w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 12 ust. 16 cyt. ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

W skardze kasacyjnej SKO żądając uchylenia w całości wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenia skargi oraz zasądzenia zwrotu kosztów sądowych postępowania kasacyjnego według norm przepisanych zarzuciło:

1. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i uznanie, że SKO naruszyło ten przepis poprzez jego niewłaściwą wykładnię;
2. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania;
3. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez uznanie, że SKO naruszyło art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez uznanie, że organy w tej sprawie zaniechały zgromadzenia i zbadania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności nie dokonały ustaleń w zakresie istnienia po stronie Związku rzeczywistego interesu indywidualnego i społecznego w umorzeniu należności z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, przy jednoczesnym ustaleniu, czy umorzenie to nie spowoduje niekorzystnych skutków odczuwalnych przez członków tego związku wyznaniowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej SKO stwierdziło, że inwestycją o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego nie jest parking na sąsiednich działkach w stosunku do działki, na której zlokalizowany jest zbór Związku. Parking nie służy zaspokajaniu potrzeb religijnych wiernych Związku, a jedynie ułatwia wykonywanie (sprawowanie) tego kultu, który odbywa się w zborze poprzez możliwość parkowania samochodów przez członków społeczności tego Związku. Brak parkingu nie uniemożliwia sprawowania tego kultu. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, korzystanie z wolności sumienia i wyznania nie może prowadzić do uchylania się od wykonywania obowiązków publicznych nałożonych przez ustawy.

Zarzucono jako niezasadną argumentację zawartą w zaskarżonym wyroku i dotyczącą naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji zwrócił się do strony skarżącej o przedstawienie aktualnych i wiarygodnych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej strony skarżącej, pouczył również stronę skarżącą o możliwościach wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. SKO podkreśliło, że nic nie stało na przeszkodzie, aby poinformować organ pierwszej instancji o liczebności miejscowej społeczności Związku, jej wydatkach na utrzymanie zboru, czy o wielkości zebranych datków w postaci dobrowolnych ofiar względnie darowizn, pożyczek, spadków, zapisów testamentowych oraz innych korzyści majątkowych lub dóbr materialnych. Nie został naruszony art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokonanie ustaleń w zakresie istnienia po stronie skarżącego Związku rzeczywistego interesu indywidualnego i społecznego w umorzeniu tych należności, przy jednoczesnym braku ustalenia, czy umorzenie to nie spowoduje niekorzystnych skutków odczuwalnych przez członków społeczności, jest niezasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Istotą sporu w tej sprawie jest wykładnia art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Z przepisu tego wynika, że na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa, w odniesieniu do gruntów rolnych może umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, a obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Przesłanki umorzenia wskazane w tym przepisie muszą wystąpić łącznie.

Jak wynika z niebudzącego sporu stanu faktycznego sprawy, Związek Wyznaniowy S. korzysta z działki zabudowanej parkingiem służącym wyłącznie członkom tego Związku korzystających z obiektu sakralnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji parking ten jest inwestycją służącą zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, a jej funkcjonalny związek z budynkiem przeznaczonym tylko i wyłącznie na potrzeby kultu religijnego (świątynia) przesądza o dopuszczalności zakwalifikowania całej nieruchomości, a więc i działki zajętej pod parking jako przeznaczonej na prowadzenie działalności o charakterze użyteczności publicznej, związanej z kultem religijnym. Przeciwne stanowisko zajmuje strona skarżąca kasacyjnie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd Sądu pierwszej instancji jest trafny. Charakter inwestycji zrealizowanej przez Związek mieści się w dyspozycji art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie parking służy jedynie na potrzeby członków społeczności Związku celem zapewnienia uczestniczenia w uroczystościach religijnych. Tym samym spełniona została przesłanka do zaklasyfikowania go jako inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2941/16, opub. w LEX nr 2450690). Dokonując wykładni pojęcia inwestycji z zakresu użyteczności publicznej nie może pozostawać w oderwaniu od współczesnych uwarunkowań gospodarczych realizacji takich zadań, które w tym przypadku związane są z powszechnością motoryzacji i usprawnieniem organizacji życia rodzinnego, społecznego i religijnego.

Skoncentrowanie się przez organy obu instancji w tej sprawie wyłącznie na twierdzeniach o braku dowodów przemawiających za umorzeniem opłaty oraz, że parking usytuowany na gruncie wyłączonym z rolniczego użytkowania nie jest bezpośrednio przeznaczony na cele kultu religijnego w rozumieniu art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie jest prawidłowe bez wnikliwej oceny doprowadziło do naruszenia wskazanego. Zasadnie Sąd pierwszej instancji stwierdził brak dokonania owej wnikliwej oceny przez organy administracyjne jako naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest niezasadny.

Nietrafny jest także i kolejny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ww. ustawy majątek i przychody kościołów i innych związków wyznaniowych podlegają ogólnie obowiązującym przepisom podatkowym, z wyjątkami określonymi w odrębnych ustawach. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 ww. ustawy osoby prawne kościołów i innych związków wyznaniowych są zwolnione od opodatkowania z tytułu przychodów ze swojej działalności niegospodarczej i w tym zakresie osoby te nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy podatkowe.

Uzasadnienie tego zarzutu w istocie sprowadza się do wykazania, że organ administracyjny zwrócił się do Związku o przedstawienie aktualnych i wiarygodnych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej a skoro informacji takich nie uzyskał, to bezpodstawnie Sąd pierwszej instancji uznał naruszenie art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że skoro z powołanego art. 13 ust. 1 ww. ustawy, a zwłaszcza z art. 13 ust. 2 tejże ustawy wynika generalne zwolnienie osób prawnych kościołów i innych związków wyznaniowych od opodatkowania z tytułu przychodów ze swojej działalności niegospodarczej i w tym zakresie osoby te nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy podatkowe - to oznacza, że także gromadzenie i dokumentowanie danych o przychodach skarżącego Związku powinno być oceniane w świetle tego zwolnienia, także w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak zajęte stanowisko przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowe.

Nie zasługuje na uwzględnienie także i ostatni zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Skarga kasacyjna naruszenia tych przepisów upatruje w nieuprawnionym przyjęciu, że organy obu instancji nie zebrały całego materiału dowodowego, a w szczególności nie dokonały ustaleń w zakresie istnienia po stronie Związku rzeczywistego interesu indywidualnego i społecznego w umorzeniu należności z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej.

Zarzuty te nie są zasadne już z tego powodu, że sama strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, aby uchybienie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tak jak tego wymaga art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Przez "wpływ na wynik sprawy" należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu środka prawnego, a wydanym w sprawie orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy aczkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. W skardze kasacyjnej nie wykazano, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny.

Argumentacja, że brak było reakcji Związku na wezwanie z dnia 6 maja 2016 r. nie stanowi wyjaśnienia "wpływu" tak opisanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy. Przy tak sformułowanym zarzucie naruszenia przepisów postępowania oraz prawidłowej wykładni art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i uznaniowym charakterze decyzji, trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że materiał dowodowy dawał odpowiedź co do istnienia po stronie Związku rzeczywistego interesu indywidualnego i społecznego w umorzeniu tych należności.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a żaden z zarzutów skargi kasacyjnie nie okazał się trafny, to zgodnie z art. 184 P.p.s.a. skarga kasacyjna podlega oddaleniu.