Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 939/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 19 sierpnia 2021 r., nr SO-IX.621.1.40.2021.PK, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Władysławowa z dnia 5 lipca 2021 r., nr USC.5343.15.2021.AK o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] nr [...] we Władysławowie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. D. zarzucając naruszenie:
- 1. art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych w oparciu o wybiórczo oceniony materiał dowodowy w zakresie, w jakim organ uznał, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu,
- 2. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm., dalej "u.e.l.") poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu pomimo braku spełnienia ku temu przesłanek.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez uchylenie decyzji obu instancji, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.
Zdaniem Z. D. Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że zakończył on proces przenoszenia swojego centrum życiowego z ul. [...] we Władysławowie. W aktach sprawy znajdują się dowody wskazujące, że nadal znajdują się tam przedmioty stanowiące jego własność. On przy tym nie chce całkowicie zmienić swojego centrum życiowego. Z. D. wyraził obawy związane z czasowym charakterem umowy najmu lokalu socjalnego (znajdującego się przy ul. [...] we Władysławowie – uw. NSA), a także powołał się na podstawę prawną do zajmowania lokalu. Przypomniał, że angażuje się w utrzymanie nieruchomości przy ul. [...]. Wreszcie, przyczyny zdrowotne i jego sytuacja materialna powodują, że nie jest w stanie przenieść się całkowicie pod inny adres. Z. D. wyraził wolę "częściowego pozostania na nieruchomości zgodnie z przysługującym mu do tego prawem".
Skarżący zaznaczył, że pragnie pozostać zameldowany na nieruchomości przy ul. [...]. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku II Wydział Cywilny oddalił powództwo o jego eksmisję, a także przyznał mu prawo do wyłącznego korzystania z werandy i jednego pokoju. Fakt skonfliktowania byłych małżonków i wola H. D. do zmuszenia skarżącego do opuszczenia wspólnie zajmowanej nieruchomości nie powinny stanowić podstaw do wymeldowania. Skarżący nadmienił, że między nim a H. D. toczy się postępowanie mające na celu rozliczenie wieloletnich nakładów na nieruchomość przy ul. [...].
Z. D. wywodził dalej, że przesłanki wymeldowania (art. 35 u.e.l.), należy oceniać z uwzględnieniem stanu faktycznego w czasie wydania decyzji. Skarżący w tym kontekście zaznaczył, że nie opuścił zajmowanego lokalu ani dobrowolnie, ani w sposób trwały. Ma wolę częściowego pozostawienia swojego centrum życiowego na nieruchomości przy ul. [...], do której przysługuje mu prawo do czasu rozstrzygnięcia o podziale majątku byłych małżonków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie relacjonuje więc ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Skarżącego wymeldowano z lokalu przy ul. [...] we Władysławowie na wniosek jego byłej żony. Skarżący nie kwestionuje, że w maju 2021 r. wyprowadził się z lokalu, w którym niegdyś zamieszkiwał z rodziną. Bezspornym jest też, że przeprowadził się do lokalu socjalnego, w odniesieniu do którego zawarł umowę najmu na okres na okres lat 3: od 1 października 2019 r. do 30 września 2022 r. Są to okoliczności udowodnione. Kwestią sporną w sprawie było jedynie to, czy do przeprowadzki Z. D. doszło dobrowolnie i czy rzeczywiście doszło do trwałego przeniesienia jego centrum życiowego do nowego lokalu.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 35 u.e.l. Z. D. stara się przekonać, że niedostatecznie ustalono okoliczności stanu faktycznego: pewne jego rzeczy zostały w lokalu rodzinnym przy ul. [...], a on przeniósł się do lokalu socjalnego na pewien czas i liczy na to, że gdy dojdzie do podziału majątku małżeńskiego (toczy się w tej sprawie postępowanie sądowe), powróci on na ul. [...]. Podkreśla on, że wyraża wolę "częściowego pozostawienia swojego centrum życiowego na nieruchomości przy ul. [...] ". W jego ocenie nie spełniły się więc również materialnoprawne przesłanki wymeldowania z art. 35 u.e.l.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty skarżącego o możliwym powrocie do lokalu rodzinnego przy ul. [...] nie podważają faktu, że się z niego wyprowadził i zamieszkał przy ul. [...]. Okoliczność trwałego opuszczenia dotychczasowego budynku przy ul. [...] została dostatecznie ustalona przez organy i nie ma podstaw do twierdzenia, że nie zostały spełnione wymogi administracyjnego postępowania dowodowego. Nie doszło także do naruszenia przez organy art. 35 u.e.l., a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa.
Należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, że przeszkodą do wymeldowania nie jest przechowywanie przez Z. D. niektórych jego rzeczy w budynku przy ul. [...] we Władysławowie, a także jego deklaracje, że miejsce to ("częściowo") pozostaje miejscem jego centrum życiowego. Z art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 u.e.l. jak i innych przepisów tej ustawy można wywieść, że zameldowanie w lokalu (budynku) odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby. Interpretacja okoliczności faktycznych każdej badanej sprawy, choć wprawdzie powinna uwzględniać potrzebę ochrony osoby przed niezasadnym wymeldowaniem, nie może prowadzić do sprzecznego z istotą instytucji meldunku utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim przez wiele lat nie zamieszkuje. Ocena, czy dana osoba w określonym miejscu zamieszkuje, czy się z niego wyprowadziła powinna być potwierdzona obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą.
O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. W niniejszej sprawie zgromadzony przez organ materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że Z. D. opuścił miejsce zamieszkania w sposób trwały. Zastrzec przy tym należy, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparte na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Wystarczające jest, jeżeli okres ten jest dostatecznie długi, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwe wymeldowanie osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3209/18 oraz z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Art. 35 u.e.l. stanowi o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, a zatem miejsca, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, które stanowi zorganizowane centrum jej spraw życiowych. Jest to miejsce, w którym w szczególności osoba ta mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z innymi osobami, przyjmuje korespondencję itp. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2151/13 oraz z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1708/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem sam fakt przechowywania części rzeczy w lokalu czy budynku mieszkalnym nie wyłącza możliwości wymeldowania z pobytu stałego w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 35 u.e.l. Jeszcze raz w tym miejscu należy podkreślić, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego, faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby w oznaczonym miejscu. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba obiektywnie faktycznie nie przebywa, jak w przypadku skarżącego, który wyprowadził się z dotychczasowego miejsca stałego pobytu i w tym celu zresztą zawarł na kilka lat umowę najmu innego lokalu, stanowiłoby tak zwaną fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem.
Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że w toku orzekania uwzględnił argumenty skarżącego dotyczące toczącego się sądowego sporu o majątek rodzinny. Sąd nie zaprzecza, że Z. D. chciałby do lokalu przy ul. [...] w przyszłości powrócić, jeżeli doszłoby do korzystnego dla rozstrzygnięcia w sprawach majątkowych. W okolicznościach niniejszej sprawy, ocenianych indywidualnie, nie można jednak wywodzić, że nie doszło do wyprowadzki z miejsca stałego pobytu lub nie nastąpiło to dobrowolnie. Skarżący, choć deklaruje, że pozostaje w procesie sądowym z byłą małżonką, który dotyczy praw do nieruchomości przy ul. [...] we Władysławowie, to jednak w sferze faktycznej obiektywnie zmienił miejsce pobytu i najmuje lokal przy ul. [...]. Jeżeli w przyszłości uzyska on własność nieruchomości rodzinnej bądź jej części, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby na powrót się na ul. [...] wprowadził i zameldował.
Meldunek, wbrew zapatrywaniu skarżącego (tak zdaje się rozumować skarżący), nie służy natomiast utrzymaniu "więzi" z lokalem, na przykład na czas procesu dotyczącego własności, tym bardziej, jeżeli obiektywnie skarżący mieszka w innym miejscu i temu nie zaprzecza.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej za nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Niniejszy wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.