Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 15 września 2005 r. oddalił skargę Z. i A. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, nakazującą skarżącym rozbiórkę samowolnie wybudowanego w 1994 r. obiektu budowlanego (domku letniskowego) o wymiarach 9,50 m x 6,30 m na działce nr ewid. [....] w K. gm. O. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że niesporna w sprawie jest data wybudowania omawianego obiektu oraz fakt, iż na jego wybudowanie inwestor nie posiadał decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr XI/110/91 Rady Miasta i Gminy w Opolu Lubelskim z dnia 20 czerwca 1991 r. zmienionego uchwałą Nr XXXIII/279/98 Rady Miejskiej w Opolu Lubelskim z dnia 18 czerwca 1998 r. działka nr [...] znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem A 4 R przeznaczonym pod uprawy polowe i ogrodowe.
Plan nie przewidywał na tym terenie wznoszenia domów letniskowych jak i przekształcania budynku gospodarczego na obiekt o przeznaczeniu rekreacyjnym. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach nie potwierdza oświadczeń inwestora, że obiekt ten wybudowano jako pieczarkarnię i że obecnie wykorzystywany jest do suszenia i przechowywania ziół. Sam skarżący bowiem w czasie oględzin dokonanych 15 maja 2003 r. przez organ I instancji oświadczył, że budynek obecnie jest wykorzystywany jako dom letniskowy. Sąd I instancji nie dał wiary, iż początkowo obiekt ten był wybudowany jako pieczarkarnia skoro – jak twierdzi skarżący – od daty jego wzniesienia nie wykonywano w nim żadnych robót budowlanych, a załączona do akt dokumentacja fotograficzna potwierdza, że jest to domek letniskowy.
Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu skargi podnoszącego, iż decyzja wydana została z naruszeniem art. 10 kpa Sąd I instancji wskazał, że po uchyleniu przez sąd administracyjny poprzednio wydanych decyzji nakazujących rozbiórkę przeprowadzono powtórnie postępowanie dowodowe, w toku którego umożliwiono stronom zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i składanie wyjaśnień i strony miały możliwość wypowiedzenia się do zebranych dowodów, co potwierdza treść dokumentu stanowiącego karty 62 i 64 akt. Sąd I instancji wskazał także, że w sytuacji, kiedy zebrany w sprawie materiał był wystarczający do wydania decyzji – Sąd nie miał obowiązku przeprowadzać dalszych dowodów z urzędu ani uwzględniać wniosku o dopuszczenie kolejnego dowodu. Brak informacji Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego na temat możliwości uprawy pieczarek w omawianym obiekcie nie stanowił więc przeszkody w wydaniu przez organy administracji zaskarżonych decyzji.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli Z. i A. K. żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 39 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) przez niewłaściwe określenie charakteru obiektu i celu dla jakiego został wybudowany i wykorzystywany, i nieuwzględnienie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego a nadto nierozważenie możliwości dokonania zmian i przeróbek obiektu zamiast nakazywania jego rozbiórki. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano także naruszenie art. 7 i 81 kpa poprzez niewyjaśnienie w postępowaniu administracyjnym stanu faktycznego sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że działka, na której wzniesiono omawiany obiekt usytuowana była w ciągu zabudowy siedliskowej, a więc wzniesienie tego obiektu nie naruszało ustaleń planu zagospodarowania przestrzennej, który dopuszczał wznoszenie na tym terenie budynków, stanowiących zaplecze gospodarstwa rolnego. Zdaniem autora skargi ustalenia zawarte w art. 4.3 i 4.16 części tekstowej planu dawały możliwość odstąpienia od nakazania rozbiórki samowolnie wzniesionych obiektów. Skarżący zaś na terenie gminy O. posiadali gospodarstwo rolne w pow. ca 10 ha i omawiany budynek był zapleczem dla tego gospodarstwa. Względy gospodarcze i społeczne przemawiały więc za odstąpieniem od nakazywania rozbiórki tego obiektu.
Naruszenia przepisów procesowych autor skargi upatruje w tym, że organ nie przeprowadził dowodu z opinii stosownego ośrodka doradztwa rolniczego na temat możliwości uprawy pieczarek w omawianym obiekcie lub wykorzystywania tego obiektu jako skład i suszarnię ziół leczniczych i ozdobnych, a także w tym, że organ nie odniósł się do zarzutu podniesionego przez skarżącego w trakcie zapoznawania się z aktami, że fotografie dołączone do akt nie dotyczą jego budynku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest zasadny zarzut, że wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę omawianego obiektu wydaną w powołaniu na art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego narusza ten przepis. Przepis ten stanowi, że obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, jeżeli znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Jest w sprawie niesporne, że omawiany obiekt wzniesiony został samowolnie (bez pozwolenia na budowę) na terenie, który w obowiązującym w czasie budowy planie zagospodarowania przestrzennego oznaczony był symbolem A 4 R określającym uprawy polowe i ogrodnicze. W części tekstowej planu dla tego terenu przewidziano zakaz zmiany sposobu użytkowania i zakaz realizacji obiektów kubaturowych niezwiązanych z gospodarką rolną z jednoczesnym zastrzeżeniem, że obowiązują ustalenia zawarte w pktach 4.3, 4.7 i 4.12 ustaleń ogólnych tego planu.
W pkcie 4.3 i 4.7, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie przewidziano możliwości legalizacji samowolnie wzniesionych na tym terenie obiektów gospodarczych ani letniskowych. Dopuszczono jedynie lokalizowanie nowych siedlisk w powiązaniu z istniejącą zabudową siedliskową i to pod warunkiem, że gospodarstwo posiada wielkość nie mniejszą od średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie. Z akt sprawy, a przede wszystkim z protokołu oględzin z dnia 15 maja 2003 r. wraz z oświadczeniem A. K. złożonym do tego protokołu wynika, że wzniesiony samowolnie obiekt nie był siedliskiem ani zabudową uzupełniającą zabudowę siedliskową. Obiekt ten wzniesiony został na zakupionej przez małż. K. niezabudowanej działce i jeśli nawet miał być wykorzystywany jako pieczarkarnia, to wzniesienie takiego obiektu na tej działce było oczywiście niedopuszczalne w świetle ustaleń obowiązującego w czasie budowy planu zagospodarowania przestrzennego.
Także powoływany w skardze kasacyjnej pkt 4.16 ustaleń ogólnych planu, wprowadzony uchwałą Rady Miejskiej w Opolu Lubelskim z dnia 18 czerwca 1998 r. (a więc po wybudowaniu omawianego obiektu) w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Opole Lubelskie nie zawierał ustaleń przytoczonych w tej skardze – dopuszczał bowiem jedynie realizację drugiego domu mieszkalnego dla właściciela i jego rodziny bez wydzielania odrębnej działki budowlanej oraz odtwarzanie i modernizację istniejącej zabudowy. Nawet więc zmiana planu, obowiązującego w czasie budowy, wprowadzona po zakończeniu tej budowy nie zawierała korzystniejszych dla skarżącego rozwiązań, aniżeli obowiązujące w czasie budowy.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 39 i 40 Prawa budowlanego, ponieważ żaden z tych przepisów nie miał zastosowania w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki wydanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Przepis art. 39 przewiduje możliwość odroczenia rozbiórki obiektu, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki, a więc dotyczy sprawy, która mogłaby być wszczęta dopiero po uzyskaniu przymiotu ostateczności przez decyzję nakazującą rozbiórkę. Przepis zaś art. 40 tego prawa zastrzega, że przewidziana w nim możliwość nakazania inwestorowi wykonanie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami dotyczy wyłącznie tych samowolnie wykonanych obiektów, w odniesieniu do których nie zachodzą okoliczności określone w art. 37.
Nietrafny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania przez to, że nie uwzględnił podnoszonego w skardze do tego Sądu zarzutu niewyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Ani opinia na temat możliwości uprawy pieczarek w obiekcie wzniesionym na terenie nieprzewidzianym pod tego typu zabudowę, ani dokumentacja fotograficzna tego obiektu nie dotyczą okoliczności, które mogłyby mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.