Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 42/15 oddalił skargę Marszałka Województwa [...] (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekazania w trwały zarząd gruntów pokrytych wodami.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z [...] października 2013 r. Starosta M., po rozpoznaniu wniosku skarżącego odmówił stwierdzenia przejścia wód i gruntów w trwały zarząd, wód i gruntów pokrytych wodami rzeki B., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki: 1) nr [...] o pow. [...] ha, 2) nr [...] o pow. [...] ha, 3) nr [...] o pow. [...] ha i 4) nr [...] o pow. [...] ha obręb B. gmina M., dla których urządzona jest księga wieczysta nr [...].
Uzasadniając decyzję, Starosta wskazał, że w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości objętej wnioskiem Polska Akademia Nauk wpisana jest jako użytkownik wieczysty. Prawo to zostało nabyte przez PAN z mocy prawa na podstawie art.110 ustawy o PAN z dnia 25 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 75 poz. 469), co czyni niedopuszczalnym ustanowienie trwałego zarządu.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] listopada 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty M.. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Dyrektor RZGW wskazał, że z uwagi na fakt, że art.19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 130, poz.1087, dalej: ustawa nowelizująca z 2005 r.) nie uchylił przepisu art.217 ustawy z dnia 18 lipca Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz.2019; dalej Pw), przepis ten nadal obowiązuje, a zatem obowiązuje nadal ograniczenie, o którym mowa w art. 217 ust.3 Pw.
Natomiast art.19 ustawy nowelizującej z 2005 r. jedynie uzupełnia regulację zawartą w art. 217 Pw. Przysługiwanie Polskiej Akademii Nauk prawa użytkowania wieczystego do gruntu objętego wnioskiem skarżącego i to od daty poprzedzającej wejście w życie Prawa wodnego uniemożliwia zatem stwierdzenie przejścia na skarżącego trwałego zarządu tego gruntu oraz wód go pokrywających.
Skarżący wniósł na powyższa decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. zarzucając naruszenie art. 19 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2005 r., art. 10, art. 11 ust. 1 pkt 4, art. 14a ust.2 i art. 217 ust. 3 i 4 Pw, art. 110 ustawy o Polskiej Akademii Nauk, art. 9 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki (Dz. U. z 2010 r. Nr 96, poz.620) oraz art. 7, art. 9, art. 11 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej Kpa), poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego niewłaściwą interpretację i ocenę,
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z 8 kwietnia 2015 r. powyższą skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do przesądzenia, czy przeszkodą, skutkującą koniecznością odmownego rozpatrzenia wniosku skarżącego, stanowiło uprzednie obciążenie przedmiotowego gruntu prawem użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, tj. Polskiej Akademii Nauk.
W ocenie Sądu I instancji trafnie organy uznały, że okoliczność ta stanowi taką przeszkodę, w konsekwencji czego odmowa pozytywnego rozpatrzenia wniosku była w pełni uzasadniona.
Zdaniem Sądu I instancji konstrukcja prawa użytkowania wieczystego nie da się pogodzić z ustanowieniem na gruncie będącym jego przedmiotem trwałego zarządu na rzecz innego podmiotu. Przeszkoda do powstania trwałego zarządu na zasadach uregulowanych w art.19 ustawy nowelizującej z 2005 r. wynika już samoistnie z zasad prawa rzeczowego. Niezależnie od powyższego względy natury systemowej w postaci de facto identycznego charakteru prawnego instytucji przejścia w trwały zarząd z mocy prawa wód i gruntów tego, stanowiących własność Skarbu Państwa, przewidzianych w art.217 Pw oraz w art.19 ustawy z 2005 r., dostarczają istotnych przesłanek do uznania, że pomimo formalnego niezamieszczenia w ustawie nowelizującej z 2005 r. odpowiednika art.217 ust.3 Pw, wyłączającego wprost możliwość powstania trwałego zarządu na nieruchomościach obciążonych prawem użytkowania wieczystego, stosowanie tego obostrzenia w drodze analogii także do trwałego zarządu, o którym mowa w ustawie nowelizującej z 2005 r., jest uprawnione.
Postulowane w skardze dokonywanie ustaleń w przedmiocie tego, czy przedmiotowe użytkowanie wieczyste wygasło z dniem [...] października 2010 r. na podstawie art.9 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki jest niedopuszczalne albowiem podważałoby to w nieuzasadniony sposób domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych.
Skarżący wniósł od powyższe Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- I. przepisów prawa materialnego:
- 1) art. 19 ust. 1 ustawy nowelizujacej z 2005 r. przez jego niezastosowanie;
- 2) art. 10, art. 11 ust. 1 pkt 4, art. 14a i art. 217 ust. 3 i 4 Pw poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie;
- 3) art. 110 ustawy o Polskiej Akademii Nauk poprzez jego zastosowanie pomimo utraty mocy obowiązywania tego aktu prawnego;
- 4) art. 9 ww. ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki poprzez jego niezastosowanie.
- II. przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej Ppsa) poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji dotknięte było wadami.
W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających ją decyzji względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz zwrot kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji co do wykładni art. 19 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2005 r. i konieczności jego odczytania łącznie z art. 217 ust. 3 Pw tj. uznaniem oddania nieruchomości pokrytej wodą płynącą w użytkowanie wieczyste jako wykluczającej możliwość ustanowienia trwałego zarządu.
Ustanowienie na nieruchomości pokrytej wodą płynącą prawa użytkowania wieczystego, z którym związane jest przekazanie przez właściciela uprawnienia do wyłącznego władania nieruchomością na rzecz użytkownika wieczystego (art. 233 Kodeksu cywilnego), powoduje, że niemożliwe byłoby współkorzystanie z nieruchomości przez użytkownika wieczystego oraz trwałego zarządcę. Tym samym całkowicie bezzasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 19 ust. 1 ustawy nowelizujacej z 2005 r. oraz art. 10, art. 11 ust. 1 pkt 4, art. 14a i art. 217 ust. 3 i 4 Pw.
Natomiast zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej stanowisku o wygaszeniu ex lege z dniem [...] października 2010 r. prawa użytkowania wieczystego Polskiej Akademii Nauk nabytego z mocy prawa na podstawie art. 110 ustawy z 1997 r. o PAN trudno przypisać jakikolwiek element racjonalności. Skoro uwłaszczenie nastąpiło z mocy prawa na mocy określonego przepisu, to późniejsze uchylenie ustawy, w której taki przepis się znajduje nie ma żadnego znaczenia dla skutku, który już zaistniał na określoną datę. W żadnym razie nie może być więc mowy o błędnym zastosowaniu art. 110 ustawy o PAN oraz niezastosowaniu art. 9 ww. ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki
Tym samym zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa jest całkowicie bezzasadny skoro zaskarżony wyrok nie został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł, jak w sentencji.