Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2016 r. sygn. IV SA/Wa 2848/16 oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego.
Rozpoznając wniosek [...] S.A. o wstrzymanie wykonania decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r., złożony wraz ze skargą kasacyjną od ww. wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 października 2017 r. sygn. II OSK 2319/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że z treści złożonego wniosku nie wynika, iż w wyniku wykonania decyzji nakładającej na skarżącą spółkę obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego w związku z zanieczyszczeniami substancjami ropopochodnymi środowiska gruntowo-wodnego na terenie stacji paliw lokomotyw w [...] (działka nr [...]), spółce może zostać wyrządzona znaczna szkoda o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: p.p.s.a. Taką ocenę Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnił tym, że spółka nie podała ani orientacyjnych kosztów wykonania obowiązku, ani nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej. Sama okoliczność, że wykonanie decyzji związane jest z poniesieniem kosztów nie przesądza zaś automatycznie o konieczności zastosowania ochrony tymczasowej.
Kolejnym wnioskiem z 13 grudnia 2017 r. [...] S.A. wystąpiła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r., wskazując, że zobowiązanie wynikające z ww. decyzji wiąże się z koniecznością wydatkowania kilkuset tysięcy złotych. Spółka wyjaśniła, że podjęła się remediacji innego gruntu o mniejszym skażeniu i rozmiarach i z projektu realizacji tychże prac wynika, iż koszt przedsięwzięcia wyniósłby około 247.906,50 zł. Spółka nie zleciła jeszcze wykonania planu remediacji lokomotywowni w K., oczekując na rozpatrzenie swoich zarzutów przez Naczelny Sąd Administracyjny, niemniej z uwagi na rozmiar skażenia i wielkość terenu można spodziewać się, że koszt remediacji, jak podała spółka, będzie w tym przypadku dwukrotnie większy. Poniesienie takiego kosztu, w ocenie wnioskodawcy, powinno nastąpić dopiero po definitywnym ustaleniu podmiotu odpowiedzialnego za stan środowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 p.p.s.a. Powoduje to, że zasadność wniosku w sposób bezpośredni podlega ocenie nie tyle przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a., ile wymaga uwzględnienia treść art. 61 § 4 p.p.s.a. stanowiącego, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu sąd może zmienić lub uchylić w razie zmiany okoliczności. Oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia ponowienia wniosku, jednakże wnioskodawca powinien mieć na uwadze to, że w sprawie objęcia strony ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe i możliwość jego zmiany może zostać oparta nie na podważeniu stanowiska zajętego przez sąd z powodu jego wadliwości, ale wskazaniu, że pozostaje ono nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały.
Przez zmianę okoliczności należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio.
Mając na uwadze treść nowego wniosku [...] S.A., zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do zmiany postanowienia z dnia 17 października 2017 r. z uwagi na brak wykazania przez wnioskodawcę, że w sprawie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające zastosowanie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r. Należy przypomnieć, że spółka w poprzednim wniosku wskazała na wysoki koszt wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji. W rozpoznawanym wniosku argumentacja spółki została doprecyzowana poprzez orientacyjne wskazanie przewidywanych kosztów remediacji terenu, niemniej działanie takie należy uznać za niewystarczające do zmiany postanowienia z dnia 17 października 2017 r., albowiem okoliczność, że szacowane koszty przekraczać mogą kwotę pół miliona złotych nie stanowi samoistnego kryterium uwzględnienia wniosku.
W przywołanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny w sposób wyraźny zauważył bowiem, że konieczności zastosowania ochrony tymczasowej nie można wiązać wyłącznie z tym, że wykonanie decyzji skutkować będzie poniesieniem przez stronę kosztów finansowych. Zasadnicze znaczenie z punktu widzenia art. 61 § 3 p.p.s.a. ma wykazanie, że wykonanie decyzji spowoduje poważne obciążenie finansowe strony równoznaczne z możliwością powstania niepowetowanej straty, np. może doprowadzić do utraty płynności finansowej spółki. Tenże warunek miał na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegając w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 października 2017 r., że możliwość odniesienia się do podstaw wstrzymania decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r. wymaga zapoznania się przez Sąd nie tylko z orientacyjnymi kosztami wykonania obowiązku, ale także z sytuacją majątkową wnioskodawcy, albowiem określonym kosztom można nadać cechę niewspółmierności jedynie w kontekście ocenianej możliwości ich poniesienia przez dany podmiot.
W rozpoznawanym wniosku [...] S.A. pominęły w całości wskazaną wyżej kwestię, akcentując wyłącznie to, że szacowany wysoki koszt remediacji terenu, w ocenie spółki, uzasadnia, by jego poniesienie nastąpiło dopiero po definitywnym ustaleniu podmiotu zobowiązanego. Tego rodzaju argumentacja ponownie zatem skupia się na podważaniu przez spółkę stanowiska wskazującego ją jako adresata wydanej decyzji w sprawie nałożenia obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego, pomimo że w przywołanym postanowieniu z dnia 17 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wypowiedział się odnośnie do tego, że przypisywana zaskarżonej decyzji przez stronę niezgodność z prawem nie może stanowić kryterium uwzględniania wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do zmiany postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2319/17, na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.