Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1029/09, oddalił skargę B. G. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] orzekł o wymeldowaniu B. G. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w K. Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym zeznań świadków oraz kontroli dyscypliny meldunkowej, organ I instancji ustalił, że B. G. kilkakrotnie przebywał w zakładzie karnym, tj. w dniach: od [...].07.2001 r. do [...].08.2002 r., od [...].06.2003 r. do [...].01.2004 r., od [...].11.2004 r. do [...].04.2005 r., od [...].01.2007r. do [...].12.2007 r. oraz od [...].03.2009 r. do nadal. W dniu [...] grudnia 2007 r., po opuszczeniu zakładu karnego zamieszkał u H. P. w K. Następnie przez około dwa tygodnie przebywał pod adresem: K., ul. [...]. W dniu [...] stycznia 2008 r. ponownie zamieszkał u H. P., a z dniem [...] kwietnia 2008 r. skoncentrował swoje sprawy życiowe w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K., skąd został zabrany przez funkcjonariuszy Policji do zakładu karnego.
Podczas przerwy w odbywaniu kary - od dnia [...] stycznia 2009 r. do dnia [...] marca 2009 r. - mieszkał pod adresem K., ul. [...]. Po opuszczeniu zakładu penitencjarnego B. G. zamierza wrócić do budynku przy ul. [...], a nie do lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Opierając się na zebranym materiale dowodowym organ I instancji stwierdził, że zachodzą przesłanki do wymeldowania B. G. z przedmiotowego lokalu.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. G. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi pierwszoinstancyjnemu, że rozstrzygnięcie oparto wyłącznie na wyjaśnieniach świadków, którzy działali pod presją K. G. Ponadto jest ono niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, wydane pod naciskiem wyżej wymienionej. Podkreślił, że nigdy nie opuścił lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały na dłuższy okres niż 2-3 miesiące. Wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2007 r. po opuszczeniu zakładu karnego udał się do miejsca pobytu stałego, gdzie każdorazowo spotykał się z Dzielnicowym, Kuratorem oraz odbierał rentę socjalną z MOPS. Wskazał, że nie dysponuje kluczami do lokalu nr [...] przy ul. [...] w K., dlatego też matka robiła mu problemy z wejściem do mieszkania. Oświadczył, że nie opuścił wyżej wskazanego lokalu w sposób trwały i dobrowolny. Pragnie utrzymać zameldowanie, ponieważ po wyjściu z zakładu karnego chce podjąć pracę w Zakładzie Pracy Chronionej.
Przyznał, że po zawarciu związku małżeńskiego z E. G. – [...] sierpnia 2008 r. - podczas przerwy w odbywaniu kary w okresie od [...].01.2009 r. do [...].03.2009 r. przebywał kilka dni w mieszkaniu żony, przy ul. [...] w K. Jednak nie może tam dokonać zameldowania, ponieważ właściciel nie wyraża na to zgody, ponadto jest to niewielki lokal, w którym przebywa E. G. i jej chora matka.
Wojewoda M. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania B. G. od decyzji Prezydenta Miasta K. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda M. nie dał wiary wyjaśnieniom B. G. składanym w trakcie postępowania wyjaśniającego oraz zawartych w odwołaniu, a to z uwagi na spójne wyjaśnienia świadków E. G. — żony Wymienionego, J. G. oraz L. G., z wyjaśnieniami strony K. G. - matki wymienionego, którym organ dał wiarę, oraz wynikami kontroli dyscypliny meldunkowej. W oparciu o ten materiał dowodowy organ odwoławczy ocenił, że B. G. nie koncentruje swoich spraw życiowych pod adresem K., ul. [...], co najmniej od grudnia 2007 r. Dalej organ stwierdził, że fakt, iż B. G. wychował się w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K., że zainwestował w przedmiotowe mieszkanie środki finansowe, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy meldunkowej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa opuszczając miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące należy wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.
Jeśli nie dopełni się wyżej wskazanego obowiązku wówczas, zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stanowisko B. G. przedstawione w odwołaniu, że w lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały, spotykał się z pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] w K. jest, w ocenie organu, niewiarygodne. Organ odwoławczy w celu uzyskania materiału w tej kwestii ustalił, że wymieniony pobierał zasiłek stały, jednak świadczenie to przekazywane było na konto osobiste B. G., a nie na adres pobytu stałego.
Ponadto z dniem [...] lipca 2008 r. - decyzją Prezydenta Miasta K. - zawieszono B. G. świadczenia socjalne, albowiem w dniu [...] czerwca 2008 r. zgłosił w MOPS nr [...] w K., iż nie będzie przebywał w miejscu pobytu stałego.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B. G., w której przedstawił szeroko stosunki rodzinne. Podniósł, że to działania i znajomości jego Matki doprowadziły do wydania decyzji o jego wymeldowaniu oraz twierdzi, że zeznania wszystkich świadków są kłamliwe i złożone pod naciskiem Matki.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż wymeldowanie go z przedmiotowego lokalu spowoduje, że stanie się bezdomnym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Sąd wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr, 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, że do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu.
W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazywał, że opuszczenie przez skarżącego B. G. lokalu przy ul. [...] w K. miało charakter definitywny i wynikało z jego woli. Świadczą o tym zeznania wszystkich świadków przesłuchanych w postępowaniu przed organem I instancji oraz przeprowadzona kontrola dyscypliny meldunkowej.
Organ odwoławczy nie naruszył zasady wyrażonej w art. 80 kpa, gdyż dokonana w postępowaniu odwoławczym ocena dowodów nie nosi cech dowolności i nie przekracza zasady swobodnej oceny dowodów a rozstrzygnięcie organów I i II instancji znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy.
W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zawarł istotne dla sprawy ustalenia i wnioski, dokonał ich oceny zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 kpa.
Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) Sąd oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył B. G., zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych – w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które w całości nie zostały pokryte.
Skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie błędnego, niezgodnego z rzeczywistym, stanu faktycznego,
- 2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ wydający decyzję art. 124 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Skarżący wskazał, że brak zamieszkiwania pod adresem zameldowania w okresach pozbawienia wolności nie może skutkować przyjęciem, iż opuszczenie lokalu nosi cechy dobrowolności i wynika z woli skarżącego.
W ocenie skarżącego, WSA, badając materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym nie wziął pod uwagę całości materiału, co doprowadziło do nieprawidłowej jego oceny. W szczególności Sąd nie zważył kwestii dobrowolności opuszczenia przez skarżącego B. G. mieszkania przy ul. [...], a poprzestał na konstatacji, iż zamieszkanie w czasie przerwy pomiędzy pobytami w Zakładzie Karnym w innych lokalach, odbyło się dobrowolnie i wynikało z samodzielnej decyzji skarżącego. Sąd, jak i wcześniej rozpatrujące sprawę organy, nie wzięli pod uwagę - wynikającego z zeznań świadków i stron - faktu, iż pomiędzy wnioskodawczynią K. G. a skarżącym istnieje zadawniony bardzo silny konflikt i że to K. G. uniemożliwiała skarżącemu zamieszkanie w lokalu przy ul. [...]. Zeznania złożone przez nią w postępowaniu są w tym zakresie jednoznaczne.
B. G. podniósł, że przebywając na wolności, faktycznie zamieszkiwał w miejscach innych niż jest zameldowany. Nie wynikało to jednak z jego woli, ale z powodu niemożności zamieszkania przy ul. [...]. W związku z tym skarżący złożył pracownikom MOPS oświadczenia o przebywaniu pod adresem innym niż adres zameldowania.
Skarżący wskazał, że WSA, jako jedną z podstawowych tez uzasadnienia przyjął ustalenie, że opuszczenie miejsca zameldowania przez B. G. miało charakter definitywny. Biorąc pod uwagę niekwestionowany fakt stosunkowo częstych i długich pobytów skarżącego w Zakładach Karnych oraz wskazane wyżej uniemożliwianie mu zamieszkiwania przez wnioskodawczynię - zgromadzony i prawidłowo oceniany materiał dowodowy nie pozwala, w ocenie skarżącego, na przyjęcie, iż opuścił on miejsce zameldowania definitywnie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła K. G., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Tym samym sprawa mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie błędnego, niezgodnego z rzeczywistym, stanu faktycznego. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w przepisie art. 141 § 4 p.p.s.a. określone zostały niezbędne składniki uzasadnienia wyroku: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten może być samodzielną podstawą kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera któregoś ze wskazanych wyżej ustawowych elementów, a w szczególności jeżeli w ramach "zwięzłego przedstawienia stanu sprawy" sąd nie zawarł w uzasadnieniu stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39).
Zarzucając naruszenie tego przepisu, nie można więc skutecznie podważać prawidłowości przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności stanowisko Sądu I instancji co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku. To, że ten element orzeczenia skarżący kwestionuje nie oznacza jeszcze, iż doszło w rozpatrywanej sprawie do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że istota tego zarzutu sprowadza się do kwestionowania ustaleń faktycznych, jednakże w zakresie tychże ustaleń nie powołano żadnej normy prawnej, której miałby uchybić WSA w Krakowie.
Odnosząc się do zarzutu drugiego skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ wydający decyzję art. 124 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uznać należy, że wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę w tej sprawie, opierając rozstrzygnięcie o art. 151 p.p.s.a., natomiast zupełnie niezrozumiałym jest powoływanie w treści zarzutu art. 124 § 2 k.p.a. stanowiącym o składnikach postanowienia.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
NSA nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego oraz pełnomocnikowi uczestniczki K. G. wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, gdyż wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.