Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 331/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H.B. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii dokumentów.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w toku postępowania sądowego, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 lutego 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 września 2014 r, sygn. akt II OZ 908/14 oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie z dnia 28 lutego 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych H.B. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 18 lutego 2014 r. Wezwanie do uiszczenia wpisu wraz z pouczeniem, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi, zostało doręczone stronie skarżącej, na zasadzie tzw. doręczenia przez awizo w dniu 13 października 2014 r. (karta 63 akt sprawy). Mimo upływu wyznaczonego terminu, w dniu 20 października 2014 r., skarżący nie uiścił wymaganej kwoty wpisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę wskazał, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, natomiast art. 220 § 3 tej ustawy stanowi, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu.
Sąd wskazał, iż z informacji Oddziału Finansowo - Budżetowego Sądu z dnia 5 listopada 2014 r. wynika, że do dnia 3 listopada 2014 r. wpis nie został uiszczony. W tej sytuacji Sąd uznał, iż skarga nie może być merytorycznie rozpoznawana i podlega odrzuceniu, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia złożył H.B. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na naruszeniu:
- - art. 6 p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 i art. 87 § 1-2 i 4 p.p.s.a. poprzez nie udzielenie pomocy stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika i nie poinformowanie jej o instytucji przywrócenia terminu w sytuacji, gdy strona w piśmie z dnia 17 grudnia 2014 r. oznaczonym "skarga" usprawiedliwiała swój brak zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia wpisu od skargi, co w konsekwencji doprowadziło do braku możliwości obrony swoich praw przez stronę.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do złożenia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 tego artykułu, które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Tym samym sprawa ta mogła być rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Słusznie Sąd wojewódzki przywołał treść art. 220 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, iż Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).
Stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. W szczególności wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej nie zostało wydane z naruszeniem art. 6 w zw. z art. 86 § 1 i art. 87 § 1-2 i 4 p.p.s.a. w zakresie w jakim brak jest pouczenia skarżącego o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy strona występowała bez profesjonalnego pełnomocnika i w piśmie z dnia 17 grudnia 2014 r. oznaczonym "skarga" usprawiedliwiała swój brak zawinienia w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi.
Zgodnie z treścią art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przy czym określenie "potrzebne wskazówki" interpretowane jest jako wskazówki sądu, bez których strona niemająca pomocy prawnej pozbawiona byłaby wpływu na toczący się proces i przez to nie mogła zrealizować swoich uprawnień. Nie oznacza to jednak, że sąd jest zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań (por. postanowienia NSA: z dnia 28.11.2014 r., II OSK 3125/14; z dnia 29.01.2013 r., II OZ 28/13, dostępne w CBOIS: https://cbois.nsa.gov.pl).
Podkreślić należy, iż wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie uiszczenia wpisu oraz o skutkach jego nieuiszczenia – w treści zarządzenia wskazano, że kwotę tytułem wpisu należy uiścić na podany rachunek bankowy bądź w kasie Sądu, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zaś z pouczenia dołączonego do odpisu zarządzenia o wezwaniu wpisu wynika, że skarżący został także pouczony o możliwości przyznania, na wniosek, prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (pkt 4 pouczenia).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego formułując takie pouczenie Sąd pierwszej instancji wyczerpał obowiązek wynikający z art. 6 p.p.s.a. Udzielone wskazówki i pouczenia, odnośnie obowiązujących procedur, były wystarczające i celowe dla zapewnienia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji ochrony praw skarżącego.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. A zatem warunkiem sine qua non do przywrócenia terminu do dokonania czynności prawnej jest złożenie stosownego wniosku i jego prawidłowe uzasadnienie.
O ile okoliczności wskazane w piśmie skarżącego z dnia 17 grudnia 2014 r. zatytułowanego "skarga" mogłyby co do zasady stanowić podstawę do przywrócenia terminu do dokonania czynności – uiszczenia wpisu sądowego, o tyle z jego treści nie można wyinterpretować, że zawiera wniosek o przywrócenie terminu.
A zatem, skoro skarżący nie uiścił żądanego, należnego wpisu i nie złożył skutecznie wniosku o przywrócenie terminu do jego uiszczenia to prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.