Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 989/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pkt I oddalił skargę skarżącego na zaskarżoną decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zwanego dalej "PWIS", [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych; zaś w pkt II przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz pełnomocnika skarżącego tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], Państwowy Powiatowego Inspektora Sanitarnego, zwany dalej "PPIS" w K., na podstawie art. 12 ust. 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1261 ze zm.) oraz art. 4 pkt 11a, 27 i 34, art. 44b, art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r. poz. 783 ze zm.), wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 20.000 zł w związku ze stwierdzonym wprowadzaniem do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktów (wyrobów), posiadających w swoim składzie substancje spełniające definicję środka zastępczego i nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a także rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 582).
Wymienione wyżej rozstrzygniecie zapadło po zabezpieczeniu produktów i wycofaniu ich ze sprzedaży przez organ oraz przeprowadzeniu badań laboratoryjnych przez Pracownię Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Z przeprowadzonych badań wynikało, że pięć spośród sześciu zabezpieczonych produktów zawiera w swoim składzie substancje spełniające definicję substancji psychoaktywnej bądź środka zastępczego. Tylko co do jednego z zabezpieczonych produktów, tj. M., uzyskano ujemny wynik analizy. W związku z tym, że produkt ten nie stwarzał zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego zasadnym było uchylenie zabezpieczenia tego produktu (zarządzenie zwolnienia zabezpieczenia nr [...] o zabezpieczeniu produktu z dnia 20 marca 2018 r.).
Odwołanie od ww. decyzji wniósł skarżący.
Zaskarżoną decyzją [...] PWIS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej.
Organ odwoławczy wskazał, że jedynym podmiotem wprowadzającym środki zastępcze był skarżący (tylko on sprzedawał produkty jako podmiot niezarejestrowany; nie stwierdzono aby skarżący był zatrudniony przez inny podmiot; środki zastępcze wprowadzał też w innym miejscu i w związku z tym wobec skarżącego toczą się też inne postępowania). Dlatego stroną niniejszego postępowania powinien być tylko skarżący (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2015 r., II OSK 975/14). Ponadto w sprawie zastosowanie znalazły przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, w tym przepisy ww. rozporządzenia, które weszło w życie po dacie kontroli, ale przed wydaniem decyzji (por. wyrok NSA z 18 marca 2018 r., II OSK 1443/14). Poza tym brak wymienienia w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych substancji nie oznacza, że substancje te na dzień przeprowadzenia kontroli były substancjami dozwolonymi.
Przedmiotowe produkty i tak należało kwalifikować zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jako środki zastępcze. Niezależnie od tego, czy skarżący wprowadzał do obrotu środek zastępczy czy nową substancję psychoaktywną konsekwencje prawne są dokładnie takie same. Dwie postacie nowych narkotyków są objęte zakazem wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynikającym z art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Organ II instancji wskazał, że "kto wytwarza lub wprowadza na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł.
Prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej ustala i ocenia się, czy doszło do udostępnienia w jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie środka zastępczego. W tej sprawie ustalono, że to skarżący wprowadzał do obrotu nowe substancje psychoaktywne i środki zastępcze, czemu sam nie zaprzeczył, a co zostało odnotowane w aktach sprawy. Natomiast karze pieniężnej podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Rola i status poszczególnych osób może mieć natomiast znaczenie przy ustalaniu wysokości kary. Zaznaczyć należy wyraźnie, że nie ma żadnych powodów do zastosowania jakiejś ścieśniającej wykładni w powyższym zakresie. Przeciwnie – wyklucza ją szczególna szkodliwość obrotu środkami zastępczymi, których używanie przeważnie przez młodych ludzi, rujnuje ich zdrowie i funkcjonowanie w społeczeństwie, a nawet prowadzi do tragedii, o których często informują media.
Tak więc bezskuteczne jest powoływanie się przez skarżącego na to, że dokonywał sprzedaży przedmiotowych środków zastępczych jako pracownik zatrudniony przez przedsiębiorcę. Odpowiedzialności sprzedawcy nie różnicuje też miejsce dokonywania transakcji handlowych. Można przykładowo przedstawić hipotetyczną sytuację, w której diler handluje "dopalaczami" na bazarze, czy też w innym miejscu poza placówką handlową, i w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej przedstawia umowę o pracę lub umowę zlecenia podnosząc, że działał jedynie w ramach tego zatrudnienia. Raczej trudno sobie wyobrazić, by tego rodzaju linia obrony mogła zostać zaaprobowana. W stosunku do skarżącego można dopowiedzieć, że był w pełni świadomy co do sprzedaży "dopalaczy", co wynika z akt sprawy.
Powyższe okoliczności wskazują, że prawidłowo uznano skarżącego za wprowadzającego do obrotu nowe substancje psychoaktywne wbrew zakazowi, co stanowi naruszenie art. 44b w związku z art. 4 pkt 11a i 34 w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który zakazuje wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ I Instancji uwzględnił w szczególności ilość wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej oraz wziął pod uwagę powyżej przytoczony stan faktyczny, rodzaj zabezpieczonych substancji. Dlatego wymierzona na podstawie art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii kara pieniężna w kwocie 20.000 zł (dwadzieścia tysięcy złotych) jest adekwatna do zakresu wprowadzania do obrotu, ilości wprowadzonych do obrotu środków zastępczych, stopnia zawinienia, stopnia szkodliwości czynu.
Wskazano, że nałożono na skarżącego najniższą przewidzianą karę pieniężną. Na podstawie art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zaskarżonej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z dyspozycji przepisu art. 52a ust. 2 tej ustawy wynika obowiązek natychmiastowego wykonania decyzji wydanej w oparciu o ten przepis. Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnej jest to, że staje się ona wykonalna i stanowi tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna. Zagrożenie dla zdrowia stwarzane przez środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne jest bowiem zjawiskiem powszechnie znanym, mającym potwierdzenie w szeroko podawanych do publicznej wiadomości przypadkach zatruć po zażyciu produktów stanowiących środki zastępcze.
W ocenie organu II instancji, postępowanie prowadzone przez PPIS zostało przeprowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w m.in. w art. 7 K.p.a. Zasada ta bowiem wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Zaskarżona decyzja została wydana w sposób prawidłowy pod względem prawnym i merytorycznym, nienaruszający zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa, wynikającej z art. 8 K.p.a. Dokonana ocena stanu faktycznego sprawy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 i art. 77 K.p.a. Została ona w sposób spójny, logiczny i zgodny z wiedzą wywiedzioną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji umotywowana. Dokonana ocena mieści się również w granicach swobodnej oceny dowodów.
Przeprowadzone przez PPIS postępowanie administracyjne w związku z uzasadnionym podejrzeniem wprowadzania do obrotu produktów, które mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi było prawidłowe, a wydana w jego wyniku zaskarżona decyzja ma cechy ważności, o których mowa w art. 107 K.p.a. Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do jej uchylenia.
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 oraz art. 107 § 3 K.p.a.; art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 oraz 8 K.p.a.; art. 9 K.p.a.; art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.; art. 44c ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
W odpowiedzi na skargę PWIS [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 989/18, oddalając skargę, wskazał, że nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącego jakoby nie jest wprowadzaniem do obrotu sprzedaż środków zastępczych klientom nabywającym je na własny użytek, tj. ich konsumentom (stanowisko SN przyjęte w sprawie III KK 36/08, oraz wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, w których uznano, że osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie jest konsument, a zatem osoba nabywająca środki psychoaktywne w celu ich użycia).
W ocenie Sądu, pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ww. ustawy obejmuje wszystkie wymienione w nim formy działania skierowane i odnoszące się zarówno do osób niebędących konsumentami, jak i będących konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Zarzut sformułowany w tym przedmiocie, czyli kwestia dopuszczalności na gruncie tej ustawy udostępniania środków zastępczych ich konsumentom bez konsekwencji w postaci kary administracyjnej przewidzianej w art. 52a ww. ustawy była wielokrotnie przedmiotem rozważań i oceny w orzecznictwie sądów administracyjnych, które wypracowało pogląd całkowicie odmienny od prezentowanego w skardze (por. wyroki NSA: z 9 września 2015 r., II OSK 77/14; z 15 lutego 2019 r., II OSK 768/17; z 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13; z 14 listopada 2015 r., II OSK 703/14; z 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13; z 14 marca 2018 r., II OSK 1287/16; wyrok WSA w Gliwicach z 27 lutego 2017 r., IV SA/Gl 674/16; wyrok WSA w Szczecinie z 26 października 2016 r., II SA/Sz 821/16; wyrok WSA w Krakowie z 21 marca 2018 r., III SA/Kr 1336/17).
Ponadto Sąd wskazał, że zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terenie naszego kraju środków zastępczych ma charakter bezwzględny. Sankcją za złamanie tego zakazu jest kara pieniężna, którą wymierza właściwy państwowy inspektor sanitarny, w formie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 52a ww. ustawy. Nie jest to jednak odpowiedzialność karna, lecz administracyjna. Tym samym ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje zarówno odpowiedzialność karną (rozdział 7), jak i odpowiedzialność administracyjną (rozdział 6a). Jednak w związku z różnicami w odpowiedzialności karnej i administracyjnej ukształtował się jednolity pogląd, zgodnie z którym w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a ww. ustawy, nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych. Te bowiem poglądy ukształtowały się na tle innego reżimu normatywnego, penalizującego wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków (por. przywołany wyżej wyrok WSA w Gliwicach IV SA/Gl 674/16).
W tym przedmiocie wypowiadał się w licznych (także powołanych wyżej) wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec istnienia treści art. 52a ww. ustawy nie można się więc zgodzić z argumentem skargi popartym ww. wyrokiem SN z 2008 r. W razie ustalenia przez organ inspekcji sanitarnej, że doszło do wprowadzenia do obrotu, czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego, organ ten obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. W kontrolowanej sprawie organy ustaliły, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze, zatem wymierzono skarżącemu administracyjną karę pieniężną. Kara ta została wymierzona w najniższej, przewidzianej prawem wysokości.
Bez znaczenia pozostaje również okoliczność podnoszona w skardze, że skarżący nie prowadził w lokalu "żadnej działalności", przy czym należy zarzut ten rozumieć, że skarżący nie prowadził w tym lokalu działalności gospodarczej. Decyzja wydana na podstawie art. 52a ww. ustawy, czyli wymierzenie kary pieniężnej może być skierowana do każdego podmiotu wprowadzającego do obrotu środki zastępcze, niekoniecznie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i bez względu na to czy taką działalność prowadzi. Adresatem takiej decyzji nie musi być wyłącznie przedsiębiorca, ale każdy, kto prowadzi jakąkolwiek działalność w pomieszczeniach, w których środki takie są wytwarzane albo wprowadzane do obrotu.
Wobec tego bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W świetle brzmienia omawianych przepisów organy nie miały żadnego obowiązku kontynuowania postępowania dowodowego celem prowadzenia dalszych ustaleń, czy skarżący wprowadzał do obrotu dopalacze z własnej inicjatywy, czy też na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej, czy też umowy o pracę. Wbrew także twierdzeniom skargi, organy nie przyjęły, że skarżący był osobą "prowadzącą działalność" w przedmiotowym lokalu, ale że jego działania naruszyły zakaz, o którym mowa w art. 44b ww. ustawy. Od wymierzenia kary administracyjnej przewidzianej przepisem art. 52a ww. ustawy nie może też zwolnić okoliczność, że – jak skarżący podawał – został zatrudniony na podstawie ustnej umowy o pracę.
Wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla zastosowania przez organ wobec skarżącego przepisu art. 52a ww. ustawy zostały ustalone w sposób prawidłowy i niezbędny, a zarazem wystarczający do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, a skarżący brał aktywny udział w postępowaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom stawianym przepisem art. 107 § 3 K.p.a.
Skoro zarzuty skargi nie zostały uwzględnione, a Sąd nie stwierdził innych wad zaskarżonej decyzji skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., ustalając jego wysokość na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.) – jak w pkt II sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały zapłacone w całosci, ani w części.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. przez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej polegające na niezastosowaniu normy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., a co za tym idzie nieuchylenie decyzji wydanych w obu instancjach przez PPIS oraz PWIS, w sytuacji, gdy organy te dopuściły się naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. przez niepodjęcie z urzędu niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało brakiem jego prawidłowego ustalenia i błędnym ustaleniem, iż to skarżący jest osobą, która w dniu 9 września 2015 r. prowadziła działalność w lokalu – punkcie sprzedaży o nazwie "H." przy ul. [...] w K. i wprowadzała w nim do obrotu środki zastępcze, a także poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanych w sprawie decyzji oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organy obu instancji kierowały się załatwiając przedmiotową sprawę.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 44c ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przez błędną wykładnię pojęcia "wprowadzenie do obrotu [środków zastępczych]" przyjmującą, iż dotyczy ono udostępnienia ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, zarówno będącym, jak i niebędącym ich konsumentami, podczas gdy prawidłowa wykładania tego pojęcia nakazuje przyjąć, że nie będzie wprowadzaniem do obrotu, sprzedaż środków zastępczych klientom nabywającym je na własny użytek.
Sformułowano także zarzut dotyczący rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej z urzędu. A mianowicie zarzucono naruszenie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu przez przyznanie tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwoty 240 zł, tj. jak za reprezentację "w innej sprawie" sądowoadministracyjnej, podczas gdy przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest należność pieniężna — kara pieniężna w wysokości 20.000 zł i swoje zastosowanie powinien znaleźć § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna w zakresie, w którym dotyczy oddalenia skargi "zwykłej", nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej poza zarzutem dotyczącym przyznania pełnomocnikowi kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej organy nadzoru sanitarnego podjęły działania celem ustalenia podmiotu wprowadzającego do obrotu środki zastępcze, tzw. "dopalacze". W trakcie postępowania wyjaśniającego nie uzyskano dowodu, na podstawie którego można byłoby wskazać inny podmiot niż skarżącego. Albowiem to skarżący poprzez udostępnianie wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Natomiast twierdzenia skarżącego, wskazujące, że to nie on wprowadzał środki zastępcze do obrotu, lecz inny nieznany podmiot, nie stanowią wystarczającej podstaw do podważenia legalności przeprowadzonego w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Jeżeli skarżący twierdzi, że ktoś inny wprowadza środki zastępcze do obrotu to powinien ten podmiot wskazać, czego nie uczynił. Niewiarygodnie utrzymywał, że nie wie kto go zatrudnił, nie wie kto jest właścicielem i nie wie kto mu dał klucze, nawet nie przypomina sobie jak wszedł w ich posiadanie, a ponadto został zatrudniony na podstawie "ustnej umowy o pracę".
Jak wskazywano, skarżący udostępniał środki zastępcze także w innej miejscowości, i na potrzeby tamtego postępowania składał tożsame wyjaśnienia, że nic nie wie. To pokazuje na konsekwentne działanie skarżącego, który pomimo, że udostępniał "dopalacze", za każdym razem twierdził, że to nie on wprowadza te środki zastępcze do obrotu. A zatem organy sanitarne mając na względzie treść art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., z których wynika zasada prawdy obiektywnej oraz poruszając się w granicach swobody oceny dowodów, miały podstawy do przyjęcia, że to skarżący wprowadzał środki zastępcze do obrotu. Odmienne wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie należy traktować jako gołosłowne bo nie poparte żadnymi dowodami i na ich podstawie brak jest podstaw do wskazania innego odpowiedzialnego podmiotu. W tych okolicznościach Sąd I instancji niewadliwie stwierdził legalność postępowania, w którym zapadła zaskarżona decyzja, albowiem nie można było doszukać się wad postępowania wskazywanych przez skarżącego, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie stanowi wystarczającej podstawy do podważenia tej oceny okoliczność, że skarżący odpowiednio instruowany za każdym razem twierdził, że to nie on, lecz nie wiadomo kto udostępniał środki zastępcze w ww. lokalu. Dlatego w okolicznościach tej sprawy zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Ponadto nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędnej wykładni pojęcia "wprowadzenie do obrotu [środków zastępczych]". W tym zakresie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wskazywano, jak należy interpretować definicję pojęcia "wprowadzania do obrotu", o jakiej mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Na tych poglądach swoje rozstrzygnięcie oparł Sąd I instancji, zaś w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny w tym zakresie. Także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym pod pojęciem "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, należy rozumieć każde udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącym, jak i będącym ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie rozumieć należy wyłącznie konsumentów wymienionych w tym przepisie substancji (por. wyroki NSA: z 16 grudnia 2019 r., II OSK 3155/18; z 19 grudnia 2019 r., II OSK 3232/18).
Tym samym nie znajduje akceptacji wcześniejszy pogląd orzeczniczy zaprezentowany we wskazywanych w skardze kasacyjnej wyrokach Sądów Administracyjnych (o sygn. akt: II SA/Po 938/13 i II SA/Op 269/13). Sąd I instancji wyjaśnił też z jakich względów w postępowaniach administracyjnych traci swoją aktualność pogląd orzeczniczy wyrażony w przywoływanym przez skarżącego wyroku Sądu Najwyższego o sygn. akt III KK 36/08, albowiem wyrok ten zapadł w poprzednim stanie prawnym, kiedy prawo nie przewidywało kar administracyjnych za wprowadzenie środków zastępczych do obrotu. Inaczej bowiem kształtuje się odpowiedzialności karna, a inaczej odpowiedzialność administracyjna, np. w sprawach kar pieniężnych za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych (art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).
W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie w tej sprawie uznano, że zachowanie skarżącego odpowiadało definicji, o jakiej mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Jak sam wskazywał skarżący, w dniu kontroli sprzedał kilka produktów. Sąd I instancji – wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie – dokonał prawidłowej wykładni art. 44c ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i w konsekwencji zastosował je właściwie. W rozpatrywanej sprawie doszło do udostępnienia środków zastępczych osobie trzeciej, gdyż środek ten został sprzedany, a więc udostępniony przez skarżącego innej osobie, przy czym – jak słusznie podkreślano w orzecznictwie NSA – nie ma w takiej sytuacji istotnego znaczenia, że skarżący dokonał sprzedaży środków zastępczych klientom nabywającym je na własny użytek. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 44c ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt II sentencji wyroku.
W pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzeczono o kosztach należnych pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu za reprezentację przed Sądem I instancji. Ma bowiem rację pełnomocnik wnoszący skargę kasacyjną, że wymagrodzenie dla adwokata reprezentującego skarżącego z urzędu przed Sądem I instancji powinno zostać orzeczone na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwiości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, ponieważ przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, tj. kara pieniężna w wysokości 20.000 złotych. A w tego rodzaju sprawach koszty wymagrodzenia adwokata z urzędu w I instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę oblicza się na podstawie § 8. Zgodnie z § 8 pkt 5 ww. rozporządzenia opłaty wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 2.400 zł. Skoro w tym zakresie Sąd I instancji wadliwie orzekł na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia i przyznał pełnomnocnikowi z urzędu wynagrodzenie w wysokości 240 zł (jak w "innych sprawach"), orzeczenie w tym zakresie musiało podlegać uchyleniu, co też upraniało Naczelny Sąd Administracyjny do przyznania pełnonocnikowi z urzędu wynagordzenia zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. § 8 pkt 5 ww. rozporządzenia, na podstawie art. 188 p.p.s.a.
Co do wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów, wobec oddalenia skargi kasacyjnej skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy za reprezentację w II instancji, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zasadą jest bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga o kosztach postępowania przed NSA tylko pomiędzy stronami. W pozostałym zakresie stosowne wnioski powinny być kierowane do właściwych w sprawie wojewódzkich sądów administracyjnych.