Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 81/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Krakowie w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt II. zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] listopada 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 28, 33 ust. 1, 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2016, poz. 290, uPb) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23 ze zm., K.p.a.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił K. L. (inwestor) pozwolenia na wykonanie robót budowlanych pn. budowa zadaszenia i podpiwniczenia dziedzińca na działce nr [...] obr. [...]przy ul. [...] w K. – I etap inwestycji pn. "Przebudowa i rozbudowa budynku mieszkalno- usługowego, budowa stacji trafo i linii kablowych, budowa przyłączy: wodociągowego, kanalizacyjnego, gazowego na działce nr [...],[...],[...],[...] obr. [...] przy ul. [...] w K.".
Dalej wskazano w wyroku, że od w/w decyzji odwołali się A. N. i A. N. W związku z brakiem podpisu, wnioskodawcy zostali wezwani do uzupełnienia w terminie 7 dni odwołania w tym zakresie. A. N. nie uzupełniła odwołania i jej odwołanie zostało pozostawione bez rozpoznania. Zarzutem podniesionym w odwołaniu był brak udziału w postępowaniu zakończonym decyzją I instancji oraz wskazywana okoliczność, że inwestycja ogranicza możliwość prawidłowej wentylacji i klimatyzacji pomieszczeń użytkowych, których odwołujący się jest właścicielem i które zostały zrealizowane w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] października 2014 r. o pozwoleniu na budowę.
W wyroku przytoczono dalej, że Wojewoda [...] powołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2017 r., działając na podstawie art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 uPb oraz art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy stwierdził, że zarówno A. N. jak i A. N. winni byli być stronami postępowania w sprawie zakończonej decyzją I instancji. Przymiot strony w tym postępowaniu wynikał z możliwego oddziaływania planowanej inwestycji na funkcjonowanie zamontowanych od strony dziedzińca klimatyzatorów i wentylatorów z lokalu odwołujących się, tym bardziej ze względu na rozbieżne stanowiska zaprezentowane w opiniach technicznych odnośnie tej okoliczności. W dacie wydania decyzji I instancji naruszony został art. 10 § 1 K.p.a. W przedmiotowej sprawie wystąpiła okoliczność, która w ocenie organu odwoławczego warunkowała treść rozstrzygnięcia odwoławczego. Jest to fakt, że klimatyzatory i wentylatory zostały zdemontowane, a wnęka w której się znajdowały została zamurowana.
Dlatego też, na tym etapie postępowania przedstawione przez stronę odwołującą się opinie techniczne dotyczące kwestii wpływu inwestycji (zadaszenia podwórka) na funkcjonowanie urządzeń wentylacji i klimatyzacji, odnoszą się do nieistniejącego stanu faktycznego. Okoliczność ta powoduje, że odwołujący się w związku z oznaczonym stanem faktycznym (brak urządzeń wentylacyjnych na podwórku) nie są obecnie stronami tego postępowania. Jak wynika z projektu budowlanego roboty budowlane zamierzone przez inwestora realizowane są na dziedzińcu i nie dotyczą poszczególnych lokali w budynku.
Tym samym nie wpływają na zmianę posiadanych uprawnień poszczególnych właścicieli lokali związanych z ich użytkowaniem. W ocenie organu odwoławczego odwołujący się nie posiadają interesu prawnego pozwalającego uznać, że są stronami postępowania, a udzielenie w jego ramach pozwolenia na budowę nie ogranicza posiadanego przez nich interesu prawnego. Decyzja I instancji nie ograniczyła prawem chronionych ich interesów, mogą oni mieć interes faktyczny, w związku z np. utrudnieniem związanym z możliwością zamontowania w przyszłości urządzeń klimatyzacyjnych w miejscu w którym istniały. Interes faktyczny nie jest jednak tożsamy z interesem prawnym.
Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że na decyzję Wojewody skargę wniósł A. N. zarzucając naruszenie:
1/ art. 28 ust. 1 uPb przez odmowę uznania istnienia jego interesu prawnego umożliwiającego wszczęcie postępowania odwoławczego;
2/ art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób dokładny;
3/ art. 28 K.p.a. przez brak jego zastosowania, gdy istnieją wątpliwości dla uznania, iż jest stroną w rozumieniu art. 28 ust. 2 uPb, ale przy jednoczesnym bezspornym fakcie wpływania planowanej inwestycji na jego prawa i obowiązki;
4/ art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. przez umorzenie postępowania, w sytuacji, gdy: skarżący jako współwłaściciel budynku oraz osoba uprawniona do korzystania z dziedzińca, na mocy pozwolenia na budowę skarżącego ma bez wątpienia interes prawny i jest stroną postępowania w przedmiocie zadaszenia dziedzińca w związku z powyższym był również uprawniony do złożenia odwołania;
5/ art. 10 § 1 K.p.a. przez zaakceptowanie faktu braku dopuszczenia skarżącego do postępowania w sprawie przed organem I instancji i tym samym petryfikację wad umożliwiających m. in. wznowienie postępowania administracyjnego, czy też umożliwiających stwierdzenie nieważności decyzji, na skutek błędnej oceny braku dysponowania przez skarżącego interesem prawnym;
6/ art. 6 K.p.a., poprzez brak uwzględnienia w rozstrzygnięciu, że skarżący ma prawo do umieszczenia klimatyzatorów na dziedzińcu budynku na podstawie pozwolenia na budowę, braku uwzględnienia tej okoliczności i normy bezwzględnie obowiązującej wynikającej z tego aktu administracyjnego w rozstrzygnięciu, jak również okoliczności stwierdzonych w ostatecznej decyzji WINB;
7/ art. 9 i 11 K.p.a., przez brak współdziałania przez organ II instancji ze skarżącym, utrzymywanie fikcji statusu strony i brak dopuszczanie go do udziału w postępowaniu ze wszystkim uprawnieniami strony, do czasu jego zakończenia i poprzez brak przekonującego wykazania okoliczności przemawiających za umorzeniem postępowania, które nie uwzględniały całościowego kontekstu całej sprawy i spowodowały pominięcie zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów.
Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., Ppsa) skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodów, które nie były znane organowi II instancji na etapie prowadzenia postępowania, a które mają istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia zgodnie z prawem oraz w sposób pozwalający na wyważenie interesu publicznego i prywatnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Krakowie uwzględnił skargę.
W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu skarżący wykazywał swój interes prawny, jakim był wpływ inwestycji objętej postępowaniem o pozwolenie na budowę, na zakres możliwości korzystania z własnych lokali w zakresie możliwości ich wentylacji oraz klimatyzacji. Inwestor i podmiot reprezentujący jednoosobowo wspólnotę mieszkaniową to ta sama osoba – K. L. W ocenie tegoż sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący ma swój indywidualny interes prawny w przedmiotowym postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, interes, który jest tym bardziej wyrazisty, że przyczyn oczywistych jego interesu nie reprezentuje wspólnota mieszkaniowa, którą jednoosobowo zarządza inwestor planowanych robót. Okoliczność tę nakazano uwzględnić organowi odwoławczemu.
Postanowieniem z 22 marca 2018 r., WSA w Krakowie sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji w/w wyroku poprzez wykreślenie z punktu I wyroku słów "oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji".
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiedli W. M. i K. L. Działający w imieniu Wojewody [...] profesjonalny pełnomocnik zaskarżył wyrok WSA w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 Ppsa zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb (Dz. U. 2017, poz. 1332) w zw. z art. 28 K.p.a. (Dz. U. 2017, poz. 1257), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżącemu przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie, podczas gdy zdaniem skarżącego kasacyjnie organu brak przymiotu strony jest oczywisty, skoro jednym, a właściwie jedynym powodem istnienia przymiotu strony było istnienie wentylatorów, które zostały zdemontowane, a wnęka, w której się znajdowały została zamurowana. Tym samym podmiot ten nie posiada interesu prawnego legitymującego ich do uznania za strony postępowania.
Nadto stosownie do treści art. 174 pkt 2 Ppsa skarżący kasacyjnie organ zarzuca naruszenie prawa procesowego, a to:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że brak było przesłanek do przyjęcia, że postępowanie wywołane wniesieniem przez skarżącego odwołanie było bezprzedmiotowe z uwagi na brak przymiotu strony, art. 105 K.p.a. poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieprawidłowym uznaniu, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania, art. 141 § 4 Ppsa poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jasnych i przekonywujących motywów stanowiących konsekwentną i logiczną całość, pozwalającą na jednoznaczne ustalenie przesłanek jakimi kierował się sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżane orzeczenie.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie organ wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania wg norm przepisanych, ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że A. N. jest członkiem wspólnoty mieszkaniowej, jest zatem prawidłowo reprezentowany przez zarząd wspólnoty. Ze względu na fakt, że obecnie na skutek zdemontowania wentylatorów utracił indywidualny interes prawny, nie można go uznać za stronę toczącego się postępowania. Skargę kasacyjną organ wspiera argumentacją czerpaną z przywoływania szeregu judykatów, akcentując utratę przymiotu strony wskutek zaistniałego stanu faktycznego, sprowadzającego się do zdemontowania wentylatorów.
Skargę kasacyjną wywiódł także K. L., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżył powołany na wstępie wyrok w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu inwestor zarzucił:
A. naruszenie prawa materialnego, tj.:
art. 28 ust. 3 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb w zw. z art. 6 ustawy o własności lokali (dalej: Uwl) poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że członkowi wspólnoty mieszkaniowej (A. N.) przysługuje odrębny przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę dotyczącego nieruchomości wspólnej, podczas gdy interes prawny członków wspólnoty w postępowaniu tego rodzaju reprezentuje wyłącznie wspólnota mieszkaniowa, która jest stroną postępowania, a skarżący nie wykazał żadnego szczególnego, własnego interesu prawnego do uczestniczenia w tym postępowaniu;
art. 28 K.p.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie, podczas gdy zastosowanie w sprawie ma szczególna regulacja uPb, a także poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że interes prawny strony może wynikać z norm zobowiązujących (umowy, decyzji administracyjne), a nie wyłącznie z norm prawnych powszechnie obowiązujących, podczas gdy skarżący nie dysponował szczególnym, wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa, interesem prawnym do uczestniczenia w postępowaniu;
B. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że organ II instancji nie wywiązał się z obowiązku wyczerpującego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w wyniku czego organ miał - w ocenie sądu pierwszej instancji - niezasadnie i przedwcześnie przyjąć, że nie doszło do naruszenia indywidualnego interesu prawnego skarżącego, podczas gdy organ II instancji rozpoznał cały materiał dowodowy w sprawie i należycie uznał, że inwestycja nie ma wpływu na stanowiące odrębne przedmioty własności lokale skarżącego, w szczególności organ przeprowadził dowody z dokumentów i rozprawę administracyjną w tym przedmiocie;
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa poprzez ich błędne zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy nie doszło w sprawie do realizacji przesłanek jej uchylenia;
- 3. art. 156 § 1 Ppsa poprzez dokonanie sprostowania wyroku postanowieniem, na mocy którego zmieniono merytorycznie sentencję wyroku, tj. w zamian za uchylenie decyzji obu instancji, uchylono wyłącznie decyzję wydaną przez organ II instancji, podczas gdy w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 156 § 1 Ppsa może dojść do sprostowania wyłącznie "niedokładności" lub "oczywistych omyłek", ale nie może dość do sprostowania merytorycznej treści orzeczenia.
W konsekwencji powyższych naruszeń, w oparciu o art. 185 § 1 Ppsa, skarżący kasacyjnie wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Skarżący kasacyjnie wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej K. L. rozwijając jej zarzuty podniesiono m. in., że sąd pierwszej instancji nie tylko przyjął błędnie, że organ II instancji nie dokonał ustaleń w zakresie okoliczności kto zdemontował klimatyzatory na dziedzińcu budynku (z uzasadnienia wyroku: "organ nawet nie próbuje ustalić [tych okoliczności]"), ale także - bez dogłębnej analizy akt sprawy - doszedł do niewłaściwego wniosku, że do demontażu klimatyzatorów mogło dojść wbrew przepisom prawa. Takie stanowisko – zdaniem skarżącego kasacyjnie – jest wadliwe i nie oparte na analizie akt sprawy administracyjnej. Nie sposób także przyjąć za sądem pierwszej instancji, że "skarżący (A.N.) wykazał swój interes prawny" w uczestniczeniu w postępowaniu. W szczególności, nie sposób przyjąć, że wykazał się interesem prawnym szczególnym, indywidualnym i mającym oparcie w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
W odpowiedzi A. N. – reprezentowanego przez fachowego pełnomocnika – na skargę kasacyjną organu wniesiono o jej oddalenie jako bezzasadnej i opartej o sprzeczne ze stanem faktycznym i prawnym okoliczności, powodujące powstanie błędnych wniosków naruszających interes skarżącego, utrzymanie wyroku sądu pierwszej instancji w mocy w całości, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego w razie oddalenia skargi kasacyjnej. Skarżący przeczy wszystkim twierdzeniom podniesionym przez organ administracyjny, za wyjątkiem tych wyraźnie przyznanych w treści niniejszego pisma oraz wnosi o ich oddalenie, przeprowadzenie dowodów ujętych w ramach niniejszego pisma, oświadcza się, że niniejsze pismo zostało na zasadzie art. 66 § 1 Ppsa i bezpośrednio nadane do pełnomocnika organu administracji publicznej, jak również pełnomocnika K. L., nadto zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu pisma podnosi się, że znaczenie ma to, co w skardze kasacyjnej zupełnie pomija organ, a mianowicie, że istnienie wentylacji zostało potwierdzone protokołem przeprowadzonych w dniu 12 lipca 2017 r. oględzin przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...]. Stwierdzono w nim, że we wnęce istnieją przewody (kanały) wentylacji mechanicznej (czerpnia i wyrzutnia). Co więcej, stwierdzono, że odczuwalny jest przepływ powietrza, co jest dowodem na to, że wentylacja mechaniczna obsługująca lokal skarżącego działa. Ustalenia protokołu znajdują również odzwierciedlenie w dokumentacji fotograficznej.
Dodatkowo, w czasie kontroli ze strony inspektorów Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] z 7 sierpnia 2017 r., ustalono jednoznacznie, że we wnęce znajdują się widoczne dwa kanały czerpni i wyrzutni stanowiące elementy wentylacji mechanicznej. W czasie oględzin stwierdzono, że wentylacja działa. W dacie tej ustalono też przez organy administracji publicznej, że wnęka nie jest już zamurowana i nie istnieje wzniesiony tam murek. Takie same zresztą ustalenia zostały również poczynione w dniu 14 września 2017 r., w czasie przeprowadzenia komisji konserwatorskiej.
Strona skarżąca wskazuje, że w międzyczasie zapadła istotna również dla tej sprawy decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2018 r. znak: [...], którą pełnomocnik skarżącego odebrał w dniu 9 lipca 2018 r. Uznano w niej, że istotny dla przyznania przymiotu strony w ramach postępowania budowlanego na zasadzie art. 28 ust. 2 uPb jest fakt pozostawania nieruchomości w obrębie oddziaływania inwestycji. Z tego powodu oddalono odwołanie K. L. w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę z 2004 r. na mocy, którego umieszczono w rzeczonej wnęce klimatyzatory i wentylację oraz uchylono decyzję organu I instancji i umorzono postępowanie w sprawie.
W odpowiedzi skarżącego na skargę kasacyjną K. L. wniesiono jak w odpowiedzi na skargę kasacyjną organu. Skarżący podnosi w niej, że posiada interes prawny w kwestionowaniu pozwolenia na budowę udzielonego inwestorowi i tym samym legitymację procesową do występowania w niniejszym postępowaniu oraz kwestionowania rozstrzygnięć organu administracji. Stanowiący przedmiot jego własności lokal bez wątpienia znajduje się w sferze oddziaływania inwestycji, co powoduje konieczność wyposażenia skarżącego jako strony w środki ochrony prawnej, które to organ administracji mu odebrał w swoim rozstrzygnięciu.
W piśmie z 30 kwietnia 2020 r. skarżący A. N. wniósł o dopuszczenie jako dowodów w niniejszej sprawie załączonych do przedmiotowego pisma dokumentów, a to:
- - wyroku Sądu Okręgowego w K. II Wydział Cywilny Odwoławczy z [...] października 2019 r., sygn. [...],
- - pism notariusza S. G. z 21 lutego 2020 r., notariusz T. Ż. z 25 lutego 2020 r. oraz notariusza M. K. z 17 lutego 2020 r. zawierających sporządzone przez nich opinie i analizy zalegających w aktach sprawy aktów notarialnych z 3 grudnia 1998 r., 12 stycznia 2000 r. oraz 15 grudnia 2016 r., regulujących stosunki własnościowe w nieruchomości [...] w K. oraz z dokumentów w postaci tych aktów oraz wydruku księgi wieczystej nieruchomości wspólnej przy ul. [...] w K.,
- - wyroku WSA w Warszawie z 14 marca 2019 r., VII SA/Wa 1960/18 (zalegającego również w aktach sprawy) oddalającego skargę K. L. od decyzji GINB z [...] czerwca 2018 r. oraz decyzji GINB z [...] lipca 2019 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] października 2004 r. oraz informacji o wyroku WSA w Warszawie z 29 stycznia 2020 r., VII SA/Wa 1846/19, w sprawie utrzymania tej decyzji w mocy i oddalenia skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...].
Zarządzeniem z 9 marca 2021 r. na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., uCOVID-19) skierowano sprawę na posiedzenie niejawne z uwagi na intensyfikację epidemii.
W piśmie z 30 marca 2021 r. skarżący podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz złożone wnioski, w tym dowodowe, w szczególności wnosi o oddalenie skarg kasacyjnych jako oczywiście bezzasadnych oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wnosi także o uwzględnienie ujętych w nim wniosków dowodowych, jako niezbędnych dla wyjaśnienia okoliczności i rozpatrzenia sprawy, a których powołanie nie skutkuje przewłoką postępowania i w znacznej mierze nie było możliwe wcześniej z uwagi na brak ich istnienia na etapie wnoszenia odpowiedzi na skargi kasacyjne organu i inwestora. W uzasadnieniu do niniejszego pisma skarżący podnosi, że w jego przypadku spełnione są wszystkie wymogi pozwalające uznać go za stronę postępowania. Jest on współwłaścicielem nieruchomości, która jest objęta zamierzeniem inwestycyjnym, na które pozwala decyzja z [...] listopada 2016 r., jak również z uwagi na charakter tej inwestycji i jej wpływ na przedmiot jego własności bez wątpienia pozostaje pod jej wpływem. W konsekwencji – zdaniem skarżącego – uznać należy, że jego własność, tj. umiejscowienie na parterze budynku lokale leżą w obszarze oddziaływania inwestycji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 15zzs⁴ ust. 3 uCOVID-19, wedle którego "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".
W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów.
Skargi kasacyjne nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów obu skarg kasacyjnych (art. 193 zd. 2 Ppsa).
A. Co do postawionego w skardze kasacyjnej organu zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. należy wskazać, że pierwszy z tych przepisów są tzw. przepis wynikowy, regulujący sposób rozstrzygania przez sąd administracyjny w razie uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną. Strona wnosząca skargę kasacyjną, chcąc wykazać naruszenie przez sąd pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. – przez nieuzasadnione uwzględnienie skargi, wobec braku okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie rozstrzygnięcia organu odwoławczego – powinna wykazać z jakich względów, wskutek naruszenia jakich przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, sąd stwierdził brak podstaw do wydania rozstrzygnięcia wymienionego w art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., tj. o umorzeniu postępowania odwoławczego.
B. Podobnie, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 105 K.p.a. (sprecyzowanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej o § 1 tego artykułu) poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieprawidłowym uznaniu, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego, podlegać on może weryfikacji dopiero po rozważeniu skuteczności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
C. Nietrafnie podniesiono zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Art. 141 § 4 Ppsa można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów stron, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 Ppsa tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia.
Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 Ppsa). Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Błędnej nawet oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym, przepis art. 141 § 4 Ppsa nie może stanowić właściwej płaszczyzny do skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w tym zakresie. To, że dla skarżącego kasacyjnie organu uzasadnienie wyroku jest mało jasne i nie przekonujące nie świadczy o naruszeniu wskazanego wyżej przepisu.
D. Nie jest uzasadniony przywołany w skardze kasacyjnej organu – Wojewody [...] zarzut naruszenia prawa materialnego, art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb w zw. z art. 28 K.p.a. Na wstępie wskazać należy, że w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 uPb, zawężający pojęcie strony, o którym mowa w art. 28 K.p.a. Nadal jednak przymiot strony powiązany jest z istnieniem interesu prawnego lub obowiązku określonego podmiotu, o którym mowa w art. 28 K.p.a. Stosownie do art. 28 ust. 2 uPb, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 20 uPb jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że organ II instancji w sposób nieuprawniony przyjął, iż skarżący utracił przymiot strony postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Prawidłowo uznał sąd pierwszej instancji, że skarżący ma swój indywidualny interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę inwestycji realizowanej na działce stanowiącej przedmiot współwłasności, które dotyczy m. in. zadaszenia podwórka budynku (kamienicy), w której skarżący jest współwłaścicielem i właścicielem dwóch lokali.
Nie zmienia powyższej oceny podnoszona na etapie postępowanie przed Wojewodą [...] okoliczność demontażu urządzeń z których skarżący korzystał, zwłaszcza mając na względzie dowody podnoszone przez skarżącego, że istnienie wentylacji zostało potwierdzone protokołem przeprowadzonych w dniu 12 lipca 2017 r. oględzin przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...], a zatem przed wydaniem decyzji organu odwoławczego. Co więcej, stwierdzono, że odczuwalny jest przepływ powietrza, co jest dowodem na to, że wentylacja mechaniczna obsługująca lokal skarżącego działa. Ustalenia protokołu znajdują również odzwierciedlenie w dokumentacji fotograficznej, wykonanej w dniu jego przeprowadzenia i zostały one przedłożone w niniejszej sprawie.
Dodatkowo, w czasie kontroli inspektorów Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] z 7 sierpnia 2017 r., ustalono jednoznacznie, że we wnęce znajdują się widoczne dwa kanały czerpni i wyrzutni stanowiące elementy wentylacji mechanicznej. Wg skarżącego wnęka nie jest zamurowana i nadal funkcjonuje w niej wentylacja mechaniczna. Organ administracji nie podjął natomiast własnych działań celem potwierdzenia tych okoliczności. Trafnie zwraca uwagę sąd pierwszej instancji, że organ odwoławczy nie próbował ustalić, kto domniemanego demontażu urządzeń wentylacyjnych dokonał – bo jeżeli był to rzeczywiście inwestor, to konieczność ochrony swoich praw tym bardziej uzasadniałaby po stronie skarżącego przymiot strony tego postępowania.
Nadto, nie można pominąć, a co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, że właścicielem instalacji znajdujących się we wnęce, w tym zwłaszcza istniejącej tam klimatyzacji jest skarżący, a nie wspólnota mieszkaniowa. Skoro właściciel lokalu miał urządzenia wentylacyjne zrealizowane legalnie, na podstawie pozwolenia na budowę z 2004 r., skierowane na podwórzu kamienicy, to nawet samowolne odcięcie wentylatorów przez inwestora, nie prowadzi do wniosku, że pozbawiony został on przymiotu strony.
E. Chybiony jest powołany w skardze kasacyjnej K. L. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, ponieważ przepisu tego WSA w Krakowie nie stosował, jako podstawę prawną wyroku wskazując tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Na marginesie należy zauważyć, że trafność zarzutu naruszenia prawa materialnego mogłaby w konsekwencji prowadzić do twierdzenia o naruszeniu art. 151 Ppsa przez jego niezastosowanie i zaniechanie oddalenia skargi, ale nie może służyć twierdzeniu o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, bowiem ten ostatni przepis nie miałby zastosowania, gdyby sąd wojewódzki prawa materialnego nie naruszył i zastosował je prawidłowo.
F. Oceniając zasadność kolejnego z zarzutów wymienionych w skardze kasacyjnej inwestora, opartych na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 Ppsa, tj. art. 77 § 1 K.p.a. stwierdzić należy, że podnosząc go autor skargi kasacyjnej nie powiązał naruszenia tego przepisu z naruszeniem przez sąd pierwszej instancji odpowiednich przepisów ustawy Ppsa. W doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, pogląd, zgodnie z którym istotą postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak-Molczyk Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238 - 240; np. wyrok NSA z 15 lipca 2005 r., FSK 2706/04 - LexPolonica nr 418822 czy wyrok NSA z 13 lutego 2007 r., II FSK 329/06 - LEX nr 314951).
Samodzielną podstawę zarzutów kasacyjnych w przypadku kontroli kasacyjnej postępowania, które doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego stanowić będą więc jedynie te przepisy, które w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego regulują jego przebieg. Wojewódzki sąd administracyjny prowadzi postępowanie bowiem na podstawie przepisów Ppsa, a nie przepisów K.p.a. Zatem sąd ten nie może naruszyć samodzielnie przepisów K.p.a., a jedynie wadliwie ocenić ich ewentualne naruszenie przez organ administracji publicznej przy nieodpowiednim zastosowaniu, w efekcie tej kontroli, przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r., II FSK 216/06 - LEX nr 307505). Modelowo zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania stosowanych przez organy administracji może być zatem na gruncie art. 174 pkt 2 Ppsa zarzutem skutecznym jedynie wówczas, gdy zostanie jednocześnie powiązany z naruszeniem odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 19 października 2005 r., I FSK 109/05 - LEX nr 187815).
Jednocześnie, mając na względzie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiwsa 2010/1/1) należy uznać, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów K.p.a. z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów Ppsa nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów (por. ONSAiwsa 2010/1/1). W przedmiotowej sprawie zarzut naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, mimo że nie został powiązany z zarzutem naruszenia odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, powinien być zatem w świetle powyższego potraktowany jako zarzut braku właściwej kontroli zastosowania wskazanego przepisu K.p.a. przez sąd pierwszej instancji.
Tak rozumiany zarzut naruszenia przepisów postępowania jest niezasadny. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. odnosi się do obowiązku organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który to obowiązek, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie nie został zrealizowany prawidłowo. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalony na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stan faktyczny sprawy nie pozwalał na dokonanie oceny spełnienia się w niniejszej sprawie przesłanki z art. 105 § 1 K.p.a. prowadzącej do umorzenia postępowania odwoławczego. Przede wszystkim na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego niemożliwe było wykazanie, w jakich okolicznościach doszło do demontażu klimatyzatorów i kto tego dokonał, co może mieć istotne znaczenie dla sprawy. Brak ustalenia tej okoliczności i dalsze procedowanie przez organ administracji stanowi dorozumianą akceptację wadliwie prowadzonego postępowania, co w kontekście zasad funkcjonowania organów administracji publicznej jest niedopuszczalne.
Istotne jest, że skarżący na każdym etapie sprawy kwestionował ustalenia dotyczące istnienia nadal we wnęce od strony dziedzińca klimatyzacji i wentylacji. Wbrew bowiem twierdzeniom organu administracji, który nie podjął próby zweryfikowania tych okoliczności przed wydaniem skarżonej decyzji, poprzestając jedynie na niesprawdzonych oświadczeniach inwestora, skarżący przedstawił dowody świadczące o funkcjonowaniu we wnęce instalacji wentylacyjnej. Dodatkowo WSA w Krakowie z urzędu powziął informację (sprawa II SA/Kr 352/17, ale też okoliczność tę przyznał pełnomocnik uczestnika na rozprawie przed sądem wojewódzkim w dniu 22 marca 2018 r.), że inwestor w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę – zadaszenia podwórka kamienicy [...] K. L. pełni jednocześnie funkcję jednoosobowego zarządu wspólnoty mieszkaniowej tej nieruchomości. W tym postępowaniu występuje on zatem (K. L.) w podwójnej roli – jako inwestor, podmiot realizujący własne zamierzenia, dążący do ziszczenia się konkretnych celów (zamierzeń budowlanych) oraz jako podmiot działający w interesie wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości tj. wspólnoty mieszkaniowej, której członkiem jest także skarżący.
Zachodzi więc konflikt interesów, co tym bardziej nakazywało by organom administracji dokonanie wnikliwej analizy stanu faktycznego i prawnego zaistniałej sytuacji. Analizy tej nie dokonał organ rozpoznający skarżoną decyzję.
Nie sposób uznać, że powyższe okoliczności ustalił i wziął pod uwagę Wojewoda [...] przy wydawaniu skarżonej decyzji, zatem nieuzasadniony jest zarzut jakoby organ II instancji miał wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności pozwalające na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
G. Nie jest skuteczny zarzut skargi kasacyjnej K. L. naruszenia przepisu art. 156 § 1 Ppsa poprzez dokonanie sprostowania wyroku postanowieniem z 22 marca 2018 r., na mocy którego zmieniono merytorycznie sentencję wyroku, z uwagi na to, że postanowienie to jest prawomocne, bowiem nie zostało zaskarżone w drodze zażalenia i w związku z tym wywołuje skutki prawne oraz wiąże swoim rozstrzygnięciem (art. 170 Ppsa).
H. Jako niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 28 ust. 3 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb w zw. z art. 6 Uwl poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że skarżącemu – członkowi wspólnoty mieszkaniowej przysługuje odrębny przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę dotyczącego nieruchomości wspólnej, a także art. 28 K.p.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie, podczas gdy zastosowanie w sprawie ma szczególna regulacja uPb. Zarzuty te Sąd Naczelny postanowił rozpoznać łącznie, albowiem pozostają ze sobą w ścisłym związku.
Co już wcześniej podkreślano, art. 28 ust. 2 uPb stanowi przepis szczególny w stosunku do regulacji z art. 28 K.p.a. i definiuje pojęcie strony w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę. Według art. 28 ust. 2 uPb stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Sama tylko okoliczność, że A. N. jest współwłaścicielem budynku (kamienicy) i właścicielem dwóch lokali, stanowiących odrębną nieruchomość, nie oznacza jednak bezwarunkowo, że będzie on stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę inwestycji objętej decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] listopada 2016 r.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że w postępowaniu w sprawach z zakresu uPb mających związek z nieruchomością wspólną legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli lokali, ma utworzona przez nich wspólnota mieszkaniowa. Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy bowiem - stosownie do art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Uwl) - wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Jeśli liczba lokali jest większa niż siedem, wspólnota mieszkaniowa jest reprezentowana na zewnątrz przez zarząd wybrany przez właścicieli lokali (art. 20 ust. 1 Uwl), który ma uprawnienie do jej reprezentowania w stosunkach zewnętrznych, odnoszących się do nieruchomości wspólnej. W sprawach tego rodzaju interes właścicieli poszczególnych lokali chroniony jest zatem przez wspólnotę mieszkaniową, która to występuje wówczas w postępowaniu jako strona (zob. wyrok NSA z 15 lutego 2017 r., II OSK 671/15, LEX nr 2273717).
Stroną przedmiotowego postępowania niewątpliwie była Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...] w K. reprezentowana przez Zarząd Wspólnoty – K. L. Powyższe nie oznacza jednak, co słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie członek Wspólnoty Mieszkaniowej nie może samodzielnie występować jako strona postępowania. Może to jednak nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes oparty na przepisie prawa wpływającym na sytuację prawną tej strony, a uwzględniający szczególną regulację zawartą w art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb.
W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę członek wspólnoty mieszkaniowej musi wykazać zatem, że planowana inwestycja będzie miała - w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego - bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu. W przypadku konkretnej inwestycji wymagane jest bowiem odniesienie się do indywidualnych parametrów inwestycji, w tym przewidzianych w projekcie budowlanym rozwiązań.
Dla uznania za stronę tego postępowania nie wystarczy zatem powołanie się na sam fakt bycia współwłaścicielem części wspólnych budynku objętych oddziaływaniem takiej inwestycji. Argument tego rodzaju mógłby bowiem podnieść każdy członek wspólnoty mieszkaniowej, co przesądza o wspólnym jego charakterze dla wszystkich członków wspólnoty, a nie indywidualnym, własnym konkretnego członka wspólnoty. Interes wszystkich członków wspólnoty jest interesem utworzonej przez nich wspólnoty. W konsekwencji też w sprawach dotyczących części wspólnych budynku stroną postępowania, reprezentującą jednocześnie wszystkich właścicieli lokali, jest wspólnota mieszkaniowa (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 2015 r., II OSK 2266/13, LEX nr 1956712).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skarżący wykazywał swój interes prawny, jakim był wpływ inwestycji objętej postępowaniem o pozwolenie na budowę, na zakres możliwości korzystania z własnych lokali w zakresie możliwości ich wentylacji oraz klimatyzacji. Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej skarżący wykazał, że posiada indywidualny, odrębny od interesu Wspólnoty Mieszkaniowej interes prawny. Nie można pomijać, że inwestor i podmiot reprezentujący jednoosobowo wspólnotę mieszkaniową to ta sama osoba – K. L. Skarżący wykazał, że stanowiący przedmiot jego własności lokal bez wątpienia znajduje się w sferze oddziaływania inwestycji, zwłaszcza mając na względzie fakt, że do korzystania z klimatyzatorów był uprawniony – urządzenia wykonane zostały w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, a zostały zdemontowane bez jego zgody.
Zadaszenie podwórka może wpływać zaś na możliwość korzystania z klimatyzatorów, a także wpłynąć na wentylację lokali należących do skarżącego, gdyż w podwórzu kamienicy są zlokalizowane także wyloty wentylacyjne do jego lokali. W takim wypadku więc nawet samowolne odcięcie wentylatorów przez inwestora, nie prowadziło do wniosku, że skarżący pozbawiony został przymiotu strony w postępowaniu.
I. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną inwestora wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2018 r., jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie wziął tego pod uwagę, podobnie jak pozostałych dowodów załączonych przy piśmie z 30 kwietnia 2020 r. gdyż bez znaczenia pozostają okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonego wyroku i jako takie nie mogły być uwzględnione przez sąd pierwszej instancji.
J. Skoro obie skargi kasacyjne nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach, a wyrok odpowiada prawu, to podlegały one oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa.
K. O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2. i 3. sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 Ppsa.