Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2018 r. oddalił skargę L. S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej MWINB) z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Zaskarżonym postanowieniem MWINB utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej PINB) z [...] stycznia 2017 r. o nałożeniu na skarżącą obowiązku przedłożenia w terminie 2 miesięcy oceny technicznej części przewodów wentylacyjnych aneksu kuchennego i łazienki wykonanych pod zabudową G-K (z płyt gipsowo-kartonowych) w lokalu nr [...] znajdującym się w budynku wielorodzinnym przy ul. T. w W., którego jest właścicielem.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę.
Sąd podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego, drożności i wydajności wentylacji, a więc że spełnione zostały przesłanki do wydania na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.; dalej p.b.) postanowienia zobowiązującego skarżącą - właściciela lokalu - do dostarczenia stosownej opinii technicznej. Ustalono to na podstawie opinii kominiarskiej z [...] czerwca 2016 r. oraz oględzin budynku przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2016 r. przez przedstawicieli PINB. Z opinii kominiarskiej wynika, że zakłócenia w działaniu wentylacji mogą mieć związek z dokonaną przez skarżącą przebudową kanałów wentylacyjnych przechodzących przez jej mieszkanie. W tych okolicznościach zarzuty skarżącej, że wadliwe funkcjonowanie przewodów wentylacyjnych jest spowodowane przeróbkami dokonanymi w lokalu położonym na wyższej kondygnacji, nie zaś zmianami w przewodach wentylacyjnych dokonanymi przez nią, nie są, zdaniem Sądu, uzasadnione.
Dopiero bowiem ewentualne wykluczenie wpływu przeprowadzonej przez skarżącą przebudowy przewodów wentylacyjnych na funkcjonowanie wentylacji w jej mieszkaniu może uzasadniać poszukiwanie przyczyn tego stanu rzeczy w innych lokalach. Zdaniem Sądu, spełniona została zatem ustawowa przesłanka istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych wykonanych przez skarżącą. Prawidłowe jest również stanowisko organu co do tego, że wyjaśnienie tych wątpliwości wymaga wiedzy specjalistycznej. Nie można także zakwestionować stanowiska organu, że nie dysponuje on taką dostateczną wiedzą we własnym zakresie.
Sąd nie podzielił zarzutów skargi co do tego, że niewłaściwie określono adresata obowiązku nałożonego zaskarżonym postanowieniem - obowiązek nałożono na właścicielkę lokalu, a nie na wspólnotę mieszkaniową. Według ustawy (art. 81c ust. 1 p.b.) obowiązek ten może być nałożony na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca przebudowała przewody wentylacyjne, znajdujące się w jej mieszkaniu, na odcinkach łączących kuchnię i łazienkę ze wspólnym kominem. Są to zatem części systemu wentylacyjnego budynku służące do użytku właścicielowi wyodrębnionego lokalu - skarżącej. Według art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, nieruchomość wspólną stanowią części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Nie ma wobec tego podstaw, aby przebudowane przewody wentylacyjne, znajdujące się w mieszkaniu skarżącej i przez nią użytkowane, zaliczyć do nieruchomości wspólnej budynku. Tym samym obowiązek objęty zaskarżonym postanowieniem nie mógł być, w ocenie Sądu, skierowany do wspólnoty mieszkaniowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła L. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj.:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 81c ust. 2 p.b., polegające na błędnym przyjęciu, że skarżąca przebudowała przewody wentylacyjne znajdujące się w jej mieszkaniu - podczas gdy analiza całokształtu materiału dowodowego prowadzi do odmiennych wniosków, w szczególności dowodzi, że zmiany w stosunku do projektu zostały dokonane na etapie budowy, przed przyjęciem budynku do użytkowania i przed otrzymaniem przez skarżącą oferty zakupu lokalu;
- 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, którego treść nie pozwala na rekonstrukcję toku rozumowania Sądu oddalającego skargę, a nadto nie odnosi się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą, w sposób pozwalający na ocenę zasadności rozstrzygnięcia podjętego w zapadłym wyroku.
W piśmie z dnia [...] marca 2021 r. oraz we wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie przedstawiła dodatkową argumentacją wskazującą na to, że wszystkie roboty budowlane w jej mieszkaniu miały miejsce przed nabyciem przez nią tego lokalu oraz że z opinii rzeczoznawców z października 2019 r. wynika w szczególności, iż przebudowa (w stosunku do pierwotnego projektu) układu mieszkania i instalacji wentylacyjnej nastąpiła na etapie budowy budynku, przed oddaniem do użytkowania. W dołączonej do wniosku ocenie technicznej części przewodów wentylacyjnych aneksu kuchennego i łazienki wykonanych pod zabudową G-K w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. T. w W. podano, że pierwotny układ funkcjonalny lokalu nr [...] przewidziany w projekcie został zmieniony w trakcie budowy i w obecnym kształcie został sprzedany obecnej właścicielce. Lokal ten w trakcie budowy został powiększony o fragment korytarza klatki schodowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zaznaczyć przede wszystkim trzeba, że nałożony na skarżącą kasacyjnie obowiązek przedłożenia oceny technicznej dotyczy jedynie części przewodów wentylacyjnych aneksu kuchennego i łazienki, to jest wykonanych w jej mieszkaniu pod zabudową G-K (z płyt gipsowo-kartonowych). Obowiązek ten nie dotyczy więc całości przewodów wentylacyjnych, w szczególności usytuowanych poza mieszkaniem skarżącej kasacyjnie, lecz jedynie ich części – usytuowanych pod zabudową z płyt gipsowo-kartonowych, do której to części dostęp ma jedynie właściciel mieszkania. Dopiero jeżeli z oceny technicznej wynikać będzie, że ten fragment przewodów wentylacyjnych funkcjonuje prawidłowo i nie jest dotknięty żadnymi wadliwościami, konieczne będzie zbadanie stanu technicznego przewodów wentylacyjnych usytuowanych poza lokalem, którego właścicielem jest skarżąca kasacyjnie. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że nałożony obowiązek dotyczy jedynie tej części przewodów wentylacyjnych, która znajduje się w mieszkaniu skarżącej kasacyjnie pod zabudową z płyt gipsowo-kartonowych i tylko tej części, a nie całości przewodów wentylacyjnych.
Tymczasem zawarte w motywach skargi kasacyjnej wywody w istocie dotyczą przewodów wentylacyjnych usytuowanych poza lokalem skarżącej kasacyjnie, a więc nie objętych przedmiotowym obowiązkiem. Wynika to jednoznacznie z treści nałożonego przez organy administracyjne obowiązku i z motywów zaskarżonego wyroku, w którym podkreślono, że dopiero wykluczenie wpływu przeprowadzonej przez skarżącą przebudowy przewodów wentylacyjnych (a więc usytuowanych w mieszkaniu skarżącej pod zabudową z płyt gipsowo-kartonowych) na funkcjonowanie wentylacji w jej mieszkaniu może uzasadniać poszukiwanie przyczyn tego stanu rzeczy w innych lokalach. Zaznaczyć przy tym należy, że za stan przewodów wentylacyjnych usytuowanych w konkretnym lokalu i służących wyłącznie do użytku tego lokalu, odpowiada jego właściciel, nawet jeżeli to nie on był sprawcą nieprawidłowego ich stanu lecz poprzedni właściciel. Obecny właściciel jest bowiem następcą prawnym poprzedniego właściciela.
Ewentualne roszczenia z tego tytułu mogą być rozpatrywane jedynie w ramach postępowania cywilnego prowadzonego przed sądami powszechnymi. Nie mają one jednak żadnego znaczenia przy badaniu stanu technicznego w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym na podstawie przepisów prawa budowlanego.
Zaznaczyć też trzeba, że kontrolując zgodność z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych sąd administracyjny bada tę zgodność biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny z chwili ich podjęcia. Z tego względu – co do zasady – nie mają znaczenia dla przeprowadzanej kontroli zdarzenia prawne i faktyczne, które nastąpiły po dacie podjęcia przedmiotowych aktów administracyjnych. Dlatego też oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia sądy administracyjne zobligowane były do uwzględnienia stanu z dnia 21 kwietnia 2017 r. Podkreślić przy tym trzeba, że nałożony zaskarżonym postanowieniem obowiązek jest jedynie elementem postępowania dotyczącego stanu technicznego przewodów wentylacyjnych. Wydana zaś w wykonaniu tego obowiązku ocena techniczna może stanowić podstawę do podejmowania przez organy nadzoru budowlanego dalszych działań, w tym – jeżeli będzie taka potrzeba – dotyczących również innych części budynku, poza lokalem należącym do skarżącej kasacyjnie.
Jak już wyżej zaznaczono, kwestie rozstrzygane przez organy nadzoru budowlanego nie obejmują należących do właściwości sądów powszechnych zagadnień cywilnoprawnych, związanych z ewentualnymi roszczeniami do faktycznych sprawców nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego lub jego części.
W tym stanie rzeczy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 81c ust. 2 p.b. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mogły zostać uwzględnione.
W odniesieniu do tego drugiego zarzutu – naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. – podkreślić ponadto wypada, że uwzględniając normatywną treść tego przepisu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy przy tym podnieść, że w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie nie wystąpiło.
Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawił również zarzuty skargi, a także stanowisko organu. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym, a nadto pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku stwierdzającego, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dopełnił zatem obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie jest zaś naruszeniem tego unormowania wyrażenie w uzasadnieniu oceny innej od oczekiwanej przez stronę.
Stwierdzić też należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na nieodniesieniu się w treści uzasadnienia do podniesionych w skardze zarzutów, mógłby odnieść skutek tylko wtedy, gdyby Sąd I instancji pominął istotne dla oceny sprawy argumenty skargi, bowiem z przepisu tego nie wynika obowiązek sądu do ustosunkowywania się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1511/08).
Mając na względzie powyższe, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz.U. poz. 1842) orzekł jak w sentencji.