Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej D. B., uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1065/11 oraz zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2011 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. o odmowie stwierdzenia posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego.
W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wobec odmiennej treści zaświadczenia z dnia [....] listopada 2007 r. i pozostałych zaświadczeń dotyczących odbywania służby wojskowej w Izraelu przez ojca skarżącej, organ administracji – na podstawie powołanych przepisów - obowiązany był do szczegółowego wyjaśnienia tych sprzeczności i jednoznacznego ustalenia tej okoliczności faktycznej. Skoro w zaświadczeniu z dnia [...] października 2010 r. stwierdzono, że anuluje się zaświadczenie z dnia [...] listopada 2007 r., a w zaświadczeniu z dnia [...] lutego 2011 r., że jest ono błędne i zostało wydane omyłkowo, to organ odwoławczy powinien dążyć do wyjaśnienia rozbieżności w treści tych zaświadczeń, szczegółowo formułując żądanie przedstawienia przez stronę dokumentu uzyskanego od odpowiednich władz wojskowych Izraela wyjaśniającego te wątpliwości. W szczególności należało ustalić na jakiej podstawie anulowano zaświadczenie z dnia [...] listopada 2007 r., dlaczego w tym zaświadczeniu ojcu skarżącej został przypisany konkretny numer służbowy i określono daty pełnienia przez niego służby w wojsku izraelskim i ewentualnie jakiej osoby dotyczyły te dane.
Wyjaśnienia ponadto wymaga czy wpływ na treść przedstawionych przez skarżącą zaświadczeń miało to, że zostały one wydane przez różne organy Sił Obrony Izraela o odmiennej właściwości terytorialnej (zaświadczenie z dnia [...] listopada 2007 r. wystawione zostało przez Siły Obrony Izraela - Centrum Skomputeryzowanej Ewidencji Kadr, zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2007 r. przez Biuro Poborowe H., Wydział Kontroli Stawiennictwa, a zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2010 r., [...] października 2010 r. i [...] lutego 2011 r. przez Siły Obrony Izraela, Oficera Miasta R.). Dopiero po uzyskaniu tych informacji organ odwoławczy powinien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność odbywania służby wojskowej w Izraelu przez ojca skarżącej została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W piśmie z dnia 9 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o rozstrzygnięcie wątpliwości wynikających z treści uzasadnienia tego wyroku. Wątpliwości strony dotyczą stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie stwierdzonych rozbieżności pomiędzy zaświadczeniami wydanymi przez Wojsko Obrony Izraela z dnia [...] października 2010 r. i z dnia [...] lutego 2011 r., jak również ciężaru dowodu w zakresie ustalenia wystąpienia bądź braku wystąpienia okoliczności wynikających z art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.
Skarżąca wskazała, że nie dostrzega rozbieżności (a zarazem potrzeby ich dodatkowego wyjaśnienia) pomiędzy zaświadczeniami z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] lutego 2011 r. W tym drugim zaświadczeniu wyraźnie bowiem mowa, że pierwotne zaświadczenie z dnia [...] listopada 2007 r. jest błędne i jest wynikiem ludzkiej pomyłki. Ponadto strona nie rozumie potrzeby wyjaśniania dlaczego w zaświadczeniu z dnia [...] listopada 2007 r. ojcu skarżącej został przypisany konkretny numer wojskowy i określono datę pełnienia przez niego służby w wojsku izraelskim, skoro z treści późniejszych zaświadczeń wynika, że to zaświadczenie jest błędne. Wątpliwości strony budzi również wskazanie przez Sąd potrzeby ustalenia podstawy anulowania zaświadczenia z dnia [...] listopada 2007 r. Strona nie wie czy zaleceniem Sądu jest ustalenie podstawy faktycznej czy prawnej anulowania tego zaświadczenia.
Skarżąca wskazała, że zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu wskazanego wyroku są dla niej niewykonalne. Nie jest możliwe ustalenie, jakiej osoby dotyczyły dane zawarte w zaświadczeniu z 2007 r., gdyż władze Izraela w związku z ochroną danych osobowych nie udzielą jej takich informacji. Skarżąca podkreśliła ponadto, że wszystkie wymienione w przedłożonych zaświadczeniach jednostki wojskowe Wojska Obrony Izraela są uprawnione, bez względu na siedzibę jednostki do wydawania oficjalnych zaświadczeń dotyczących służby wojskowej na podstawie wszystkich dostępnych baz tradycyjnych i komputerowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.
Konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, mogący budzić wątpliwości, co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu wykonania wyroku. Niedopuszczalne jest natomiast w ramach tej instytucji domaganie się przez stronę wyjaśnienia przez sąd powodów zajętego w sprawie stanowiska, które legło u podstaw rozstrzygnięcia poprzez dodatkowe rozwinięcie argumentacji uzasadnienia wyroku. Za szczególnie pozbawione podstaw prawnych uważa się domaganie się przez stronę dokonania wykładni wyroku, stanowiącej w istocie polemikę z odmiennym, niż oczekiwała strona, stanowiskiem sądu zaprezentowanym w orzeczeniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1224/10, LEX nr 948926 oraz z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 698/10, LEX nr 1070396).
W tej sprawie zarówno sentencja kwestionowanego wyroku, jak i jego uzasadnienie jest sformułowane w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. Uzasadnienie wniosku skarżącej o dokonanie wykładni tego wyroku stanowi w istocie polemikę ze stanowiskiem Sądu oraz subiektywną ocenę zasadności wyroku. Skarżąca zmierza do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, co jest niedopuszczalne.
Wskazać jedynie należy, iż wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2012 r. pogląd Sądu co do konieczności współdziałania strony w przeprowadzeniu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, w którym podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego jest powszechnie przyjmowany w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. Co do zasady ciężar dowodu – zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. – spoczywa na organach administracji, jednak w tego rodzaju sprawach możliwości prawne organów polskich w zakresie zebrania istotnych dowodów w sprawie są znaczenie ograniczone, ponieważ zachodzi konieczność uzyskania tych dowodów od organów państwa obcego. Strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie nie kwestionowała istnienia obowiązku współdziałania strony w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, uzyskując od władz wojskowych Izraela i przestawiając na żądanie organów rozpatrujących tę sprawę szereg zaświadczeń dotyczących służby wojskowej ojca skarżącej w wojsku izraelskim.
W odniesieniu do twierdzeń skarżącej, że zalecenia Sądu co do dalszego postępowania są dla niej niewykonalne, ponieważ nie jest w stanie uzyskać od organów izraelskich władz wojskowych informacji dotyczących osoby, której dotyczyły dane (numer służbowy, daty pełnienia służby wojskowej) zawarte w zaświadczeniu z dnia [...] listopada 2007 r., wskazać należy, iż dla wyjaśnienia zaistniałych w tej sprawie wątpliwości faktycznych istotne jest wyjaśnienie przez właściwe organy izraelskie, że przypisane ojcu skarżącej w zaświadczeniu z dnia [...] listopada 2007 r. dane tj. numer służbowy oraz daty pełnienia służby wojskowej dotyczyły innej osoby, której dane osobowe były np. podobne do danych osobowych ojca skarżącej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi więc potrzeba dokonania wykładni wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., w związku z czym na podstawie art. 158 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.