Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2005r., sygn. akt II SA/Bk 315/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. M. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2005r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że na wniosek E. Z. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy garażu przez A. M. na działce nr 136/42 w K. przy ul. L. Na okoliczność budowy garażu inwestor A. M. przedłożył projekt budowlany oraz decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia 4 października 1995r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę garażu na działce nr 136/42 w K. o wymiarach 10 x 5 m i planowanej lokalizacji bezpośrednio przy granicy z działką nr 136/32 i w odległości 4 m od granicy działki nr 137/4. Decyzja ta została następnie wygaszona przez Starostę Ł. decyzją z dnia 3 listopada 2003r. Decyzja wydana w przedmiocie wygaszenia została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Podlaskiego z dnia 24 listopada 2003r.
W wyniku prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego postępowania, postanowieniem z dnia 4 marca 2004r. wstrzymano roboty budowlane na tej działce, nakazując jednocześnie inwestorowi przedłożenie w terminie do 5 maja 2004r. dokumentów umożliwiających legalizację obiektu w trybie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Równocześnie z postępowaniem administracyjnym toczyło się postępowanie przed sądem cywilnym o podział majątku dorobkowego A. M. i E. Z. Prawomocnym orzeczeniem Sądu działka nr 136/42, na której realizowana była inwestycja, została przyznana na wyłączną własność E. Z. W świetle zebranego materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uznał, że osobą zobowiązaną do wykonania nałożonych obowiązków w sprawie samowoli budowlanej może być tylko A. M. jako inwestor i sprawca tejże samowoli. Organ wziął pod uwagę, że E. Z. konsekwentnie sprzeciwiała się budowie spornego obiektu, domagając się jego rozbiórki.
Po rozpatrzeniu odwołania A. M., Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2005r. Organ odwoławczy stwierdził także, iż obiekt budowlany zrealizowany przez A. M. jest innym budynkiem, niż przewidziany w projekcie stanowiącym załącznik do decyzji z dnia 4 października 1995r. o pozwoleniu na budowę. Organ II instancji podniósł także, iż legalizacja samowoli budowlanej nie jest możliwa ze względu na brak prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż działka, na której była realizowana inwestycja ostatecznie przypadła E. Z. Uzasadnia to wydanie decyzji o rozbiórce wybudowanego obiektu na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane.
Na powyższą decyzję A. M. złożył skargę do sądu administracyjnego podnosząc, że wydanie nakazu rozbiórki całego obiektu nie jest zgodne z prawem, bowiem rozbiórką powinna być objęta jedynie ta część budynku, która została wykonana bez pozwolenia na budowę. Ponadto organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły tego, że w wyniku trwania spraw sądowych o podział majątku dorobkowego skarżący nie był w stanie dostarczyć żądanych dokumentów celem legalizacji samowoli, w tym zwłaszcza dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że w niniejszej sprawie miała miejsce samowola budowlana i nie podzielił zarzutów skarżącego, że obiekt przewidziany w projekcie zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 4 października 1995r. jest tym samym obiektem, którego budowa została rozpoczęta. Świadczą o tym różne wymiary obiektu, różnice w odległościach od granic sąsiednich nieruchomości, jak również inny planowany sposób jego użytkowania.
Sąd uznał także, iż to od ustaleń organu zależy, czy nakaz rozbiórki dotyczy całości, czy też części obiektu. Miarą oceny w tej mierze jest rozmiar uchybień dokonanych na budowie. Okoliczności podnoszone przez skarżącego, takie jak brak świadomości co do konieczności ponownego uzyskania pozwolenia, po wygaśnięciu pierwotnego pozwolenia, czy też wyjaśnienia, że przerwa w budowie była krótsza niż dwa lata, nie wyłączają bezprawności jego działania. Sąd podzielił też argumentację organów nadzoru budowlanego, co do tego, że inwestor nie spełnił warunków postępowania legalizacyjnego, a co za tym idzie – wydanie decyzji o nakazie rozbiórki było prawidłowe.
Od powyższego wyroku A. M. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie, jak również o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, gdyż w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie wystąpiła przerwa w pracach budowlanych trwająca powyżej dwóch lat skutkująca wygaśnięciem pozwolenia na budowę, co oznacza, że nie potwierdziły się podstawowe przesłanki określone w art. 48 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego umożliwiające wydanie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący stara się o uzyskanie tytułu własności do działki, na której realizowane były roboty budowlane.
W skardze kasacyjnej zarzucono także Sądowi I instancji naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniesiono, że w niniejszej sprawie przyszłość czteroosobowej rodziny, a w szczególności dwójki dzieci powinna być dobrem nadrzędnym w stosunku do innych wartości. Skarżący zwrócił także uwagę na okoliczność, że w chwili rozpoczęcia budowy przysługiwało mu jeszcze prawo własności do nieruchomości, na której budowa ta była prowadzona.
Pismem z dnia 14 lutego 2006r. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do regulacji zawartej w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do brzmienia art. 183 powołanej ustawy - sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie okoliczności wskazujące na nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek powodujących nieważność postępowania, to postępowanie kasacyjne ograniczać się będzie do zbadania zasadności wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna zawiera zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, iż został on wadliwie sformułowany. Zamierzając skutecznie postawić zarzut naruszenia powyższego przepisu przez sąd administracyjny, należało jednocześnie zarzucić temu Sądowi naruszenie przepisów postępowania, i to nie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak to uczyniono w skardze kasacyjnej, lecz odpowiednich przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponadto należy zauważyć, iż art. 48 Prawa budowlanego składa się z wielu jednostek redakcyjnych: ustępów i punktów, zawierając tym samym wiele przepisów. W skardze kasacyjnej nie wskazano natomiast, które konkretnie przepisy art. 48 powołanej ustawy zostały zdaniem skarżącego naruszone. Dopiero w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej skarżący wskazał na ust. 3 i 4 art. 48 ustawy, które to przepisy stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Przepisy te obligują właściwy organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu w przypadku nie przedstawienia w zakreślonym terminie dokumentów, o których mowa m.in. w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 ustawy. W niniejszej sprawie odesłanie zawarte w art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego ogranicza się, ze względu na rodzaj obiektu, do czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy oraz do oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Ostatniego z wymienionych dokumentów inwestor nie przedłożył, bowiem tytuł prawny do działki uzyskała E. Z., a przy tym sprzeciwiała się budowie spornego obiektu. Skoro zatem skarżący A. M. nie wykonał obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 4 marca 2004r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, to zasadnym było wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce przedmiotu samowoli budowlanej. Nie zachodzi zatem zarzucane w skardze kasacyjnej naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku naruszenie prawa materialnego.
Ubocznie należy zauważyć, iż prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, aprobujące ustalenia organów administracyjnych orzekających w sprawie, iż obiekt przewidziany w projekcie zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 4 października 1995r. nie jest tożsamy z obiektem, który był realizowany przez inwestora w rzeczywistości. Tym samym w pełni zasadne jest określenie tego obiektu jako zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej.
W przedstawionym stanie rzeczy skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.