Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. oddalił skargę C. L., D. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2012 r., odmawiającą nakazania Z. D. rozbiórki części budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w Warszawie.
Z ustaleń organu wynika, że inwestor Z. D. realizował budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na podstawie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2007 r. o pozwoleniu na budowę. Na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez M. J. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę. W zaistniałej sytuacji organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie naprawcze. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. wstrzymał roboty budowlane i nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia oceny technicznej określającej czy dotychczasowe wykonane roboty budowlane spełniają wymogi obowiązujących przepisów oraz obowiązek przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót, a także wykonanie niezbędnych zabezpieczeń uniemożliwiających spływ wód opadowych z dachu na teren sąsiedniej posesji.
Inwestor przedłożył inwentaryzację wykonanych robót sporządzoną przez mgr.inż.arch. E.S. oraz ocenę techniczną sporządzoną przez mgr.inż. T. D. rzeczoznawcę budowlanego. Z przedstawionych dokumentów wynika, że "całość dotychczas wykonanych robót budowlanych została wykonana zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej".
W celu zakończenia budowy pozostały do wykonania roboty budowlane wyszczególnione w pkt 6 inwentaryzacji powykonawczej.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2011 r. nałożono na inwestora obowiązek wykonania określonych robót wynikających z opinii.
Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2011 r. z jednoczesnym umorzeniem postępowania organu pierwszej instancji z uwagi na fakt, że została wydana po upływie dwóch miesięcy od doręczenia inwestorowi postanowienia wstrzymującego roboty budowlane.
Po uchyleniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2011 r. i umorzeniu postępowania inwestor w dniu [...] marca 2011 r. dokonał zgłoszenia zamiaru przystąpienia do wykonania wykończeniowych robót budowlanych przy budynku mieszkalnym, który został zrealizowany w stanie surowym otwartym zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym uchyloną później decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2007 r. o pozwoleniu na budowę. Do zgłoszenia nie został wniesiony sprzeciw.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zmiany w trybie art. 154 k.p.a. swojej decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. dokonał zmiany decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. w ten sposób, że uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2011 r., oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w przedmiocie wydania w/w decyzji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., odmówił nakazania Z. D. rozbiórki części budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania aktualnych współwłaścicielek sąsiedniej działki nr [...] i nakazania rozbiórki tej części budynku która przylega do ściany parterowego budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce. Stan faktyczny w sprawie przedstawia inwentaryzacja powykonawcza z której wynika, że ściana zrealizowanego budynku na długości 5,35m znajduje się przy granicy działki nr [...] i styka się ze ścianą parterowego budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce. W pozostałej części ściana zrealizowanego budynku nie posiadająca otworów odsunięta jest na odległość 3 m od granicy działki.
Odsunięcie części ściany budynku na odległość 3 m od ściany parterowego budynku mieszkalnego stanowiącego własność C. L. i D. K. wynika z faktu istnienia okna kuchennego w ścianie tego sąsiedniego budynku.
Z ustaleń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy wynika, że parterowy budynek mieszkalny jest usytuowany skośnie do granicy działki inwestora w taki sposób, że fragment ściany zawierającej okno znajduje się w odległości 1 m od granicy, a pozostała część ściany przylega do granicy.
Z oświadczenia byłej właścicielki nieruchomości nr [...] wynika, że nie posiada dokumentacji dotyczącej budowy parterowego budynku mieszkalnego wzniesionego w latach 40 – tych. Oświadczyła, że działka nr [...] oraz działka inwestycyjna nr [...] stanowiły całość, a podział nastąpił w 1949 r. już po wybudowaniu budynku należącego obecnie do C. L. i D. K. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał obecne właścicielki działki nr [...] do przedstawienia dokumentów na potwierdzenie złożonego oświadczenia lecz takich dokumentów nie otrzymał.
Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy usytuowanie parterowego budynku mieszkalnego na działce nr ew [...] narusza warunki techniczne i powoduje niemożność korzystania przez właściciela z ochrony prawnej przewidzianej w art. 5 Prawa budowlanego.
Z wpisu do dziennika budowy wynika, że w dniu [...] października 2011 r. budowa została zakończona, a złożona przez inwestora inwentaryzacja budowlana wraz z oświadczeniem o wykonaniu robót budowlanych zgodnie z obowiązującymi przepisami nie daje podstaw do kierowania na inwestora jakichkolwiek nakazów lub zakazów w trybie art. 51 ust. 1 – 7 Prawa budowlanego.
Rozpoznając odwołanie organ II instancji zauważył, iż z akt zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, iż przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny z garażem na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie (dz. ew. nr [...], obr. [...]) został zrealizowany w stanie surowym otwartym na podstawie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2007 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę obiektu kategorii I budynku mieszkalnego z garażem na działce nr ew. [...]obr. [...] przy ul. [...] w Warszawie. W/w decyzja o pozwoleniu na budowę została następnie uchylona przez Wojewodę Mazowieckiego rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2008 r. Natomiast wszelkie prace wykończeniowe inwestor zrealizował na podstawie zgłoszenia z dnia [...] marca 2011 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] (w stosunku do w/w zgłoszenia właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu).
Powiatowy organ nadzoru budowlanego stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania C. L. oraz D. K. i nakazania rozbiórki części budynku mieszkalnego z garażem na nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w Warszawie. Budynek należący obecnie do skarżących (znajdujący się na dz. ew. nr [...]) jest usytuowany nieprawidłowo; jego ściana (zawierająca okno) z jednej strony przylega do granicy w/w działki nr [...], z drugiej zaś pozostaje w pewnej odległości od tej granicy ok. 1 m. Tym samym, organ powiatowy stwierdził, że wybudowanie budynku w sposób nietypowy względem granicy powoduje niemożność korzystania przez właściciela z ochrony prawnej przewidzianej w art. 5 Prawa budowlanego, gdyż wszelkie jego zarzuty i żądania w stosunku do usytuowania budynku na sąsiedniej działce nosiłyby znamiona nadużycia prawa.
Organ II instancji wyjaśnił, iż zwrócił się z prośbą do Sądu Rejonowego dla Warszawy [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych o uzyskanie informacji, czy działka skarżących nr [...] i działka Pana Z. D. nr [...] stanowiły całość, a podział nastąpił w 1949 r., tj. po wybudowaniu budynku należącego do skarżących. Pismem z dnia [...] października 2012 r. Sąd poinformował tut. organ, iż zgodnie z art. 361 ust. 4 ustawy o księgach wieczystych i hipotece akta księgi wieczystej może przeglądać osoba mająca interes prawny oraz notariusz. Oznacza to, iż organy nadzoru budowlanego I jak i II instancji nie otrzymają w/w informacji, ponieważ nie są podmiotami określonymi w przytoczonym przepisie.
Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia [...].11.2012 r. MWINB poinformował C. L. oraz D. K. (osoby mające interes prawny - jako strony postępowania), iż w przypadku wystąpienia do właściwego sądu wieczysto-księgowego oraz ustalenia daty podziału przedmiotowej nieruchomości - należy poinformować MWINB. W dniu [...] grudnia 2012 r. do organu wpłynęło pismo C. L., w którym poinformowała, iż "dokonała wglądu do ksiąg wieczystych KW [...] dot. działki przy ul. [...] (obecny obręb [...]) i oświadcza, że w księdze wieczystej KW [...] działka Nr [...] (całość obejmująca obecnie działki [...] i [...]) została podzielona w 1949 roku", jednakże, do w/w pisma nie został dołączony żaden dokument, który potwierdzałby wskazane informacje. MWINB pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., skierowanym do C. L. oraz D. K. wskazał, że jeśli strony posiadają stosowny wypis lub kopię, potwierdzające w/w oświadczenie należy przesłać je na adres urzędu w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego pisma celem wykorzystania w prowadzonym postępowaniu odwoławczym od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...].08.2012 r.
W dniu [...] stycznia 2013 r. wpłynęło pismo C. L. wraz z odpisem wniosku z dnia [...] września 1949 r. Jednakże, w ocenie MWINB przedstawiony dokument, będący w rzeczywistości jedynie wnioskiem o przepisanie prawa własności działki Nr [...] oraz dokonanie w księdze wieczystej wpisów nie stanowi dowodu na to, iż przedmiotowa działka Nr [...] została podzielona na dwie działki [...] i [...].
Mając na uwadze powyższe MWINB uznał, iż podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wyjaśnił, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, iż obowiązki organu administracji publicznej wynikające z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oznaczają konieczność podjęcia wszelkich dopuszczalnych przez prawo kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jednakże obowiązków tych nie można interpretować jako obowiązku organu działania na rzecz tezy postawionej przez wnioskodawcę we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego ani jako zwolnienia wnioskodawcy z chociażby uprawdopodobnienia swojego założenia, zwłaszcza jeśli wnioskodawca mógłby dysponować takimi dowodami (dokumentami), które nie znajdują się w zasobach publicznych, dostępnych organowi administracji publicznej.
Nałożenie zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku nie może oznaczać przerzucenia całego ciężaru dowodowego w sprawie na organ. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.
Z treści przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nakładających wspomniane obowiązki nie można w szczególności wyprowadzić wniosku, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta ostatnia - mimo istnienia obowiązku - środków takich nie przedstawia lub gdy twierdzenia strony są ogólnikowe bądź lakoniczne. MWINB, odnosząc się do pisma C. L. z dnia [...] stycznia 2013 r., w którym strona zwraca się o "przedstawienie wykazu konkretnych dokumentów na podstawie których D. wybudował budynek będący przedmiotem sporu" MWINB wyjaśnił, iż strona ma prawo wglądu do akt sprawy w każdym stadium postępowania.
Ponadto organ odwoławczy stwierdził, iż nie można ocenić usytuowania przedmiotowego obiektu jako niezgodnego z przepisami określającymi warunki techniczno-budowlane. Budynek jest w części usytuowany w granicy działek i styka się z obiektem usytuowanym na działce sąsiedniej. W części natomiast usytuowany jest w odległości ponad 3m od granicy działki ścianą bez otworów (przewidziane są otwory wypełnione luksferami o stosownej odporności ogniowej). Stan taki jest zgodny z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690).
Skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. wniosły C. L. i D. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności:
- - art. 8 i 107 § 1 i 3 k.p.a. przez nie wskazanie w niej przepisów prawa materialnego będących podstawą jej wydania, jak również nie powołaniu tych przepisów w uzasadnieniu prawnym tej decyzji, co częściowo uniemożliwia skarżącym analizę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawa materialnego,
- - art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie poprzez uznanie, budynek należący do skarżących (znajdujący się na działce ew. nr [...]) usytuowany jest nieprawidłowo, w sytuacji, gdy żaden dowód zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza naruszenia prawa przy wznoszeniu tego budynku, a zarówno z oświadczeń skarżących, jak i z dowodu (wniosku o wpis z dnia [...] września 1949 r.) wynika, iż obecne działki ew. o nr [...] i [...] były - w momencie budowy domu należącego do skarżących - jedną działką a rzeczony budynek stał po środku działki i nie naruszając żadnych wówczas obowiązujących przepisów odnoszących się do warunków technicznych usytuowania budynków,
- - art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie poprzez uznanie, że usytuowanie budynku należącego do uczestnika Z. D. było zgodne z przepisami określającymi warunki techniczno - budowlane, w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, iż w ścianie budynku, należącego do skarżących jest zlokalizowany otwór okienny, który został przesłonięty przez jedną ze ścian budynku nielegalnie wzniesionego przez uczestnika,
- - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich możliwych kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez niepodjęcie jakichkolwiek działań w celu pozyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku należącego do skarżących, w sytuacji gdy organ uznał, iż okoliczność prawidłowości wybudowania tego budynku mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,
- - art. 10 § 1 i 81 k.p.a. polegające na niezawiadomieniu skarżących przez organ o zebraniu całego materiału dowodowego i możliwości składania odpowiednich wniosków, co skutkowało tym, iż skarżące nie wiedziały co dokładnie jest zgromadzone w aktach postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, w tym w szczególności skarżące nie wiedziały jakimi dowodami organ dysponuje w zakresie oceny prawidłowości postawienia należącego do nich budynku, co z kolei przełożyło się na fakt, iż skarżące nie miały świadomości, iż muszą te okoliczność potwierdzać innymi dowodami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną.
Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż inwestor rozpoczął i prowadził budowę w oparciu o decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2007 r. o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2009 r. Zanim doszło do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę inwestor zrealizował budynek w stanie surowym otwartym.
Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wykonywanie robót budowlanych na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która później została wyeliminowana z obrotu prawnego nie może być traktowane na równi z sytuacją w której inwestor prowadził budowę bez wymaganego pozwolenia na budowę. Dlatego do powyższych robót ma zastosowanie procedura z art. 51 ustawy Prawo budowlane. W rozpoznawanej sprawie zostało prawidłowo wdrożone postępowanie naprawcze w oparciu o art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Inwestor przedłożył inwentaryzację wykonanych robót oraz ocenę techniczną.
Z przedstawionych dokumentów wynika, że "całość dotychczas wykonanych robót budowlanych została wykonana zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej". W celu zakończenia budowy pozostały do wykonania roboty budowlane wyszczególnione w pkt 6 inwentaryzacji powykonawczej.
Z inwentaryzacji powykonawczej wynika, że ściana zrealizowanego budynku na długości 5,35 m znajduje się przy granicy działki nr [...] i styka się ze ścianą parterowego budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce. W pozostałej części ściana zrealizowanego budynku bez otworów odsunięta jest na odległość 3 m od granicy działki. Taki sposób zrealizowania budynku wynikał z faktu istnienia na sąsiedniej działce w odległości 1 metra od granicy ściany z oknem, która usytuowana była skośnie w stronę granicy działki.
Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, usytuowanie budynku należącego do uczestnika Z. D. nie narusza warunków techniczno – budowlanych. Zgodnie z § 12 ust 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w zabudowie jednorodzinnej dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce pod warunkiem, że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce. Zaprojektowany budynek spełnia wymagania zawarte w cytowanym przepisie. Jego część przylegająca do ściany budynku skarżących nie jest dłuższa ani wyższa od budynku istniejącego.
Natomiast pozostała część ściany usytuowana równolegle do granicy działki nie posiada otworów okiennych ani drzwiowych i jest odsunięta od tej granicy na odległość 3 metrów. Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w ogóle nie przewidują istnienia ściany z oknem w granicy działki. Wykonanie otworu okiennego w ścianie budynku usytuowanej w granicy działki jest niezgodne z warunkami technicznymi w każdym z dotychczas obowiązujących reżimów prawnych, tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1995r., Nr 10, poz. 46 z późn. zm.), Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980, Nr 17, poz. 62 ze zm.), Rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U.
Nr 26, poz. 157), Rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38, poz. 196 ze zm.). Ponadto wykonanie otworu okiennego w ścianie usytuowanej w granicy nieruchomości jest sprzeczne z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202 ze zm.). Zgodnie z art. 277 ww. rozporządzenia budynki posiadające od strony granicy otwory, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi winny być wznoszone z zachowaniem odległości co najmniej 4 m, zaś budynki nieposiadające od strony granicy otworów z zachowaniem odległości co najmniej 3 m.
Uregulowanie zawarte w § 12 ust 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczy sytuacji w której na sąsiedniej działce budowlanej przy granicy istnieje budynek ścianą bez otworów i w takiej sytuacji można usytuować projektowany budynek bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką ścianą przylegającą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce. W niniejszej sprawie inwestor właśnie w taki sposób usytuował budynek na działce nr [...] położonej w Warszawie w dzielnicy [...] i dlatego Sąd uznał, iż zarzut naruszenia warunków technicznych jest bezpodstawny.
Następnie Sąd uznał za nietrafny zarzut braku wyjaśnienia okoliczności dotyczących wybudowania budynku skarżących. Podnoszona przez skarżących okoliczność podziału działki, w wyniku której ich budynek znalazł się w granicy działki ścianą z otworem okiennym pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest wyłącznie budynek uczestnika postępowania i sprawdzenie czy jego sytuowanie pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.
W prowadzonym postępowaniu organ nie ma obowiązku wyjaśniania okoliczności związanych z usytuowaniem budynku skarżących. Bezspornym jest, że skarżące nie posiadają dokumentacji związanej z budową swojego budynku, który jest usytuowany w sposób nietypowy do granicy (skośnie).
Sąd podzielił przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyrokach z dnia 5 listopada 1993r, IV SA 66/93 oraz z dnia 2 października 1995r, IV SA 1650/94, iż wybudowanie budynku nielegalnie w sposób nietypowy do granicy (skośnie od 20 do 150 cm) powoduje niemożność korzystania przez właściciela z ochrony prawnej przewidzianej w art. 5 Prawo budowlane, gdyż wszelkie jego zarzuty i żądania w stosunku do usytuowania budynku na sąsiedniej działce nosiłyby znamiona nadużycia prawa. W ocenie Sądu, organy trafnie wskazały, iż brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania aktualnych współwłaścicielek sąsiedniej działki nr [...] i nakazania rozbiórki tej części budynku która przylega do ściany parterowego budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce.
Jako niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez nie wskazanie podstawy materialno prawnej wydanej decyzji. Wskazał przy tym, że jak wynika z sentencji decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy Nr [...] z dnia [...].08.2012 r., podstawę prawną stanowił art. 51 ust 7 w związku z art. 51 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Podstawę prawną decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], stanowił natomiast art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Uznając za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że skarżące nie wykazały, aby wskazane naruszenie uniemożliwiło im dokonanie konkretnych czynności procesowych i miało wpływ na wynik sprawy, a organ przeprowadzał wyłącznie dowody z dokumentów znanych skarżącym
W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargę oddalił.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku C. L. i D. K., reprezentowane przez adwokata, podniosły zarzuty naruszenia następujących przepisów postępowania:
- 1. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w oparciu o ustalony fakt, iż zanim doszło do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę inwestor zrealizował budynek w stanie surowym otwartym, pomimo iż ustalenie to jest całkowicie sprzeczne z rzeczywistością i zgromadzonym w aktach sprawy materiałem dowodowym, co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego w postaci bezpodstawnego zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane,
- 2. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w rezultacie przeoczenia, iż organ administracji ustalił nieprawidłowo fakt istotny dla wyjaśnienia sprawy, tj. fakt, iż budynek wzniesiony przez uczestnika przylega całą powierzchnią swojej ściany do budynku skarżących, w sytuacji gdy budynek ten ma tylko jeden punkt styczny z budynkiem skarżących, gdyż ten ostatni budynek nie jest położony równolegle do granicy działki, co doprowadziło do naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego tj. art. 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,
- 3. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w rezultacie przeoczenia nieprawidłowego ustalenia przez organ administracji faktu, iż budynek skarżących został wybudowany nielegalnie w sposób nietypowy w stosunku do położenia granicy działki z otworem okiennym w bliskiej odległości od granicy, w sytuacji gdy budynek został wybudowany w latach 40- XX wieku, natomiast granica pomiędzy działkami [...] i [...] powstała w roku 1990, co z kolei wpłynęło na fakt, iż zarówno organ administracji, jak i Sąd I instancji uznały, iż skarżące, których budynek został wzniesiony z naruszeniem prawa nie mogą powoływać się na art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, co z kolei uniemożliwiło uznanie, że budynek wzniesiony przez uczestnika został wybudowany z naruszeniem warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,
- 4. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo, iż organ administracji nie dokonał koniecznych czynności mających na celu ustalenie daty powstania budynku położonego na działce skarżących oraz daty powstania granicy pomiędzy działkami ewid. nr [...] i [...] poprzez m.in. zaczerpnięcie informacji z rejestru gruntów prowadzonego przez Prezydenta m.st. Warszawy celem ustalenia, czy budynek skarżących został wybudowany z naruszeniem przepisów o warunkach technicznych.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Nadto, wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu:
- - mapy sytuacyjnej na okoliczność, że budynek skarżących nie przylega do granicy pomiędzy działkami gruntu o nr ew. [...] i [...],
- - postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy – [...] w Warszawie z dnia [...] czerwca 1992 r. wraz z mapą opisaną w tym postanowieniu na okoliczność daty dokonania wydzielenia działki o nr [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdziwszy przesłanek zaistnienia nieważności niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny związany powołanymi w skardze kasacyjnej zarzutami, rozpoznał sprawę w granicach tej skargi. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zatem podlegała oddaleniu.
Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jaki upatruje autor skargi kasacyjnej w nieznajdującym potwierdzenia w aktach sprawy, a przyjętym przez Sąd fakcie, iż budynek, którego sprawa dotyczy został zrealizowany w stanie surowym otwartym w okresie dysponowania przez inwestora aktualnym i ważnym pozwoleniem na budowę. W ocenie skarżących, roboty budowlane prowadzone były również po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem zrealizowane były w ramach samowoli budowlanej, co wyklucza możliwość zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Nie znajdując usprawiedliwienia dla zaprezentowanego poglądu stwierdzić trzeba, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały przyjęcie, iż należało przeprowadzić procedurę określaną jako "naprawcza", a nie procedurę umożliwiającą legalizację samowoli budowlanej regulowaną art. 48-49b ustawy Prawo budowlane.
Realizacja przedmiotowej inwestycji budowlanej możliwa była w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] sierpnia 2007 r. i choć decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego, wykonane już roboty budowlane nie mogły zostać uznane za będące wynikiem samowoli budowlanej. W orzecznictwie i doktrynie dopuszcza się bowiem pogląd, iż art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego powinien mieć zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, kiedy inwestor kontynuuje roboty budowlane, mimo że z obrotu prawnego została wycofana decyzja o pozwoleniu na budowę (patrz: A.Gliniecki (w:) Prawo budowlane. Komentarz. Lexis Nexis, 2012 r., s. 477).
Podnoszone w dalszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. zmierzały do zanegowania przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska co do prawidłowego ustalenia przez organy faktów związanych z legalnością budynku należącego do skarżących, jego usytuowaniem oraz datą jego powstania. Jak podniesiono w skardze kasacyjnej, przyjęte w niniejszej sprawie założenia doprowadziły do nieuprawnionego stwierdzenia, że skarżące, których budynek został wzniesiony z naruszeniem prawa nie mogą powoływać się na ochronę wynikającą z art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, co skutkowało uznaniem, iż budynek usytuowany na działce sąsiedniej spełnia wymogi określone przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie.
Stwierdzić należy, że analiza akt sprawy w kontekście zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., przy uwzględnieniu reguł zobowiązujących organy do zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.) oraz dokonania jego oceny zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (art. 80 k.p.a.), uprawniała Sąd I instancji do przyjęcia, że nie doszło w niniejszej sprawie do uchybienia powyższym normom procedury administracyjnej wywierającym istotny wpływ na ocenę zrealizowanego przedsięwzięcia. Przede wszystkim ustalenia dotyczące powierzchni, na jakiej stykają się oba sąsiadujące budynki poczyniono prawidłowo, pozwalając na dokonanie oceny spełniania warunków technicznych określonych w § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Podobnie nie sposób odmówić trafności dokonanej przez Sąd I instancji oceny podejmowanych przez organy czynności związanych z ustaleniem daty wzniesienia budynku skarżących i dokonania podziału nieruchomości.
Ustalenia organów w tej kwestii dokonane zostały przy użyciu dostępnych środków dowodowych i nie mogły prowadzić do przyjęcia odmiennego poglądu co do braku możliwości powoływania się przez skarżące na art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W szczególności organ I instancji zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy o udzielenie informacji, kiedy dokonano podziału działki, nadto zwrócił się do skarżących o przedstawienie odpowiedniego dokumentu potwierdzającego podział tej nieruchomości. Zwrócić należy również uwagę na fakt, iż zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności związanych z zabudową nieruchomości skarżących, tymczasem sprawa będąca przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej dotyczyła budynku zlokalizowanego na działce będącej własnością Z. D. W tej sytuacji zaprezentowany w skardze kasacyjnej pogląd, jakoby Sąd I instancji pominął, iż organ nie podjął wszystkich możliwych czynności w celu dokonania odpowiednich w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych, nie znajduje uzasadnienia.
Końcowo zaznaczyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a zatem przedłożone wraz ze skarga kasacyjną wnioski dowodowe nie mogły zostać uwzględnione.
Z przedstawionych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając podniesione zarzuty za nieuzasadnione, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.