Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1008/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę EG na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576), po rozpatrzeniu odwołania EG od decyzji Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] cofającej pozwolenie na broń palną myśliwską, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję w związku z zaistnieniem okoliczności określonych w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Posiadacz przedmiotowego pozwolenia został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. za popełnienie przestępstwa umyślnego określonego w art. 270 § 1 Kodeksu karnego. Zdaniem organu dyspozycje zawarte w przepisach stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji mają charakter obligatoryjny, co oznacza, że o ile zaistnieją, to organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany zastosować się do dyspozycji tego przepisu, a w takim przypadku wydać decyzję o cofnięciu przedmiotowego pozwolenia, co też uczynił organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję.
Opisana wyżej decyzja Komendanta Głównego Policji stała się przedmiotem skargi wniesionej przez E.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zakwestionowanej decyzji skarżący zarzucił wydanie z obrazą przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., a naruszenie tych przepisów miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto zarzucił, że organ naruszył art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że przepis ten należy automatycznie stosować w przypadku, gdy osoba dopuściła się popełnienia przestępstwa umyślnego, w sytuacji gdy przepis należy stosować wyłącznie w przypadku ustalenia przez organ, że osoba stwarza zagrożenie dla siebie oraz że może użyć broni w sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu oraz porządkowi publicznemu.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga jest niezasadna. W uzasadnieniu Sąd zacytował przepisy art. 15 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, a następnie wyjaśnił, że przesłanki "zagrożenia dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego" nie muszą występować łącznie, lecz każda z nich może stanowić oddzielną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń. Podobnie rzecz się ma z przesłankami zawartymi w pkt 6 lit. a i b tego przepisu, które nie muszą występować łącznie z przesłankami "zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego".
Reasumując, zagrożenie dla siebie, zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego, skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, jak również skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia, są to przesłanki, które – zdaniem Sądu – każda oddzielnie, stanowią podstawę cofnięcia pozwolenia na broń.
Następnie Sąd dodał, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym i z tego względu posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, w związku z czym osoby takie powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w konflikt z prawem. Zdaniem Sądu kategoryczne brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o broni i amunicji: "cofa pozwolenie na broń" oznacza, że decyzja w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, lecz ma charakter decyzji związanej. Przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd uznał je za niezasadne. Zdaniem Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów postępowania wskazanych w skardze i prawidłowo zinterpretował przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wywiódł skarżący zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości. Wyrokowi temu zarzucono:
- I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
1/ art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji;
2/ art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż przepis ten znajduje automatycznie zastosowanie w przypadku dopuszczenia się przez osobę posiadającą pozwolenie na broń umyślnego przestępstwa, kiedy w rzeczywistości przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku ustalenia przez organ, że osoba, która się go dopuściła, stwarza zagrożenie dla siebie oraz może użyć posiadaną przez siebie broń w sposób zagrażający bezpieczeństwu oraz porządkowi publicznemu;
3/ art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w niniejszym przepisie stanowi podstawę cofnięcia pozwolenia na broń;
4/ art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentu (art. 270 § 1 Kodeksu karnego) stanowi podstawę do stwierdzenia, iż skarżący nie jest osobą "dającą rękojmię".
- II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1/ art. 1 P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom z art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej, podniesionych przez skarżącego w skardze, zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, a także nieustosunkowanie się przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów, a także nieskonfrontowanie ww. zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;
2/ art. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało sporządzeniem zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w zaskarżonym wyroku, uzasadnienia szablonowego, bez uwzględnienia indywidualnych cech niniejszej sprawy;
3/ art. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów administracji obu instancji, pomimo iż nie zebrano i nie rozważono materiału dowodowego w sprawie, w tym nie wyjaśniono na jakiej podstawie organy administracyjne uznały skarżącego za osobę stwarzającą niebezpieczeństwo dla siebie, bezpieczeństwa i porządku publicznego, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem skarżącemu w uzasadnieniach obu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, powodujących cofnięcie mu pozwolenia na broń;
Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 176 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący zawarł obszerne argumenty na poparcie zacytowanych wyżej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Pismem z dnia 6 października 2015 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu – zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności skarżącego m. in. na okoliczność, że skazanie będące przyczyną wydania zaskarżonych decyzji z dniem [...] lipca 2015 r. uległo zatarciu z mocy prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się nieważności postępowania, w związku z tym przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zakwestionowany wyrok odpowiada prawu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji poprzez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że: 1/ przepis ten znajduje automatyczne zastosowanie w przypadku dopuszczenia się przez osobę posiadającą pozwolenie na broń umyślnego przestępstwa, 2/ wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie stanowi podstawę cofnięcia pozwolenia na broń oraz 3/ skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów stanowi podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie jest osobą "dającą rękojmię".
Z treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji wynika, że właściwy organ Policji ma obowiązek cofnąć pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zaś przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy stanowi, że "pozwolenia na broń nie wydaje się osobom: stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia".
Z tak sformułowanej normy art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika, że pozwolenia na broń nie wydaje się (a wydane cofa – art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy) osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Do tego typu osób, a więc osób stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, ustawodawca zaliczył m. in. osoby skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo. Innymi słowy osoby te zostały z mocy prawa zaliczone do osób stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Oznacza to, że w sytuacji gdy posiadacz pozwolenia na broń został skazany prawomocnym orzeczeniem sądu za jakiekolwiek przestępstwo umyślne, to niejako automatycznie przyjąć należy, że w stosunku do takiej osoby została spełniona przesłanka zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, a to skutkuje obligatoryjnym wydaniem decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń.
I nie mają tutaj żadnego znaczenia osiągnięcia zawodowe, uzyskane odznaczenia czy zaangażowanie w działalność koła łowieckiego (porównaj wyroki NSA: z dn. 20.02.2015 r. II OSK 1683/13; z dn. 29.08.2013 r. II OSK 804/12).
Jak wynika z akt sprawy skarżący został skazany prawomocny wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne z art. 270 § 1 Kodeksu karnego (przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów), zatem prawidłowo organy Policji przyjęły, a co trafnie zaaprobował Sąd pierwszej instancji, iż w stosunku do skarżącego zaszła podstawa do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. I nie ma tutaj znaczenia kwestia zatarcia skazania, które nastąpiło, wg twierdzenia skarżącego, z dniem [...] lipca 2015 r. Przypomnieć w tym miejscu należy, że kontrola legalności decyzji przez sądy administracyjne odbywa się, co do zasady, wg stanu prawnego i faktycznego z dnia podjęcia decyzji – w niniejszej sprawie wg stanu na dzień [...] marca 2013 r. (data wydania decyzji przez organ odwoławczy), a w tej dacie skarżący był osobą karaną za popełnienie przestępstwa umyślnego.
Z powyższego wynika zatem, że zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w punkcie I ppkt 2, 3 i 4 nie zasługują na uwzględnienie, a Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zaprezentowanej w skardze kasacyjnej. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Jak już wyżej wskazano organy Policji właściwie zastosowały ww. przepisy ustawy o broni i amunicji, zatem z tego powodu nie było podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP, albowiem nie można uznać, że organy nie działały w granicach i na podstawie prawa.
Nie można także twierdzić, jak czyni to skarga kasacyjna, że organy naruszyły zasadę sprawiedliwości społecznej, albowiem za ten sam czyn, z uwagi na wydanie przez organy Policji decyzji w sprawie, skarżący został ukarany podwójnie. Pamiętać bowiem należy, że posiadanie broni jest objęte restrykcyjnym reżimem prawnym. Rygorystyczne zasady przyznawania uprawnień do posiadania broni palnej zobowiązują właściwe organy państwa do ścisłej kontroli ich przestrzegania oraz stanowczej reakcji w przypadkach ich naruszenia poprzez powinność wydania decyzji pozbawiającej prawa do korzystania z tejże broni.
Zatem decyzja pozbawiająca prawa do posiadania broni nie stanowi dodatkowego ukarania sprawcy przestępstwa, który został już skazany wyrokiem właściwego sądu karnego, ale jest zgodną z prawem reakcją na jego zachowanie. Przecież to na osobie posiadającej pozwolenie na broń ciąży powinność takiego zachowania, by nie stwarzać podstaw do cofnięcia posiadanego pozwolenia.
Mając na uwadze powyższe na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia art. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. oraz art. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 7, 8, 9 i 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organy wyraźnie wskazały, a co trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji, na jakiej podstawie zostało skarżącemu cofnięte pozwolenie na broń i jaka okoliczność spowodowała, że organy zastosowały przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji – w niniejszej sprawie fakt skazania za przestępstwo umyślne, a wyrok skazujący znajduje się w aktach sprawy. Powyższe stanowiło wystarczającą podstawę do podjęcia decyzji w sprawie. Nie można także uznać, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, by organy rozstrzygnęły sprawę na niepełnym materiale dowodowym, a Sąd pierwszej instancji okoliczności tej nie zauważył.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 1 i 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku nieodpowiadające wymogom z art. 141 § 4 P.p.s.a. w sposób opisany w petitum skargi kasacyjnej. Ww. przepis wskazuje jakie elementy winno zawierać uzasadnienie wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, że do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może dojść wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich istotnych elementów i w związku z tym zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej (por. wyrok NSA z dn. 24.04.2014 r. I GSK 938/12). W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Wprawdzie uzasadnienie Sądu pierwszej instancji w części zważeniowej jest lapidarne, jednakże mimo swej lakoniczności pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu co do motywów podjętego rozstrzygnięcia.
Sąd pierwszej instancji zasadniczo podzielił pogląd organów, iż z uwagi na skazanie skarżącego prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne zaszła w stosunku do niego obligatoryjna podstawa do cofnięcia pozwolenia na broń. Zaś stanowisko Sądu w tym zakresie nie może zostać skutecznie zwalczone zarzutem wadliwego uzasadnienia wydanego wyroku. Dostrzec także należy, iż wprawdzie rację ma skarżący, iż w sposób bardzo skrótowy Sąd odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów, jednakże skarga kasacyjna nie wykazała, by stanowiło to takie naruszenie przepisów postępowania, by mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania mogą zostać skutecznie podniesione, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (patrz: art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Zatem formułowanie podstawy skargi kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wymaga wskazania dlaczego powoływane konkretne uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarżący podnosząc, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, nie wykazał by bardziej szczegółowa analiza w tym zakresie mogła wpłynąć na wynik postępowania. Niemniej jednak zauważyć należy, że co prawda obowiązkiem sądu jest odniesienie się do zarzutów skargi, jednakże nie oznacza to, iż wypełniając ten nakaz sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności podniesionych zarzutów. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (porównaj: motywy do wyroku NSA z dn. 5.07.2013 r. sygn. akt II FSK 2204/11, LEX nr 1351331). A w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał dlaczego uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Tym samym podniesione zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.