Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 maja 2019 r., sygn. III SA/Kr 522/18, oddalił skargę W.R.na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] - w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., na podstawie art. 4 pkt 11 a pkt 27 i pkt 34, art. 44b, art 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017r., poz. 783 ze zm., w skrócie u.o.p.n.) oraz art. 12 ust. 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017r., poz. 1261), wymierzył W.R. karę pieniężną w wysokości 30.000 zł w związku z wprowadzaniem do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktów (wyrobów), posiadających w swoim składzie substancje spełniające definicję nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1582), oraz substancje spełniające definicję środka zastępczego w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Na podstawie art. 52a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Z akt administracyjnych wynikało, że w dniu [...] września 2016 r. przeprowadzono kontrolę sanitarną w punkcie sprzedaży: [...] przy ul. [...] prowadzonym przez W.R.. Stwierdzono produkty w opakowaniach jednostkowych, co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Zabezpieczono 34 szt. produktów.
Materiał dowodowy przekazano do badań w laboratorium Pracowni Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie. Przeprowadzone badania toksykologiczne wykazały, że związki obecne w składzie produktów wyczerpują pojęcie środka zastępczego oraz nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu art. 4 pkt. 11 a i pkt 27 u.o.p.n.
Wobec stwierdzonego wprowadzania do obrotu na terytorium RP produktów (wyrobów) posiadających w swoim składzie substancje spełniające definicję nowej substancji psychoaktywnej oraz substancje spełniające definicję środka zastępczego, wymierzono W.R. karę pieniężną 30.000 zł. Organ wskazał, że przy jej wymierzaniu zastosował zasadę miarkowania, kara jest adekwatna do ilości zabezpieczonych produktów i zakresu prowadzonej działalności.
Od decyzji tej odwołanie złożył W.R., zarzucając naruszenie art. 52 a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez przyjęcie, że jego działanie wypełniało przesłanki "wprowadzania do obrotu".
Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, że W.R.w kontrolowanym lokalu pełnił funkcję sprzedawcy. Skarżący nie zaprzeczał, że sprzedawał "dopalacze". Na każdym opakowaniu produktów, które zostały zabezpieczone podczas kontroli w dniu 12 września 2016 r. widniała kwota za jaką dany "dopalacz" był sprzedawany. Miało zatem miejsce "udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych".
Ustalono, że do obowiązków skarżącego należała sprzedaż talizmanów i amuletów. W toku kontroli skarżący oświadczył, że pracuje od ok. tygodnia i w pracy jest trzeci raz. Praca trwa około 16 godzin od 11:00 do 3:00. W.R.wskazał, że nie zna danych pracodawcy, nie ma umowy o pracę, zatrudnienie znalazł za pośrednictwem portalu Gumtree.pl (stawka 10 zł/godz., podany był telefon kontaktowy, którego już nie posiada, CV nie było wymagane). W sprawie pracy spotkał się z mężczyzną, którego personaliów nie podał, nie pamięta w jakim miejscu się spotkał. Do pracy przy ul. [...] zgłosił się podczas zmiany innego pracownika i wtedy dostał klucze do lokalu. Umowa o pracę została zawarta ustnie. W toku kontroli podawał, że nie wie kto go zatrudnił, ani kto jest właścicielem przedmiotowego lokalu.
Zdaniem organu osobą odpowiedzialną za wprowadzanie do obrotu zatrzymanych produktów był W.R.. W związku z brakiem potwierdzenia, że był zatrudniony przez spółkę wynajmującą w tym czasie przedmiotowy lokal, a zarazem brakiem wpisu W.R.do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, uznano iż był wprowadzającym do obrotu środki zastępcze oraz prowadził niezarejestrowaną działalność w sklepie Vapoexpert E-Smoke Liguids Ksero Lucky Hot Point Krakow w Krakowie przy ul. Floriańskiej 24.
Skarżący osobiście sprzedawał, czyli wprowadzał do obrotu odpłatnie, osobom trzecim produkty w postaci saszetek zawierających środki o niewiadomym składzie, pochodzeniu i przeznaczeniu, zwane potocznie "dopalaczami". Potwierdzeniem wprowadzania do obrotu są karty rozliczeniowe, które wskazują sprzedaż dopalaczy klientom. Jako niewiarygodne organ ocenił twierdzenia, że W.R.niczego nie sprzedał w trakcie 16 godzin pracy dziennie.
Choć w odwołaniu, skarżący podnosił, że sprzedaży dokonywał nie w swoim imieniu, to jednak nie wskazał w czyim. Zdaniem organu twierdzenia te były naiwne i wskazywały na lekceważący stosunek do organów kontroli.
W kontekście brzmienia art. 52a u.o.p.n. obojętne jest to, czy udostępnienie środka zastępczego było pierwotnym, czy też kolejnym etapem wprowadzenia do obrotu, jak również to, jaką rolę pełniła osoba udostępniająca środek zastępczy, czy działała na własny rachunek, czy w ramach łączącego ją stosunku prawnego z inną osobą (np. stosunku pracy, zlecenia).
Karze pieniężnej podlega zarówno prowadzący sklep jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej.
Skarżący był świadomy sprzedaży "dopalaczy", co wynika z protokołów kontrolnych oraz wypełnianych kart rozliczeniowych. Z kart tych wynika, że w ciągu 9 dni wprowadzono do obrotu ponad 1000 szt. różnych "dopalaczy".
Organ wskazał, że dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego -zgodnie z art. 80 k.p.a., mógł uznać daną okoliczność za udowodnioną, jeżeli wniosek taki dał się wyprowadzić z zasad logiki i doświadczenia życiowego oraz innych ustalonych faktów, mimo braku bezpośrednich środków dowodowych wykazujących na dane okoliczności.
Wobec przedmiotowego sklepu przeprowadzane były inne kontrole, w wyniku których zabezpieczano produkty o nazwach takich samych jak podczas ww. kontroli. Nadto wskazano, że W.R.sprzedawał "dopalacze" również w innym punkcie, przy ul. [...].
Zachowanie skarżącego stanowiło naruszenie art. 44b w związku z art. 4 pkt 11 a, pkt 27, pkt 34 u.o.p.n., który zakazuje wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych.
Na powyższą decyzję W.R.złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów:
- - art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie koniecznych dowodów, w szczególności brak przesłuchania innych pracowników punktu sprzedaży przy ul [...],
- - art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wprowadzał do obrotu środki zastępcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z art. 44b u.o.p.n. zakazuje się wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: 1) środków zastępczych;
- 2) nowych substancji psychoaktywnych.
Natomiast stosownie do art. 52a ust. 1 u.o.p.n., kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.0000 zł.
Karę pieniężną wymierza w drodze decyzji, właściwy państwowy inspektor sanitarny. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 52a ust. 2). Ustalając wysokość kary pieniężnej właściwy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3).
W przepisie art. 4 pkt 27 u.o.p.n. ustawodawca zdefiniował pojęcie środka zastępczego, którym jest produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (według stanu prawnego na datę wydania zaskarżonej decyzji).
Natomiast w art. 4 pkt 34 ustawy zdefiniowano pojęcie "wprowadzania do obrotu", którym jest udostępnienie osobom trzecim odpłatnie lub nieodpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.
Skarżący nie kwestionował, że pracował na stanowisku sprzedawcy. Przebieg postępowania, oraz wyniki badań toksykologicznych uzyskane przez organy inspekcji sanitarnej zostały opisane w Sprawozdaniu Sądowo-Lekarskim z 7 grudnia 2016 r. Ustalenia faktyczne są prawidłowe i stanowią podstawę do uznania, że produkty sprzedawane przez skarżącego spełniają definicję z art. 4 pkt 27 u.o.p.n.
Organy musiały również ustalić, że skarżący podejmował działania, które wyczerpują definicję wprowadzania do obrotu środków zastępczych.
Pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.o.p.n. obejmuje wszystkie wymienione w nim formy działania skierowane i odnoszące się zarówno do osób niebędących konsumentami, jak i będących konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia.
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, definiując "wprowadzanie do obrotu" nie ogranicza tego pojęcia wyłącznie do osoby bądź podmiotu, który fizycznie wręcza dany środek innej osobie, czy który faktycznie dokonał konkretnej transakcji sprzedaży środka zastępczego w lokalu, w którym oferowane są niedozwolone substancje. Ustawa mówi o udostępnianiu takich środków osobom trzecim, co jest pojęciem znacznie szerszym niż dawanie, wręczanie, sprzedawanie, przekazywanie.
"Udostępnianie" nie musi wiązać się z żadną aktywnością, ale może polegać na przyzwoleniu, na biernej postawie. Analiza systemowa i funkcjonalna przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że przez udostępnianie należy rozumieć stwarzanie możliwości nabycia.
Dlatego za bezzasadne Sąd uznał twierdzenia o braku dowodu na dokonanie przez skarżącego "jakiejkolwiek sprzedaży środków uznanych za dopalacze". Skoro skarżący podał do protokołu kontroli lokalu, w którym oferowano dopalacze, że pracował jako sprzedawca i na sprzedawaniu dopalaczy miała polegać jego praca, to oczywistym jest, że w ten sposób udostępniał te środki osobom trzecim, co jest równoznaczne z wprowadzaniem ich do obrotu także w sytuacji, w której nie doszło do ustalenia konkretnej transakcji.
Ustawowy zakaz obejmuje każdego, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy, czyli udostępnia go osobie trzeciej w jakiejkolwiek formie i w jakimkolwiek celu, odpłatnie lub nieodpłatnie.
Jako nieskuteczne oceniono zarzuty skargi kwestionujące stanowisko organu co do faktycznej roli skarżącego w punkcie sprzedaży, tj. czy był on zatrudniony przez inny podmiot jako sprzedawca, czy też wprowadzał do obrotu dopalacze na własny rachunek. Nie było bowiem obowiązkiem organów ustalenie osoby odpowiedzialnej za prowadzenie punktu.
Była to okoliczność bez znaczenia, ponieważ decyzja wydana na podstawie art. 52a u.o.p.n. czyli wymierzenie kary pieniężnej, może być skierowana do każdego podmiotu wprowadzającego do obrotu środki zastępcze, niekoniecznie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Adresatem decyzji jest każdy, kto prowadzi jakąkolwiek działalność w pomieszczeniach, w których środki takie są wytwarzane albo wprowadzane do obrotu.
Prawidłowe było stanowisko organu zgodnie z którym dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego można uznać daną okoliczność za udowodnioną, jeżeli wniosek taki da się wyprowadzić w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego z innych ustalonych faktów, a brak jest bezpośrednich dowodów wykazujących dane okoliczności.
Dotyczyło to dokonanych przez organ ustaleń, że w lokalu, w którym skarżący pracował w charakterze sprzedawcy, sprzedawane były dopalacze. Ustalenia tego dokonano na podstawie wyników działań operacyjnych Policji, przeprowadzonych kontroli, a także analizy kart rozliczeniowych znalezionych w sklepie. Dla poparcia stanowiska organu powołano okoliczność, że skarżący sprzedawał dopalacze jeszcze w innym punkcie - przy ul. [...].
Zaskarżona decyzja była konsekwencją decyzji wydanej wobec skarżącego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w dniu [...] września 2016 r. znak [...], którą organ wycofał z obrotu oraz zatrzymał zabezpieczone produkty na czas niezbędny do przeprowadzenia badań oraz nakazał zaprzestać działalności w sklepie w zakresie sprzedaży tych produktów. Od tej decyzji skarżący nie odwołał się.
Zdaniem Sądu wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla zastosowania przepisu art. 52a u.o.p.n. zostały ustalone w sposób prawidłowy i wystarczający do wymierzenia kary pieniężnej. Kara została wymierzona w dolnych granicach rozpiętości ustawowej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a.
W.R.wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 522/18.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, w skrócie "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a., poprzez dowolną, niezgodną z zasadami logiki ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, która skutkowała błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na przyjęciu, że dokonał sprzedaży substancji będących tzw. "dopalaczami";
- 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, to jest: art. 4 pkt 34 u.o.p.n. w zw. z art. 52a u.o.p.n., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wprowadzaniem do obrotu jest też oferowanie, pozostawanie do dyspozycji, przyzwolenie czy bierna postawa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że wyrok zaakceptował błędną ocenę dowodów, skutkującą niewłaściwym ustaleniem stanu faktycznego, błędną wykładnię prawa materialnego.
Z uzasadnienia wyroku nie wynika, czy Sąd Wojewódzki uznał, że W.R.dokonał transakcji sprzedaży (względnie nieodpłatnego przekazania) dopalaczy co najmniej jednej osobie, czy, że oferował do sprzedaży te substancje. Przeważająca część uzasadnienia sprowadza się do analizy pojęcia wprowadzania do obrotu i dokonywania szerokiej interpretacji tego pojęcia.
Sąd nie zakwestionował ustaleń organów, jakoby W.R.miał dokonać sprzedaży dopalaczy (transakcji). Organy przyjmowały niejako w sposób domniemany, że skarżący dokonywał sprzedaży tych środków, na co wskazywało stwierdzenie "trudno uwierzyć, jakoby pan W.R.niczego nie sprzedał w trakcie 16 godzin pracy dziennie".
Nie ujawniono jednak żadnej sytuacji będącej sprzedażą bądź przekazaniem substancji zabronionych osobie trzeciej przez W.R.. Skarżący nie może odpowiadać za przygotowanie do sprzedania "dopalaczy", w sytuacji gdy nie udowodniono, że choćby jedna transakcja z jego udziałem miała miejsce.
Sąd okoliczność tą wywiódł z kilku poszlak: skarżący był w momencie kontroli jedyną osobą obecną w lokalu, w którym były dopalacze, nie miał wiedzy o właścicielu lokalu, ujawniono karty rozliczeniowe, udzielał wymijających odpowiedzi.
Nie było to jednak wystarczające, aby ustalić, że doszło do sprzedaży dopalaczy. Zachowanie skarżącego nie wypełniało znamion "wprowadzania do obrotu".
Sąd zastosował rozszerzającą interpretację pojęcia wprowadzanie do obrotu. Oferowanie jest czynnością najwyżej poprzedzającą (i to nie zawsze) udostępnienie, a więc wprowadzenie do obrotu. W przypadku oferowania można mówić o przygotowaniu do wprowadzenia do obrotu.
Językowa wykładnia słowa "udostępniać" wskazuje, że chodzi o ułatwianie kontaktu, a zatem działanie, a nie zaniechanie.
W zakres pojęcia "udostępnianie" nie wchodzi bierna obecność w miejscu, w którym substancje te są sprzedawane, ani też przygotowanie do sprzedania środka zastępczego - wówczas można mówić jedynie o przygotowaniu do udostępnienia. Natomiast przepis art. 52a u.o.p.n., ani art. 4 pkt 34 u.o.p.n. nie sankcjonuje przygotowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, w skrócie "p.p.s.a."), skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie:
- 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu przepisów postępowania oraz naruszeniu prawa materialnego.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony był zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 7 k.p.a.
Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie i wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia.
Analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim wad, które obligowałyby do uwzględnienia skargi kasacyjnej. W szczególności Sąd I instancji dokonał analizy stanu faktycznego oraz subsumcji przepisów prawa. Odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, nade wszytko do tych, które wiązały się z twierdzeniem, że skarżący nie wprowadzał do obrotu środków zastępczych (dopalaczy).
Ocena sądowa zgromadzonego przez organ materiału dowodowego była prawidłowa zgodna z regułami postępowania administracyjnego (art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 7 k.p.a.) oraz zasadami logiki. Na jej podstawie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że skarżący kasacyjnie sprzedawał substancje będące tzw. "dopalaczami", co wyczerpywało normatywne pojęcie wprowadzania do obrotu.
Przypomnieć należy, że W.R. pracował w sklepie [...] przy ul. [...] jako sprzedawca. Sam w toku kontroli oświadczył, że pracuje od ok. tygodnia i w pracy jest trzeci raz. Praca trwa około 16 godzin od 11:00 do 3:00.
Skarżący osobiście sprzedawał, czyli wprowadzał do obrotu odpłatnie, osobom trzecim produkty zwane potocznie "dopalaczami". Potwierdzeniem wprowadzania do obrotu były też karty rozliczeniowe, które wskazywały na ilość dokonywanej sprzedaży.
Sąd prawidłowo rozważył wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazał dlaczego nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, że nie wprowadzał on do obrotu środków zastępczych.
Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej organy i Sąd nie opierały się na domniemaniu, że zakwestionowane środki zastępcze miały być wprowadzone do obrotu. Przez "wprowadzenie do obrotu", o jakim mowa w art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r., poz. 783 ze zm. - w skrócie u.o.p.n.), należy rozumieć udostępnienie środka zastępczego w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie.
W tym kontekście obojętne jest to, jaką rolę pełnił skarżący udostępniając środek zastępczy, czy działał na własny rachunek, czy w ramach łączącego go stosunku prawnego z inną osobą (np. stosunku pracy, zlecenia).
Karze pieniężnej podlega bowiem zarówno prowadzący sklep jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej.
Były pełne podstawy do uznania, że skarżący sprzedawał środki zastępcze mimo, że nie ujawniono konkretnej – indywidualnej transakcji sprzedaży. Stosownie do normy art. 80 k.p.a., na tle całokształtu materiału dowodowego, stosując zasady logiki i doświadczenia życiowego, uznano tę okoliczność za udowodnioną. Skonstruowanie domniemania faktycznego miało tu miejsce przy uprzednim udowodnieniu faktów, na podstawie których organ wnioskował o zaistnieniu innego faktu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, przypomnienia wymaga, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowił przepis art. 52a ust. 1, ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zgodnie z którym kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł.
W art. 44b ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, ustawodawca zakazał wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych.
Zgodnie zaś z art. 4 pkt 34 u.o.p.n. wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.
W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że przez "wprowadzenie do obrotu", o jakim mowa w art. 52a ust. 1 u.o.p.n., należy rozumieć udostępnienie w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13; z dnia 29 września 2015 r., sygn., akt II OSK 1407/15; z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 2255/15).
Nie było kwestionowane, że substancje zabezpieczone w sklepie gdzie skarżący pracował jako sprzedawca były środkami zastępczymi i nowymi substancjami psychoaktywnymi w rozumieniu omawianej ustawy. Spór dotyczył tego, czy skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze, bowiem kara pieniężna została wymierzona za "wprowadzenie do obrotu" na terytorium RP.
Wbrew wywodom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 4 pkt 34 w zw. z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wykładnia przyjęta w zaskarżonym wyroku jest w pełni prawidłowa. Nie można jej obalić przez odniesienia do wykładni przepisów prawa karnego, w tym do form stadialnych przestępstwa i wskazywanie, że sprzedaż to jedynie "przygotowanie do udostępnienia".
Kary administracyjne nakładane są za naruszenie zakazów ustanowionych w przepisach administracyjnego prawa materialnego, a w art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wyznaczono przesłanki jej nałożenia. Sprzedawanie w sklepie przez sprzedawcę osobom trzecim (klientom) środków zastępczych realizuje w pełni przesłanki nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie ww. przepisu.
Sąd I instancji słusznie zaakceptował ustalenia organów inspekcji sanitarnej, że doszło do "wprowadzania do obrotu", to jest do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (podobnie w wyrokach NSA z 15 lutego 2019 r., II OSK 768/17, LEX nr 2629569; z 26 stycznia 2017 r., II OSK 996/15, LEX nr 2288767; z 24 listopada 2015 r., II OSK 703/14, LEX nr 2002227).
Słusznie stwierdził, że zakres pojęcia "wprowadzanie do obrotu" obejmuje również postawę bierną, a więc stwarzanie możliwości odpłatnego nabycia takich środków w danym miejscu. Pojęcie "udostępnianie" jest pojęciem szerszym niż "dawanie", "wręczanie", "przekazywanie", niewątpliwie oznacza także stwarzanie możliwości nabycia takich środków w miejscu w którym prowadzi się sprzedaż towarów, to jest w sklepie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.