Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3723/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2370/17, oddalającego skargę D. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
W dniu 7 grudnia 2020 r. M. N. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), podnosząc, że pozbawiono go możności działania w przedmiotowym postępowaniu. Skarżący wyjaśnił, że D. N. zmarła [...] lipca 2019 r. w trakcie toczącego się postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Na skutek dziedziczenia po zmarłej M. N. winien mieć zapewniony udział w tym postępowaniu. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny nie zawiesił z urzędu postępowania z uwagi na śmierć D. N. i nie powiadomił spadkobierców o toczącym się postępowaniu, a 29 stycznia 2020 r. wydał wyrok oddalający skargę kasacyjną. Z uwagi na powyższe skarżący został pozbawiony możliwości działania w sprawie.
Uzasadniając zachowanie terminu do wniesienia skargi skarżący podniósł, że o podstawie wznowienia dowiedział się z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 6/18, nadanego do niego przy piśmie z dnia 3 listopada 2020 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w art. 271-285 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ponadto stosownie do treści art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, ponieważ strona nie uprawdopodobniła zachowania terminu do jej wniesienia.
Skarga o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie oparta została na podstawie określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jak stanowi zaś art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
W skardze o wznowienie, wniesionej 7 grudnia 2020 r., skarżący wyjaśnił, że o podstawie wznowienia dowiedział się z treści uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 6/18, nadanego do niego przy piśmie z dnia 3 listopada 2020 r. (wyrok doręczono po dacie ww. pisma). Powyższy wyrok zapadł w sprawie ze skargi spadkobierców D. N.: M. N., D. K., R. N. i M. N. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Zaskarżona w tym postępowaniu decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] znak: [...] udzielającej R. K. pozwolenia na budowę.
Z kolei postępowanie sądowe w sprawie II OSK 3723/18 dotyczyło decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...].
W skardze o wznowienie M. N. oświadczył, że dopiero z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. dowiedział się, że podawana przez niego okoliczność faktyczna, tj. śmierć skarżącej D. N., ma znaczenie prawne przy ponownym rozpoznaniu sprawy prawomocnie zakończonej i że jest on uprawniony, jako następca prawny skarżącej, do wstąpienia do postępowania w jej miejsce.
Jak wynika z treści przepisu art. 277 p.p.s.a. gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania, to trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu. Ustawodawca zatem w inny sposób, niż w przypadku skarg o wznowienie opartych na pozostałych przesłankach, określił moment rozpoczęcia biegu terminu na złożenie skargi o wznowienie opartej na przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie jednoznaczne brzmienie ww. przepisu stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżący błędnie wywodzi, że termin do wniesienia jego skargi o wznowienie należało liczyć od dnia, w którym dowiedział się, że wykryte przez niego okoliczności faktyczne, tj. śmierć D. N., może mieć znaczenie przy ponownym rozpoznaniu sprawy prawomocnie zakończonej i o możliwości wznowienia postępowania sądowego oraz wstąpienia do postępowania w jej miejsce.
W niniejszej sprawie dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie miarodajny będzie dzień, w którym skarżący dowiedział się o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3723/18, prawomocnie kończącym postępowanie, którego wznowienia domaga się M. N. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza powołanego przez skarżącego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. prowadzi do wniosku, że M. N. uzyskał wiedzę o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3723/18 wcześniej, niż z doręczonego mu uzasadnienia ww. orzeczenia Sądu wojewódzkiego.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał: "Mając powyższe na uwadze z uwagi na tożsamość zarzutów przedmiotowej skargi z zarzutami poddanymi kontroli sądowej w ramach postępowania dotyczącego decyzji wydanej w trybie stwierdzenia nieważności z uwagi na treść art. 170 p.p.s.a. brak jest podstaw do ponownej ich oceny. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż przy uwzględnieniu treści art. 170 p.p.s.a. bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje podważenie ocen prawnych wyrażonych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 2370/17 oraz wyroku NSA sygn. akt II OSK 3723/18 dokonane przez M. N. w piśmie z 15 lipca 2020 r. W tym miejscu odnosząc się do kwestii śmierci D. N. w trakcie postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co jak wskazał M. N. uszło uwadze tego Sądu wskazać należy, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie będąc na zasadzie wyrażonej w art. 170 p.p.s.a. związany prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie dotyczącej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2015 r. Nr [...] znak: [...] nie jest jednocześnie władny do oceny legalności wydanego w tej sprawie wyroku.
Kwestia udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym osoby zmarłej może być bowiem badana przez ten Sąd w trybie wznowienia postępowania z powodu nieważności na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a."
Jak wynika z przywołanego fragmentu uzasadnienia Sąd wojewódzki wskazał, że M. N. jeszcze przed wydaniem wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r. w sprawie IV SA/Po 6/18 miał wiedzę o wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2370/17 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3723/18, bowiem w piśmie z dnia 15 lipca 2020 r. podważał zawarte w nich oceny prawne, jak również podnosił okoliczność śmierci D. N. w trakcie postępowania kasacyjnego. Stąd przyjąć należało, że najpóźniej w dacie sporządzenia ww. pisma – tj. 15 lipca 2020 r. M. N. dowiedział się o wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3723/18 (a co więcej, musiał też znać jego uzasadnienie, skoro w piśmie procesowym odnosił się do oceny prawnej w nim wyrażonej). Powyższych okoliczności M. N. nie zakwestionował w treści skargi.
Zauważyć należy, że przytoczył on również ten sam przywołany wyżej fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, przy czym opuścił on (zaznaczając wielokropkiem ujętym w nawias okrągły) fragment cytowanego tekstu wskazujący na fakt złożenia przez niego pisma procesowego z dnia 15 lipca 2020 r. i jego treść.
Z powyższego wynika, że trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg od dnia 15 lipca 2020 r. i upłynął z dniem 15 października 2020 r., tymczasem złożenie przedmiotowej skargi nastąpiło po upływie tego terminu, tj. w dniu 7 grudnia 2020 r.
W tym stanie rzeczy skarga o wznowienie postępowania sądowego podlegała odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 1 sentencji.
O zwrocie wpisu sądowego orzeczono w pkt 2 na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.