Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1180/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną bojową.
Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydaną w rezultacie rozpoznania odwołania W. S., na podstawie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], odmawiającą W.S. wydania pozwolenia na broń palną bojową. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pozwolenie na broń palną bojową, a więc szczególnie niebezpieczne narzędzie, wydaje się, jeśli po stronie wnioskodawcy istnieją okoliczności potwierdzające, iż jego życie i zdrowie jest w takim stopniu zagrożone, że wymaga ochrony przy pomocy broni tego właśnie rodzaju. Niebezpieczeństwo zamachu na te dobra musi być przy tym stałe, realne i ponadprzeciętne na tle innych obywateli znajdujących się w podobnej sytuacji, a więc nie może wynikać tylko z subiektywnego przekonania wnioskodawcy.
Organ odwoławczy wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania nie ustalono, by z powodów wskazanych przez wnioskodawcę (groźby ze strony pracowników, z którymi rozwiązała umowę o pracę, przewożenie pieniędzy pomiędzy firmą, bankiem i domem oraz okazjonalne przechowywanie dużych kwot z utargów w miejscu zamieszkania) doznał on jakiegokolwiek uszczerbku na życiu lub zdrowiu bądź próbowano dokonać zamachu na jego życie lub zdrowie. Zważywszy zatem, że jak wynika z jego oświadczeń, ostatnie groźby miały miejsce zimą 2010 r. i nigdy nie próbowano ich zrealizować, organ stwierdził, że w chwili obecnej nie stanowią one przekonującej przesłanki do wydania mu pozwolenia na broń. Przy tym mimo, iż groźby wygłaszały osoby znane wnioskodawcy, to nie przedsięwziął on przewidzianych prawem kroków, by je usunąć (np. poprzez zgłoszenie o zdarzeniu organom Policji).
Ustosunkowując się do argumentów wnioskodawcy dotyczących potrzeby posiadania przez niego broni bojowej ze względu na prowadzenie działalności gospodarczej oraz przewożenie i przechowywanie znacznych sum pieniędzy, organ odwoławczy wyjaśnił także, iż jakkolwiek zagrożenie może być związane z rodzajem wykonywanej pracy lub charakterem zajęcia, to do wydania pozwolenia na broń palną bojową nie są to przesłanki wystarczające, o czym świadczy liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. Wnioskodawca jest wyłącznym organizatorem prowadzonej przez siebie działalności, a zatem może zorganizować ją tak, aby zminimalizować czy wyeliminować ewentualne zagrożenie związane z przewożeniem pieniędzy. W chwili obecnej wnioskodawca korzysta z usług Agencji Ochrony Osób i Mienia "[...]" w P. w odniesieniu do siedziby firmy i nic nie stoi na przeszkodzie, by zakres tych usług rozszerzył.
Ponadto operowanie dużymi kwotami pieniędzy przez osoby prowadzące działalność gospodarczą nie wyróżnia go na tle innych przedsiębiorców. Odnosząc się natomiast do kradzieży samochodu stanowiącego własność strony, organ odwoławczy wskazał, iż okoliczności tego zdarzenia nie dowodzą zagrożenia zamachem na wnioskodawcę.
W ocenie Komendanta Głównego Policji, strona jedynie w swoim odczuciu jest zagrożona, a przekonanie to nie zostało poparte żadnymi konkretnymi okolicznościami. Pozwolenia na broń nie wydaje się zaś na wszelki wypadek, a wtedy, gdy ustalenia faktyczne dotyczące osoby ubiegającej się o nie, niezbicie wskazują, iż inne środki dla ochrony jej życia i zdrowia są niewystarczające lub nieskuteczne. Faktów tego rodzaju nie wskazała ani sama strona, ani nie ustalił ich organ I instancji w wyniku podjętych czynności. Organ podkreślił też znaczenie reglamentacyjnego charakteru prawa do posiadania broni.
W. S. wniósł do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji oraz naruszenie przepisów prawa postępowania administracyjnego, tj. błędne zastosowanie art. 8, 10, 77, 80, 81 k.p.a., poprzez błędne ustalenia, że w jego przypadku nie zachodzi stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia i mienia, w sytuacji, gdy okoliczności te wynikają wyraźnie z treści zeznań złożonych przez niego i przesłuchanych w sprawie świadków.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), wskazał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] marca 2012 r. nie naruszają prawa. Sąd podał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 52, poz. 525 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 marca 2011 r.) Zgodnie z tym przepisem, właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie uzasadniają jego wydanie.
W ocenie tego Sądu sam brak przesłanek negatywnych nie wystarcza do wydania pozwolenia na broń palną, a jego uzyskanie jest uzależnione od wystąpienia po stronie wnioskującego okoliczności faktycznych, które przekonają organ, że wydanie pozwolenia jest uzasadnione. Sąd podkreślił też znaczenie reglamentacyjnego charakteru prawa do posiadania broni. Biorąc pod uwagę powyższe uwagi Sąd pierwszej instancji uznał, że organy policji zgodnie z prawem przeprowadziły postępowanie dowodowe i prawidłowo ustaliły samo istnienie wskazanych przez wnioskodawcę okoliczności, a następnie rozważyły ich znaczenie i dokonały oceny, czy uzasadniają wydanie pozwolenia na broń.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego organy policji zasadnie przyjęły, że sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej, dokonywania wpłat i wypłat oraz przewożenia znacznych kwot pieniężnych kwalifikuje skarżącego do grona osób potencjalnie narażonych, przede wszystkim na zabór mienia, a w dalszej kolejności utratę życia lub zdrowia. To jednak nie jest wystarczającą przesłanką do wydania pozwolenia na broń. Oceny tej nie może zmienić sygnalizowane przez stronę zdarzenie związane z kradzieżą skarżącemu samochodu osobowego [...] w porze nocnej z nieogrodzonej posesji, albowiem przestępstwo to ukierunkowane zostało na zabór pojazdu o wartości ok. 70.000 zł. Miało ono charakter incydentalny, w którym skarżący nie uczestniczył i jego zdrowie oraz życie nie było zagrożone, a zatem nie daje podstaw do wystąpienia zagrożenia stałego, realnego i ponadprzeciętnego. Analogicznie Sąd oceniał zdarzenia dotyczące kradzieży z włamaniem, dokonanych w zimie 2010 r. do domu skarżącego w [...].
Ponadto skarżący nie zgłaszał Policji jakikolwiek zdarzeń związanych z zagrożeniem własnej osoby podczas przewożenia dużych sum pieniężnych. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący - jako osoba majętna – niewątpliwie mieści się w kategorii osób narażonych na zabór mienia, jednakże to zagrożenie można zwalczać innymi środkami, z których skarżący korzysta, zatrudniając firmę ochroniarską. Natomiast akcentowane przez niego pogróżki ze strony byłych pracowników, nigdy nie zostały zrealizowane. Przed wszczęciem postępowania o wydanie pozwolenia na broń, jak i w jego trakcie, skarżący nie zgłaszał policji zdarzeń związanych z napaścią na swoją osobę, czy też taką aktywnością tych osób, która miałaby wpływ na zdrowie lub życie wnioskodawcy. Okolicznością faktyczną, uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń jest stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia lub zdrowia wnioskodawcy. Ocena zaś, czy w konkretnym przypadku takie szczególne zagrożenie występuje, należy do organów Policji, które w tym zakresie mogą prowadzić bardziej lub mniej rygorystyczną politykę, a jej zasady nie podlegają kontroli Sądu.
Tym samym Sąd Wojewódzki podzielił ocenę organu, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających konieczność posiadania broni do ochrony osobistej, natomiast subiektywne przekonanie, że może on stać się ofiarą zamachu na życie lub zdrowie nie jest wystarczające, co wynika również z orzecznictwa NSA np. wyroku z dnia 21 marca 2003 r. sygn. akt III SA 1857/01. Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ten wzgląd zaś dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń (zwłaszcza broń palną), tj. wydawanie ich tylko w sytuacjach uznanych za szczególne.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy policji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne, związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto Komendant Główny Policji, a wcześniej Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji, nie dopuścił się - w ocenie Sądu - obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem oparł się na materiale otrzymanym zarówno z właściwych komend Policji, jak również na dowodach przedłożonych przez stronę skarżącą, dokonując jego wszechstronnej oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ rozważył cały materiał dowodowy oraz wystarczająco wyjaśnił kryteria, którymi kierował się przy podejmowaniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Z samego sformułowania art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji wynika, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia - wykazania okoliczności uzasadniających wniosek (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2002 r., sygn. akt III SA 448/01).
W skardze kasacyjnej W. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji w Warszawie oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 ust. 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie zarzucił WSA w Warszawie naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie "art. 10 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. 2012.576)" poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie, w sytuacji gdy okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności zebrane w niniejszej sprawie dowody w postaci zeznań świadków, przedłożonych przez skarżącego licznych dokumentów, które jednoznacznie wskazują, że w przypadku skarżącego zachodzą wszelkie przesłanki do wydania decyzji zezwalającej na posiadanie przez niego broni palnej bojowej.
W skardze kasacyjnej zarzucono na podstawie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. także naruszenie prawa procesowego poprzez: "naruszenie przepisów prawa postępowania administracyjnego poprzez błędne zastosowanie art. 6, 7, 8, 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ustalenia, że nie istniały okoliczności uzasadniające wydanie pozwolenia na broń, w postaci przyjęcia, że nie zachodzi stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia i mienia skarżącego, w sytuacji gdy okoliczności te wyraźnie wynikają z treści zebranego w sprawie obszernego materiału dowodowego; oraz naruszenie przepisów prawa postępowania administracyjnego poprzez błędną wykładnię art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez Sąd w wydanym rozstrzygnięciu, polegające na całkowitej dowolności Sądu, niepoparte wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, jakimi powinien cechować się Sąd w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania - art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Na wstępie rozważań, należy przede wszystkim przypomnieć, o czym zdaje się zapomniał autor skargi kasacyjnej, że wniosek o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej W.S. złożył do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Komendanta Policji dnia [...] marca 2009 r. Rozstrzygniecie tego wniosku w dużej mierze oparto na przepisach art. 10 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 52, poz. 525 ze zm.), których treść uległa znacznej zmianie ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2011r. Nr 38. poz. 195). Stosownie do treści art. 3 tej ustawy zmieniającej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
W związku z czym, prawidłowo zarówno organy Policji jak i Sąd pierwszej instancji, stosowały w sprawie przepisy ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 marca 2011r., w tym przepisy art. 10 ust. 1 i 3 pkt 1 tej ustawy stanowiące, że właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jej wydanie, przy czym pozwolenie na broń może być wydane w szczególności w następujących celach: ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia.
Natomiast w skardze kasacyjnej, której podstawowym zarzutem jest naruszenie przepisów art. 10 ust 1 i 3 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie, autor skargi kasacyjnej powołuje się w uzasadnieniu tego zarzutu na treść tego przepisu w brzmieniu obowiązującym po dniu 10 marca 2011r., podając miejsce publikacji w Dz. U z 2012 r. poz. 576. Skutkiem tego uzasadnienie tego a także innych zarzutów skargi kasacyjnej odnosi do przepisów art. 10 tej ustawy w brzmieniu znacznie odbiegającym od prawidłowo zastosowanych przepisów przez organy Policji i Sąd. Już choćby z tej przyczyny, argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej na poparcie postawionych zarzutów, nie sposób podzielić.
Niemniej jednak odnosząc się do zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej należy wskazać co następuje:
Wnoszący skargę kasacyjną zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 i 3 (nie wskazując punktu a jest ich sześć) ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają wydania mu pozwolenia broń. Z uwagi na takie sformułowanie zarzutu kasacyjnego zwrócić trzeba uwagę na kwestie dotyczące prawidłowego formułowania zarzutów kasacyjnych. Po pierwsze, formułując zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię nie wskazano jaka powinna być prawidłowa wykładnia art. 10 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, ograniczając się do zarzutu dokonania przez Sąd I instancji zawężającej wykładni tego przepisu. Tymczasem stawiając taki zarzut strona winna podać w skardze kasacyjnej prawidłową – zdaniem strony - wykładnię danego przepisu prawa.
Nadto, sformułowanie zarzutu błędnej wykładni w petitum skargi kasacyjnej przez użycie zwrotu "w sytuacji gdy okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności zebrane w niniejszej sprawie dowody w postaci zeznań świadków, przedłożonych przez skarżącego licznych dokumentów, które jednoznacznie wskazują, że w przypadku skarżącego zachodzą wszelkie przesłanki do wydania decyzji zezwalającej na posiadanie przez niego broni palnej bojowej" w istocie oznacza, iż strona zarzuca niewłaściwe zastosowanie tegoż przepisu. Z powyższych względów podkreślić należy, iż stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.
Niezależnie jednak od wcześniejszych uwag i sposobu sformułowania zarzutu kasacyjnego zaskarżonemu wyrokowi nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, tak przez jego błędną wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie, z innych jeszcze powodów przedstawionych poniżej. Wprawdzie, jak stanowią przepisy art. 5 i 41 ust. 1 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska "zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli", to jednak prawo do posiadania broni w Polsce nie należy do praw i wolności chronionych konstytucyjnie (zwłaszcza ochronie przewidzianej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Posiadanie broni jest ściśle reglamentowane. Oznacza to, że dostęp jednostki do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przemocy, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05).
W świetle obowiązujących unormowań prawnych jedynie organy Policji są uprawnione do wydawania pozwoleń na broń i jednocześnie upoważnione do oceny, czy okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca uzasadniają wydanie pozwolenia na broń. Ustawodawca w przepisach ustawy o broni i amunicji nie określił, jakie to okoliczności mogą uzasadniać wydanie pozwolenia na broń, tym samym pozostawiając ocenę konkretnych okoliczności organom Policji. A zatem, organy Policji są obowiązane i uprawnione do oceny, czy okoliczności występujące w danej sprawie uzasadniają wydanie pozwolenia na broń.
W tej kwestii celowym jest zwrócenie uwagi na postanowienie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II OPS 6/09, z uzasadnienia którego wynikają pewne wskazówki co do sposobu interpretacji przepisu art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o broni i amunicji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż wskazanie przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, iż okoliczności wydania pozwolenia na broń muszą być uzasadnione, przy jednoczesnym wymienieniu w ustępie 3 celów wydania takiej decyzji, nie stwarza podstawy do traktowania "celów" za "usprawiedliwioną okoliczność". Analiza językowa sformułowania "uzasadnione okoliczności" pozwala w związku z tym uznać, że sytuacje i fakty, na które powołuje się osoba występująca o pozwolenie na broń, według ustawodawcy, muszą być usprawiedliwione, słuszne i mieć odzwierciedlenie w rzeczywistości.
Jednocześnie w uzasadnieniu tego poglądu podkreślono, iż należy dopuścić możliwość postrzegania katalogu celów, o których mowa w art. 10 ust. 3 ustawy, jako pomocniczego źródła dyrektyw interpretacyjnych, wskazujących w przykładowy sposób, w jakich sferach stosunków społecznych należy poszukiwać cech i okoliczności uzasadniających wydanie pozwolenia na broń. Brzmienie art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji przemawia za przyjęciem, że decyzja w sprawie pozwolenia na broń ma charakter decyzji związanej. Wykazanie istnienia okoliczności, które z zasady uzasadniają wydanie pozwolenia na broń, przy jednoczesnym braku ustawowych przeciwwskazań (art. 15 ustawy), zobowiązuje organy Policji do wydania pozwolenia na broń. "Związanie" organu ma szczególny wymiar, nadający mu pewne cechy uznaniowości (por. M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, PiP 1997, nr 5, s. 43-44).
Dzieje się tak za sprawą sformułowań, jakich ustawodawca używa w przepisach ustawy – zwrotów ocennych i zwrotów niedookreślonych, które wymagają przeprowadzenia procesu odkodowania, m.in. takich jak "uzasadniona obawa", "uzasadnione okoliczności". Prawidłowe zastosowanie art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji wymaga nadania zawartemu w tym przepisie zwrotowi ocennemu konkretnej treści, a zatem stwierdzenie, czy określone przyczyny usprawiedliwiają wydanie pozwolenia na broń może nastąpić jedynie a casu ad casum. Każda ocena dokonywana przez organ stosujący prawo, w przypadku stosowania zwrotu ocennego, musi być oceną jednostkową i sytuacyjną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2005 r. sygn. akt III PK 83/04, OSNP 2006, nr 1-2, poz. 1).
Proces odkodowania znaczenia użytego przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "uzasadnione okoliczności" może zatem nawiązywać do przywołanej kategorii prawnej "celów" wydania pozwolenia na broń. Wyszczególnione cele odwołują się bowiem do zjawisk i stanów rzeczy ujętych w na tyle generalny sposób, iż muszą się w jakimś stopniu pokrywać z okolicznościami uzasadniającymi wydanie pozwolenia na broń, w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy. Analiza językowa sformułowania "uzasadnione okoliczności" pozwala w związku z tym uznać, że sytuacje i fakty, na które powołuje się osoba występująca o pozwolenie na broń, według ustawodawcy, muszą być usprawiedliwione, słuszne i mieć odzwierciedlenie w rzeczywistości. Sformułowanie "uzasadnione okoliczności", mające charakter zwrotu ocennego (zwrotu szacunkowego), oznacza konieczność wartościowania przez organ określonego stanu rzeczy, tj. przyczyn podanych przez wnioskodawcę jako uzasadnienie żądania wydania pozwolenia na broń (por. postanowienie 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II OPS 6/09, ONSAiWSA 2010/5/84, LEX nr 577571; L. Leszczyński: Pojęcie klauzuli generalnej, "Annales UMCS", vol. XXXVIII, 1991, s. 161-162).
Osoba ubiegająca się o broń obowiązana jest zatem w toku postępowania administracyjnego przekonać organy Policji, że zachodzi względem niej "uzasadniona okoliczność", a więc legitymuje się taką cechą odróżniającą ją od ogółu obywateli, że w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się bronią indywidualną (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2002 r. sygn. akt III SA 756/01; wyrok NSA z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 587/05, LEX nr 198319). Jak stanowił art. 10 ust. 3 ustawy o broni i amunicji – w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku - pozwolenie na broń może być wydane w szczególności w następujących celach: ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia (pkt 1). A zatem, przepis art. 10 ustawy o broni i amunicji, określając przesłanki wydania pozwolenia na broń, posługuje się pojęciem uzasadnionych okoliczności i celów, dla których takie pozwolenie może być wydane.
Takim celem jest m. in. ochrona osobista lub ochrona bezpieczeństwa innych osób oraz mienia. To zaś oznacza, iż osoba ubiegająca się o wydanie pozwolenia na broń dla ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia (art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy) winna wykazać, iż w jej przypadku zachodzą mające odzwierciedlenie w rzeczywistości sytuacje i fakty, które pozwalają uznać przedstawione okoliczności za uzasadnione w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Sam brak przesłanek negatywnych nie wystarcza do wydania pozwolenia na broń.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sądowi I instancji nie można skutecznie zarzucić dokonania zawężającej wykładni art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o broni i amunicji akceptującej odmowę wydania pozwolenia na broń skarżącemu kasacyjnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przeprowadzając odkodowanie normy prawnej zawartej w art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o broni i amunicji nadał sformułowaniu ocennemu - "uzasadnione okoliczności", znaczenie wykształcone na tle tej normy w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny - tak do 2004 r. (do reformy sądownictwa administracyjnego) jak i od 2004 r. - konsekwentnie wskazuje, że okolicznością faktyczną uzasadniającą wydanie pozwolenia na broń jest stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia lub zdrowia wnioskodawcy. Usprawiedliwieniem dla wydania pozwolenia na broń nie może być subiektywne, niepoparte stosownymi dowodami przekonanie wnioskodawcy o istniejącym stanie zagrożenia powodowanym wyłącznie tym, iż jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą i posiadającą znaczny majątek.
Wprawdzie charakter prowadzonej działalności gospodarczej może w przypadku zaistnienia określonych okoliczności faktycznych skutkować uznaniem, że w danym przypadku występuje szczególne zagrożenie uzasadniające wydanie pozwolenia na broń, lecz osoba występująca o pozwolenie winna wykazać te okoliczności, przedstawić dowody na poparcie swoich żądań. Wnioskodawca nie może bowiem na organy Policji przenosić ciężaru dowodzenia faktów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. Do organów Policji, które mogą w tym zakresie prowadzić bardziej lub mniej rygorystyczną politykę, należy ocena wystąpienia takich uzasadnionych okoliczności.
Sąd administracyjny uprawniony jest zaś do skontrolowania, czy ocena ta nie nosi cech dowolności i czy przy wydawaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy (por. wyroki NSA: z dnia 6 września 2002 r., III SA 3456/00, LEX nr 137839; z dnia 6 września 2002 r., III SA 3554/00, LEX nr 159207).
W postępowaniu administracyjnym, jednymi z podstawowych jego zasad są zasady wyrażone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W ich myśl organy administracji zobowiązane są stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy Policji mają też prawo i obowiązek oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) przy ustalaniu, czy sytuacja faktyczna ubiegającego się o pozwolenie uzasadnia wydanie pozwolenia. A więc, odmowa wydania pozytywnej decyzji, wynika wyłącznie z oceny okoliczności sprawy, dokonanej w ramach swobodnego uznania przez uprawnione do tego organy – organy Policji. Dokonana przez Sąd I instancji ocena zastosowania przez organy przepisów prawa w niniejszej sprawie uwzględnia okoliczności tej sprawy i orzecznictwo sądowoadministracyjne w podobnych sprawach.
Podkreślić należy, iż brak poczucia bezpieczeństwa, z różnych powodów, deklaruje bardzo wiele osób. Nie oznacza to jednak obowiązku wydania pozwolenia na broń każdemu, kto o takie pozwolenie wystąpił. Prowadzenie działalności gospodarczej w dużym rozmiarze, osobiste zajmowanie się przewożeniem gotówki, dokonywanie wypłat pracownikom i kontrahentom, osiąganie znacznych dochodów z tej działalności i posiadanie znacznego majątku, nie świadczą o ponadprzeciętnym zagrożeniu życia lub zdrowia skarżącego, które uzasadniałoby przyznanie prawa do broni palnej bojowej (por. wyroki NSA: z dnia 24 września 2003 r. III SA 2826/01, Lex nr 148951; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1515/01, Lex nr 137797; wyrok NSA z dnia 6 września 2002 r., III SA 3554/00, Lex nr 159207; z dnia 10 grudnia 2003 r., III SA 122/02, LEX nr 167172).
Zauważyć należy, iż upatrywanie przez skarżącego jako środka ochrony tylko wyłącznie broni palnej bojowej nie jest zasadne, bowiem istnieją takie instrumenty obrotu finansowego, które pozwalają, jeśli nie wyeliminować całkowicie, to chociaż zminimalizować ewentualne zagrożenie związane z obrotem gotówkowym, czy wyrobami o znacznej wartości. Najbardziej racjonalne jest korzystanie z obrotu bezgotówkowego. Ponadto należy też zauważyć, iż skarżący korzysta z usług Agencji Ochrony Mienia "[...]" w P. co do ochrony siedziby firmy. Zatem jak słusznie wskazują organy Policji nic nie stoi na przeszkodzie, by skarżący rozszerzył zakres usług np. poprzez zapewnienie ochrony w miejscu zamieszkania, czy podczas przewozów pieniędzy ile taką potrzebę odczuwa. Jeśli jednak z jakichś powodów skarżący odstępuje od tych rozwiązań np. w stosunku do czynności polegającej na przewożeniu pieniędzy, to czyni to na własne ryzyko.
Co więcej operowanie dużymi kwotami pieniędzy przez osoby prowadzące działalność gospodarczą nie jest zjawiskiem nadzwyczajnym, zatem i ta okoliczność nie wyróżnia skarżącego kasacyjnie na tle innych przedsiębiorców.
Zatem skarżący nie dowiódł obiektywnie, że poziom jego zagrożenia osobistego jest większy niż innych obywateli znajdujących się w podobnej sytuacji. W świetle powyższych wywodów zasadne należy uznać stanowisko Sądu I instancji i organów Policji, iż samo prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącego nie oznacza istnienia takiego zagrożenia dla życia i zdrowia dla osoby prowadzącej działalność, które uzasadnia wydanie indywidualnego pozwolenia na broń palną bojową. Usprawiedliwione jest też stwierdzenie, iż w toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał szczególnego zagrożenia dla jego życia i zdrowia powołując się zasadniczo na zagrożenie ogólne. W szczególności nie przedstawił obiektywnie przekonywujących dowodów pozwalających organom Policji stwierdzić, że faktycznie w jego przypadku występuje ponadprzeciętne zagrożeniem działaniami przestępczymi, co uzasadniałoby posiadanie środka samoobrony w postaci broni palnej.
Sąd I instancji prawidłowo też uznał, że organ rozważył istnienie wskazanych przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał należytej oceny, czy okoliczności te uzasadniają wydanie pozwolenia na broń. Brak jest jakichkolwiek dowodów, aby W. S. sygnalizował organom ścigania zdarzenia, z których wynikałoby, że wobec niego kierowane były groźby. Choć wykazał, że groźby miały miejsce, to jednak nie można uznać ich za realne, skoro sam nie reagował na to zagrożenie. Skarżący nie zgłaszał także Policji jakichkolwiek zdarzeń związanych z zagrożeniem własnej osoby podczas przewożenia pieniędzy - napadu czy usiłowania napadu. Wreszcie okoliczności związane z kradzieżą samochodu skarżącego w nocy z nieogrodzonej posesji oraz kradzież z włamaniem z jego domu w [...] podczas jego nieobecności, należy uznać za incydentalne, nienakierowane na życie i zdrowie skarżącego.
Tym samym Sąd I instancji zasadnie podzielił ocenę organu, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających konieczność posiadania broni do ochrony osobistej. Jak już wyżej wskazano jedynie subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że może stać się ofiarą zamachu na życie lub zdrowie, nie jest wystarczające dla uzyskania prawa do posiadania broni. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do powszechnej dostępności do legalnego posiadania broni w Polsce, czego nie dałoby się pogodzić z przepisami obecnie obowiązującej Konstytucji RP.
Zaskarżony wyrok, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie narusza przepisów art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o broni i amunicji, chociaż nie odpowiada skarżącemu z uwagi na zbyt restrykcyjne stosowanie tego przepisu. Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą jednak brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ten wzgląd zaś dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń (zwłaszcza broń palną, której użycie w każdym przypadku zagraża zdrowiu lub życiu innych osób), tj. wydawanie ich tylko w sytuacjach uznanych za szczególne (por. wyroki NSA: z dnia 26 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 233/06, z dnia 11 maja 2006, sygn. akt II OSK 807/05, z dnia 16 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 334/06 – publ. Centralna Baza Orzeczeń NSA – nsa.gov.pl.).
Należy także zauważyć, że zaakceptowanie przez Sąd, odmiennej oceny zaistniałych w sprawie okoliczności dokonanej przez organy Policji, od oceny oczekiwanej przez skarżącego, nie uprawnia do formułowania przez autora skargi kasacyjnej zarzutów przekraczających ramy dyskursu prawniczego. Odpowiadając na te zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza tylko, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie ma cech dowolności, jest oparte na doświadczeniu życiowym i jest zgodne z regułami logicznego myślenia. Dodać też trzeba, że Sąd ten nie mógł, jak to zarzuca się w skardze kasacyjnej, naruszyć przepisów k.p.a., bowiem nie są one stosowane w postępowaniu przed tym Sądem, natomiast zaskarżony wyrok wydał bez naruszenia przepisów procedury sądowoadministracyjnej, których pomimo zarzutu ich naruszenia, autor skargi kasacyjnej nie wskazał, a w ramach której dokonał prawidłowej kontroli działalności organów Policji.
Mając powyższe na uwadze, za nietrafne należy uznać zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8, 77 k.p.a. Na marginesie jedynie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, został on wnikliwie oceniony w granicach przysługującej organom Policji swobodnej oceny dowodów a ustalony w oparciu o to stan faktyczny jest jasny i czytelny.
W tym stanie rzeczy rozważania prowadzą do jednoznacznego wniosku, iż zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie pozwalały na eliminację z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 p.p.s.a.