Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 3248/17

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 5 września 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 274/17 oddalił skargę A. P. na zarządzenie Prezydenta Miasta Ł. z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł A. P., podnosząc zarzuty:

1. 1. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej zwanej "p.p.s.a." w zw. z art. 22 ust. 4 i 5 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) dalej zwanej też "ustawą o ochronie zabytków" w zw. z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 19, art. 21 oraz art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1446) poprzez brak uchylenia zaskarżonego zarządzenia, pomimo że prawidłowa interpretacja wyżej wymienionych przepisów powinna doprowadzić do wniosku, że zasadne było stwierdzenie nieważności tego zarządzenia;
2. 2. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 4 i 5 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nieruchomość położona przy al. R. [...] w Ł. spełnia ustawową definicję zabytku, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość posiada jedynie walor wieku, nie spełnia natomiast kryterium pod względem wartości historycznej, naukowej ani artystycznej i nie powinna zostać umieszczona w gminnej ewidencji zabytków, co w konsekwencji powinno skutkować uwzględnieniem skargi.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości w trybie art. 188 p.p.s.a. i uwzględnienie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania.

Zwrócono się także o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego: "Czy art. 19, art. 21 oraz art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r., poz. 1446) jest zgodny z:

1. 1. art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 Konstytucji RP w takim zakresie, w jakim regulacja ta narusza prawo własności, ingeruje w jego istotę, poprzez ograniczenie praw i wolności jednostki na podstawie uznaniowej decyzji pracownika organu, bez możliwości kontroli jej legalności oraz zasadności na drodze administracyjnej bądź cywilnoprawnej;
2. 2. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim regulacja ta narusza zasadę proporcjonalności i przyznaje prymat interesu publicznego nad prawem własności, poprzez uregulowanie procedury wpisu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków w sposób niewymagający dostatecznego zbadania, czy w danym stanie faktycznym rzeczywiście zachodzi uzasadniona potrzeba dokonania ingerencji w prawa i wolności jednostki;
3. 3. art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim regulacja ta narusza zasadę równej ochrony prawa własności poprzez pozbawienie właścicieli nieruchomości, które mają stać się przedmiotem wpisu do gminnej ewidencji zabytków, możliwości czynnego udziału w postępowaniu, co skutkuje powstaniem dysproporcji w traktowaniu właścicieli w zależności od formy ochrony prawnej zabytku?".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygniecie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania m.in. przed Trybunałem Konstytucyjnym.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest zarządzenie Prezydenta Miasta Ł. wydane na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1446). W związku z tym wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 13 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 2781/17, wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym "Czy art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm.) w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości poprzez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.)?" Zainicjowane tym pytaniem postępowanie toczy się w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. P 12/18, a jego wynik ma wpływ na ocenę zarzutów skargi kasacyjnej z tego powodu, że podstawą prawną zarządzenia jest przepis, którego dotyczy pytanie prawne.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt P 12/18.