Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 61/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił, jako niedopuszczalną, skargę M. I. na zarządzenie zastępcze Wojewody Podlaskiego z dnia 9 stycznia 2006r., Nr PN II A.Ch.0911-172/05/06, stwierdzające wygaśnięcie jego mandatu jako wójta Gminy Orla, wskutek skazania go prawomocnym wyrokiem Sądu, orzeczonym za przestępstwo umyślne. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że – w świetle art. 98 ust. 3 w związku z art. 98 a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – do złożenia skargi na zarządzenie zastępcze wojewody jest uprawniona wyłącznie gmina lub związek międzygminny, a regulacja ta ma charakter szczególny w stosunku do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który nie znajduje zastosowania w sprawie.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia M. I. zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskutek odrzucenia skargi bez wskazania z jakiej "innej przyczyny" skargę tę odrzucono oraz nieuwzględnienia, że w świetle art. 50 § 1 ww. ustawy skarżący jest uprawniony do wniesienia skargi i że jest stroną w świetle art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz korzysta z ochrony przewidzianej w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP.
W dalszej kolejności zarzucono naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. Nr 113, poz. 984 ze zm.) wskutek przyjęcia go za podstawę zarządzenia zastępczego Wojewody Podlaskiego z dnia 9 stycznia 2006r., podczas gdy przepis ten został uchylony z dniem 1 maja 2004r.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 98a ust. 3 w związku z art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) wskutek nie uwzględnienia unormowania wynikającego z tych przepisów, iż rozstrzygnięcia organu nadzorczego podlegają zaskarżeniu do sądu z powodu ich niezgodności z prawem.
Zarzucono również naruszenie art. 8 ust. 2 i ust. 3 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego z dnia 15 października 1985r. (Dz.U. z 1994r. Nr 124, poz. 607) oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskutek pominięcia określonych w tych przepisach wymagań przy ocenie zgodności z prawem zarządzenia zastępczego Wojewody Podlaskiego z dnia 9 stycznia 2006r.
W związku z powyższymi zarzutami M. I. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 lutego 2006r. i rozpoznanie skargi na zarządzenie zastępcze. Wniósł także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi Wojewoda Podlaski wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej podzielając stanowisko sądu, że zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym jedynie gmina lub związek międzygminny jest podmiotem uprawnionym do złożenia skargi w przedmiotowej sprawie. Wskazano też, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej przepis art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, stwierdzający, że wygaśnięcie mandatu następuje wskutek prawomocnego skazującego wyroku sądu, orzeczonego za przestępstwo umyślne, nie utracił mocy obowiązującej. Przepis ten został wprawdzie uchylony przez art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 102, poz. 1055), która weszła w życie z dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, jednak zgodnie z regulacją art. 8 powołanej ustawy zmieniającej, art. 7 pkt 5 ma zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której ustawa zmieniająca weszła w życie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a podniesione w niej zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Co prawda ma rację strona skarżąca, że stosownie do regulacji art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego została ukształtowana szeroko (może ją wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny), to jednak z expressis verbis wyrażonej woli ustawodawcy, znajdującej wyraz w regulacji art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące gminy może wnieść wyłącznie uprawniona gmina. To zaś oznacza, że przepis art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter lex generalis, znajdując zastosowanie w konkretnej sprawie w takim zakresie, w jakim legitymacja skargowa nie została odmiennie określona w leges speciales. Pogląd ten został powszechnie zaakceptowany zarówno w literaturze przedmiotu (zob. np. M. Bogusz: Podstawy zaskarżania i wzruszania uchwały organu gminy..., PiP 1994r.
Nr 12, s. 59 oraz T. Woś (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 214), jak i orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA z 13 maja 1992r. SA/Wr 529/92, ONSA 1992 Nr 2, poz. 47).
Jeżeli tak, to w niniejszej sprawie pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w ślad za tym zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy. Sąd poprawnie zinterpretował (wyłożył) i zastosował w sprawie przedmiotowe normy prawne. Tym samym nie mógł odnieść zamierzonych skutków zarzut naruszenia art. 98 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, zobowiązujący do odpowiedniego stosowania w sprawach rozstrzygnięć nadzorczych przepisów o zaskarżaniu do sądu administracyjnego decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, skoro art. 98 ust. 3 tej ustawy wprost reguluje tę kwestię wskazując kto może wnieść skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące gminy.
Zamierzonych skutków nie mógł też odnieść zarzut naruszenia art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, definiujący pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, a nie postępowaniu sądowym – jak w niniejszej sprawie. Jeżeli przepis ten nie mógł być przez Sąd stosowany to tym samym nie mógł być przezeń naruszony. To samo dotyczy zarzutu naruszenia przepisu art. 65 ust. 1 Konstytucji RP odnoszącego się do wolności wyboru i wykonywania zawodu w sytuacji gdy obsadzana w drodze wyboru funkcja wójta nie może być traktowana w kategoriach zawodu, o którym mowa w przywołanym przepisie Konstytucji.
Również za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznać należy zarzuty naruszenia art. 8 ust. 2 i 3 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego (Dz.U. z 1994 Nr 124, poz. 607) oraz art. 135 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako że przepisy te stanowią o wymogach i środkach kontroli legalności rozstrzygnięć nadzorczych, a Sąd w niniejszej sprawie nie mógł ich stosować ze względu na niedopuszczalność skargi.
Mając to wszystko na uwadze, orzeczono jak sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1, wielokrotnie wyżej przywoływanej, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.