Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 608/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi /dalej: WSA/, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi /dalej: ŁWINB/ z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] (znak:[...]) w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych – skargę oddalił.
W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi /dalej: PINB/, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej: P.b.), nakazał J. W. likwidację okna oraz wypełnienie otworu o wymiarach 1,5m x 1,5m luksferami lub cegłą szklaną o klasie odporności ogniowej E 30, znajdującego się w ścianie podłużnej (południowo - wschodniej) granicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, usytuowanego na nieruchomości w Łodzi przy ul. [...] (działka nr [...], obręb [...]), w terminie do 31 lipca 2012 r. /wcześniejsza decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] nakazująca J. W. wykonanie tych robót w terminie do dnia 30 maja 2011 r. została uchylona decyzją ŁWINB z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji/.
W odwołaniu J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej PINB i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r.- Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz.
46) i nieuwzględnienie faktu, iż wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi zaspokajanie potrzeb wentylacji i oświetlenia jego domu, naruszenie § 85 ust 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 196) oraz § 51 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nakazów i warunków w zakresie wentylacji pomieszczeń wynikających z powołanych przepisów, brak dostatecznego wyjaśnienia podstaw faktycznych w sprawie w zakresie ustalenia klasy odporności pokrycia dachowego — co zgodnie z powołanymi w uzasadnieniu decyzji przepisami wpływa na ustalenie, czy ściana, w której umieszczone jest okno, mieści się w zakresie dyspozycji § 76 ust. 5 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r.
Po rozpatrzeniu odwołania, ŁWINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podkreślił, że obowiązujące w dacie budowy budynku (1965 r.) przepisy art. 4 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane, jak i przepisy § 78 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 21 lipca 1961 r., nie pozwalały na projektowanie i sytuowanie otworów okiennych lub drzwiowych w ścianie granicznej, czy też ścianie zbliżonej do granicy i określały jednocześnie sposób wypełnienia istniejących otworów w ścianie przeciwpożarowej.
Również obowiązujące w okresie powstania przedmiotowego otworu okiennego (pomiędzy 1965 a 1976 rokiem) przepisy § 20 Zarządzenia Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r., jak i § 232 pkt 6 obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., nie pozwalały na projektowanie i sytuowanie otworów okiennych lub drzwiowych w ścianie granicznej, czy też ścianie zbliżonej do granicy i określały jednocześnie sposób wypełnienia istniejących otworów w ścianie przeciwpożarowej. Wskazał też, że nakaz wypełnienia otworu luksferami lub cegłą szklaną, nie oznacza pozbawienia dostępu światła do danego pomieszczenia, albowiem przepuszczalność światła widzialnego dla tych materiałów wynosi ok. 80 %, natomiast wentylacja pomieszczenia może zostać zapewniona poprzez wykonanie przewodu kominowego wentylacyjnego.
W skardze J. W., działający przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji ŁWINB, zarzucając naruszenie art. 8 i 11 oraz art. 77 § 1 i 136 K.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstaw faktycznych, w zakresie ustalenia klasy odporności ogniowej pokrycia dachowego, co wpływa na ustalenie, czy ściana w której znajduje się okno, mieści się zakresie dyspozycji art. 76 ust. 5 rozporządzenia z dnia 21 lipca 1961 r., stanowiącego warunki dopuszczalności umieszczania otworów w ścianie przeciwpożarowej. Dodatkowo zarzucił także naruszenie art. 4 ustawy - Prawo budowlane z 1961 r. oraz art. 5 ust. 1 pkt 1d ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. poprzez nieuwzględnienie faktu, iż wypełnienie otworu okiennego luksferami bądź cegłą szklaną spowoduje w pomieszczeniu nieodpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne w postaci jego niewłaściwej wentylacji oraz oświetlenia, naruszenie § 85 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 lipca 1961 r. oraz § 51 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. poprzez pominięcie wynikających z nich nakazów w zakresie wentylacji pomieszczeń.
Wskazał, że wypełnienie jedynego okna w pomieszczeniu luksferami bądź cegłą szklaną spowoduje ograniczenie dostępu światła i zaburzy wentylację całego domu. Zwrócił też uwagę, że na rynku dostępne są przegrody przeciwogniowe i przeciwdymne, które z jednej strony umożliwiają korzystanie z okien w pełnym zakresie, zapewniając dostęp światła i odpowiednią wentylację, a z drugiej - w razie zagrożenia pożarowego - zapobiegają przenoszeniu się pożaru na sąsiednie budynki.
W odpowiedzi na skargę ŁWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zawartą w zaskarżonej decyzji argumentację.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę wskazując, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Za bezsporne uznał ustalenia organów, że wykonanie przez skarżącego spornego otworu okiennego stanowiło samowolę budowlaną (przyznał to w toku postępowania sam skarżący). W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego prawidłowo prowadziły postępowanie przy zastosowaniu trybu przewidzianego w art. 50 - 51 ust. 1 i ust. 7 P.b., odnoszącego się do samowoli budowlanej innej, niż określona w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 tej ustawy, czyli do prowadzenia robót budowlanych wykonywanych m. in. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (art. 50 ust. 1 pkt 1) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2).
W takiej sytuacji, gdy jest to możliwe, postępowanie powinno zmierzać do legalizacji wykonanych robót budowlanych, przez ich doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.). Trafnie organy stwierdziły, że w rozpatrywanym przypadku skutki samowoli budowlanej mogą być wyeliminowane jedynie poprzez usunięcie wykonanego otworu okiennego w sposób określony w zaskarżonej decyzji. Wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku przebiegającej w bliskiej odległości od granicy działki, na której jest on usytuowany, jest niezgodne z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, tj. § 12 ust. 1 - 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określającymi zasady prawidłowego usytuowania budynku oraz minimalnych odległości od granicy z działką sąsiednią (4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy oraz 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy).
Bez wpływu na nałożony na skarżącego obowiązek pozostawało ustalenie konkretnej daty wybicia spornego otworu okiennego, gdyż w ustalonym stanie faktycznym, począwszy od przepisów obowiązujących w dacie budowy budynku, żaden z aktów prawnych, ze względów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, nie zezwalał na wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanej w granicy działki, a zatem w ścianie oddzielenia pożarowego.
WSA zwrócił uwagę, że sam skarżący nie kwestionuje obowiązku dostosowania otworu okiennego do przepisów przeciwpożarowych, a jedynie jego formę. Nie ma racji skarżący twierdząc, że organy mogły w sprawie zastosować § 76 ust. 5 rozporządzenia z dnia 21 lipca 1961 r., bowiem przepis ten dotyczył otworów drzwiowych, ewakuacyjnych, a nie okiennych. Rozwiązanie w postaci zabudowania otworów okiennych luksferami lub cegłą szklaną znajduje natomiast uzasadnienie w § 232 ust. 1 obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych (...), gdzie ustawodawca zaznaczył, iż ściany i stropy stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych oraz dopuścił (ust. 6), aby w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego wypełnić otwory materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż wynikająca z tabeli, stanowiącej dopełnienie tej regulacji.
Wypełnienie otworów przy użyciu luksferów nie zmniejszy przy tym drastycznie przepuszczalności światła, tj. tylko o ok. 20 % (twierdzenie to zostało poparte raportem Laboratorium Badawczego Instytutu Szkła i Ceramiki), a tym samym – prowadząc do dostosowania otworów okiennych do stanu zgodnego z prawem - nie pociągnie za sobą nałożenia na skarżącego obowiązku stanowiącego znaczną uciążliwość. Wbrew zarzutom skarżącego, organ wypowiedział się w kwestii zapewnienia wentylacji pomieszczenia, którą w sytuacji zrealizowania nałożonego obowiązku może zapewnić budowa przewodu kominowego.
W skardze kasacyjnej J. W., reprezentowany przez adwokata, zaskarżył wyrok WSA w całości, zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to:
- - art. 63 ust. 1 P.b., poprzez nadanie mu wstecznej mocy obowiązującej i ocenę w oparciu o jego dyspozycje stanu faktycznego zaistniałego przed wprowadzeniem w/w przepisu w życie, co skutkowało błędnym ustaleniem istnienia stanu samowoli budowlanej,
- - art. 63 ust. 1 P.b. w związku z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych (...) poprzez ich zastosowanie w sytuacji gdy wobec braku dokumentacji budynku i braku obowiązku jej posiadania nie można przyjąć, że wykonanie otworu okiennego stanowiło samowolę budowlaną,
- - § 232 ust. 1 oraz ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż na zaproponowany przez stronę skarżącą sposób dostosowania otworu okiennego do przepisów przeciwpożarowych (przegrody przeciwogniowe i przeciwdymne) nie pozwalają wspomniane przepisy, podczas gdy z treści ust. 1 oraz ust. 6 § 232 jasno wynika, iż w ścianach oddziaływania przeciwpożarowego mogą być umieszczane otwory (zarówno drzwi, jak i okna), jednakże musi być dla nich przewidziane odpowiednie zabezpieczenie w postaci drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego, zaś wypełnienie otworów okiennych może nastąpić materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie,
- - art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 d ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane poprzez nieuwzględnienie faktu, iż wypełnienie otworu okiennego luksferami bądź cegłą szklaną spowoduje nieodpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne w pomieszczeniu w postaci jego niewłaściwej wentylacji oraz oświetlenia,
- - § 85 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego oraz § 51 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...) poprzez pominięcie wynikających z nich nakazów w zakresie wentylacji pomieszczeń,
- - art. 5 ust. 1 pkt 1d P.b. przez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie faktu, iż wypełnienie otworu okiennego luksferami bądź cegłą szklaną spowoduje nieodpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne w pomieszczeniu w postaci jego niewłaściwej wentylacji oraz oświetlenia,
- - § 51 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie wynikających z niego nakazów w zakresie wentylacji pomieszczeń,
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 77 § 1 w związku z art. 84 ust. 1 K.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność zapewnienia prawidłowej wentylacji w lokalu, w sytuacji gdy wykonanie decyzji organu nadzoru budowlanego poprzez zamurowanie otworu okiennego wpłynie na pogorszenie wentylacji pomieszczenia, a w związku z wynikającym z § 85 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych (...) oraz § 51 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) nakazem zapewnienia prawidłowej wentylacji pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, wyjaśnienia wymagało czy wykonanie decyzji nie naruszy minimalnych warunków wynikających z powołanych wyżej przepisów dot. wentylacji,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: P.p.s.a.). w zw. z art. 6, 8 i 11 K.p.a. poprzez oddalenie skargi J. W. i niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, iż zaskarżona decyzja organu II instancji uchybia zasadzie pogłębiania zaufania do władzy publicznej, narusza słuszny interes skarżącego, a ponadto nie rozważa interesu strony skarżącej w kategoriach obiektywnych i nie wyjaśnia w dostateczny sposób przesłanek jakimi kierował się organ przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2010/C 83/02) poprzez niedostrzeżenie przez WSA złamania przez organ administracji publicznej II instancji wyrażonego w powołanym przepisie Karty prawa strony do dobrej administracji,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez oddalenie skargi J. W. pomimo iż decyzja organu administracji publicznej II instancji obarczona jest błędem w postaci niewyjaśnienia w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy, zaś w zakresie, w jakim istnieją co do niego wątpliwości, dokonanie na niekorzyść skarżącego założenia, iż wybudowanie okna w ścianie przeciwpożarowej budynku miało charakter samowoli budowlanej, a także błędem w postaci braku dostatecznego wyjaśnia podstaw faktycznych w sprawie.
Wskazując na te naruszenia, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie – o zmianę zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego wskazano, że w przedmiotowej sprawie istnieje inna, niż nakazana przez organ II instancji i zaakceptowana przez Sąd realna możliwość zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i uczynienia tym samym zadość wymaganiom przepisów, przy jednoczesnym uniknięciu konieczności przeprowadzania przebudowy budynku, co wiąże się ze zniszczeniem wnętrza pomieszczenia jak i elewacji, jak również pozbawieniem tak powstałego "ślepego" pomieszczenia funkcjonalności, znacznym ograniczeniem dostępu światła i zaburzeniem wentylacji całego domu skarżącego (powszechnie dostępne są m.in. przegrody przeciwogniowe i przeciwdymne wyposażone w czujniki automatycznie zamykające i hamujące rozprzestrzenianie się ognia i dymu). Takie rozwiązanie z jednej strony umożliwia korzystanie z okien w pełnym zakresie, zapewnia dostęp światła do pomieszczenia i odpowiednią wentylację, a z drugiej w razie powstania zagrożenia pożarowego zapobiega przenoszeniu się pożaru na sąsiednie budynki. Pozostaje przy tym w zgodzie z przepisami rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...).
Uzasadniając zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania wskazano na wynikający z art. 77 §1 K.p.a. obowiązek organów administracji wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Określenie stopnia ograniczenia możliwości wentylacji wskutek likwidacji okna i zastąpienia go kominem wentylacyjnym wymaga uprzedniego ustalenia, czy taki sposób zapewni dostateczną wentylację pomieszczenia i nie przyczyni się do naruszenia obowiązujących norm; wymaga to wiadomości specjalnych i powinno być ocenione przez biegłego. WSA uznając, że dostosowanie otworu okiennego do przepisów przeciwpożarowych poprzez jego likwidację oraz wypełnienie luksferami lub cegłą szklaną jest właściwym rozwiązaniem, zdaje się zupełnie ignorować interes skarżącego i nie rozważa go w kategoriach obiektywnych. Zaakceptowany przez Sąd sposób miarkowania interesu skarżącego, a w konsekwencji rodzaj i ciężar nałożonego nań obowiązku wypada uznać za nadmiernie uciążliwy, a co za tym idzie niedopuszczalny, bowiem w istocie nabiera dla niego charakteru kary.
Sąd nie dostrzegł także, że rozstrzygnięcie organu administracji II instancji obarczone jest brakiem wyjaśnienia w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy. W zakresie, w jakim istnieją co do niego wątpliwości, dokonano na niekorzyść skarżącego założenia, że wybudowanie okna w ścianie przeciwpożarowej budynku miało charakter samowoli budowlanej oraz, że to on się jej dopuścił. Przyznanie przez niego w toku postępowania, że nie dysponuje dokumentami zezwalającymi na wybudowanie tego okna nie może prowadzić do konkluzji, że zabieg taki miał ponad wszelką wątpliwość charakter samowoli. W sytuacji, w której nie zdołano ustalić, kiedy przedmiotowe okno powstało i czy jego budowa została przeprowadzona zgodnie z prawem, rozstrzygnięcie wątpliwości co do istotnych elementów stanu faktycznego sprawy stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na jej wynik, a co za tym idzie, powinno być dostrzeżone przez Sąd I instancji i naprawione w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności nie występuje, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych wniesionym środkiem odwoławczym.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach, dlatego w pierwszej kolejności należy poddać ocenie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż ustalenia co do stanu faktycznego przesądzają o subsumcji prawa materialnego. W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej przepisem art. 174 pkt 2 P.p.s.a., najdalej idącym jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. z argumentacją sprowadzającą się do stanowiska, że decyzja organu administracji publicznej II instancji obarczona jest błędem w postaci niewyjaśnienia w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy, przy zinterpretowaniu istniejących wątpliwości na niekorzyść skarżącego i przyjęcie samowoli budowlanej w odniesieniu do okna w ścianie przeciwpożarowej budynku.
Z poczynionych przez organy a zaaprobowanych przez WSA ustaleń faktycznych wynika, że przedmiotowy budynek wybudowany został w 1965 roku a w 1976 roku nieruchomość zabudowana tym budynkiem, oznaczona obecnie jako działka nr [...], nabyta została przez rodziców skarżącego kasacyjnie – R. W. i Z. W.. W momencie zakupu, w ścianie budynku usytuowanej w granicy z działką nr 345/4 znajdował się otwór okienny, który w następnych latach został przez skarżącego kasacyjnie pomniejszony do wymiarów 1,5 x 1,5 m, z wstawieniem dwuskrzydłowego okna z PCV. Z akt administracyjnych wynika również, że działki nr [...] i nr [...] obr. [...] od założenia ewidencji nie stanowiły jednaj działki ani nie były we władaniu jednego podmiotu. Działki pochodzą z podziału odrębnych działek ewidencyjnych wykazanych w rejestrze gruntów w różnych jednostkach rejestrowych /różnych właścicieli/ - k. 94 akt adm. W tym miejscu zaznaczyć należy, że w tej części ustalenia nie są kwestionowane skargą kasacyjną.
Podważane są natomiast wnioski, że otwór okienny w ścianie usytuowanej w "ostrej" granicy stanowi samowolę budowlaną, skoro brak jest dokumentów dotyczących budowy przedmiotowego budynku /pozwolenia na budowę/, a skarżący kasacyjnie na gruncie obowiązujących ówcześnie przepisów, nie miał obowiązku żądania ich od zbywcy oraz przechowywania pozwolenia. Wobec powyższego rozważenia wymagało, czy obowiązujące w okresie budowy przepisy, a także późniejsze unormowania, dopuszczały sytuowanie budynków w "ostrej" granicy ze ścianą z otworami okiennymi.
Rozstrzygając tę kwestię trafnie WSA wskazał, że począwszy od przepisów obowiązujących w 1965 roku, czyli w dacie budowy budynku, aż do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, żaden z aktów prawnych, przede wszystkim ze względów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, nie zezwalał na wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanej w granicy działki, czyli w ścianie oddzielenia pożarowego.
Obowiązująca w tym czasie ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane, jak i przepisy § 78 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego /Dz. U. Nr 38, poz. 196 ze zm./, a także późniejsze warunki techniczne, w tym rozporządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego /Dz. U. Nr 26, poz. 157/, nie pozwalały na projektowanie i sytuowanie otworów okiennych lub drzwiowych w ścianie granicznej, czy też ścianie zbliżonej do granicy i określały jednocześnie sposób wypełnienia istniejących otworów w ścianie przeciwpożarowej.
Zatem trafny jest wniosek, że przedmiotowy otwór okienny wypełniony oknem dwuskrzydłowym, nie mógł być legalnie wykonany. Innymi słowy, okno stanowi samowolę budowlaną, która na gruncie obowiązujących przepisów nie podlega przedawnieniu. Samowola ta dotyczy i obciąża w pierwszej kolejności inwestora, a w przypadku, gdy inwestor nie dysponuje już prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane /nie jest właścicielem/ – aktualnego właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Wobec tego zasadnie WSA przyjął, że przedmiotowe okno w ścianie usytuowanej w granicy z działką nr [...] nie mogło powstać leganie, bo nie pozwalały na to przepisy obowiązujące w dacie budowy budynku, ani inne obowiązujące w latach następnych, z aktualnie obowiązującymi warunkach technicznymi. Stanowi więc samowolę budowlaną co oznacza, że zarzut naruszenia przepisów postępowania wyżej wymienionych, jest nieusprawiedliwiony.
Konsekwencją prawidłowych ustaleń, że okno znajdujące się w ścianie budynku usytuowanej w "ostrej" granicy stanowi samowolę budowlaną jest to, że prawidłowo podjęta została procedura "naprawcza" przewidziana przepisem art. 51 P.b. Jeśli chodzi o ten przepis, to skarga kasacyjna w tym zakresie nie stawia zarzutów, zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości czynienia rozważań na temat prawidłowości zastosowania tej regulacji prawnej. Skarga kasacyjna w ramach naruszenia prawa materialnego wskazuje natomiast na naruszenie § 232 ust. 1 oraz ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...), poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie jest dopuszczalne w ścianach oddzielenia przeciwpożarowego umieszczene otworu (zarówno drzwi, jak i okna), przy odpowiednim zabezpieczeniu w postaci drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego.
Zgodnie z § 232 ust. 1 rozporządzenia, ściany i stropy stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych, a występujące w nich otwory - obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego. Wynikająca z przepisu tego zasada, że ściany oddzielenia przeciwpożarowego wykonane są bez otworów, zawiera jednocześnie wyjątek i odnosi go przede wszystkim do otworów drzwiowych. Jednocześnie, w przypadku istnienia takich otworów, wskazuje sposób zabezpieczenia - przedsionki przeciwpożarowe lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowe bądź inne zamknięcia przeciwpożarowe.
Natomiast ust. 6 stanowi, że w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany (...). Zawarta w przepisie tym norma obejmuje inne otwory, niż drzwi, a więc m.in. okna i jednoznacznie wskazuje, w jaki sposób takie otwory winny być zabezpieczone. Zatem wskazania co do sposobu zabezpieczenia pod względem ochrony przeciwpożarowej otworów innych, niż drzwiowe, muszą odpowiadać normie prawnej zawartej w tym przepisie. Na gruncie obowiązującego prawa mogą to być zabezpieczenia materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, oczywiście pod warunkiem, że powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany. Podkreślić należy, że wspólną cechą tego rodzaju zabezpieczeń jest to, że są one montowane na stałe.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że trafnie WSA zaaprobował dokonaną przez organy wykładnię prawa materialnego, której efektem było nałożenie obowiązku likwidacji okna poprzez wypełnienie otworu o wymiarach 1,5m x 1,5m luksferami lub cegłą szklaną o klasie odporności ogniowej E 30. Tym samym zarzut naruszenia omówionego przepisu jest nieusprawiedliwiony.
Jeśli chodzi o zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące zarówno przepisów postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego, gdzie przewodnim i zarazem jedynym argumentem tych zarzutów jest kwestia niewłaściwej wentylacji pomieszczenia, w którym znajduje się stanowiące samowolę budowlaną okno, to zarzuty te żadnym wypadku nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W stanie faktycznym, gdzie mamy do czynienia z otworem okiennym, który został wykonany nielegalnie i podlega procedurze "naprawczej", przewidzianej w art. 51 P.b., kwestia wentylacji pomieszczenia nie może mieć pierwszeństwa przed ochroną przeciwpożarową. Jeszcze raz powtórzyć należy, że w sytuacji wykonania otworu okiennego w warunkach samowoli budowanej, gdzie przepisy obowiązującego w okresie budowy i obecnie obowiązujące nie dopuszczają usytuowania takiego okna, to procedura naprawcza właśnie w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego, ma pierwszeństwo przed innym przepisami unormowaniami, w tym co do wentylacji pomieszczeń. Na marginesie zaznaczyć też wypada, że po likwidacji samowoli zgodnie z treścią decyzji organu nadzoru budowlanego, problem wentylacji pomieszczenia może być rozwiązany w inny sposób.
Logicznym skutkiem prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz właściwej subsumcji prawa materialnego jest również to, że pozostałe zarzuty wskazujące na naruszenie przepisów postępowania, a więc zasad ogólnych rządzących procesem administracyjnym czy też Karty Praw Podstawowych są chybione.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 184 P.p.s.a.