Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2848/18, oddalił skargę E. Ż. i J. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Pismem z dnia 8 sierpnia 2019 r. skargę kasacyjną wniosła E. Ż. Następnie pismem z dnia 10 lutego 2020 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie skarżącej wybudowanie większej gabarytowo, niż planowano w 2010 r., szklarni oraz zbiornika na wody opadowe wyrządzi znacznej szkody i spowoduje trudne do odwrócenia skutki dla ludzi, inwentarza i środowiska, które użytkuje, a w szczególności: groźne dla zdrowia ludzi skutki zwiększonej emisji zanieczyszczeń powietrza przez niezweryfikowaną urzędowo kotłownię i jej komin, groźne dla zdrowia ludzi wyziewy biogenów, których źródłem będą chemiczne środki ochrony rośli oraz tlenki azotu emitowane z gleby szklarni w następstwie stosowania nawozów oraz szkodliwe oddziaływanie wkopanego w ziemię basenu na przepływ wód freatycznych – studziennych i możliwość ich skażenia biogenami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania wyczerpująco zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, iż ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że realizacja zamierzenia budowlanego na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę, prowadzi często do trwałej zmiany, chociaż na różną skalę, otoczenia tej inwestycji. Nie można wykluczyć, że zmiany, które zostaną dokonane w obrębie nieruchomości inwestora nie będą oddziaływać na sferę uprawnień innych osób, nie będą dla nich niekorzystne, czy też niepożądane. Jednak w ramach oceny wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ocenie podlega to, czy we wniosku uprawdopodobniono, że jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym skontrolowaniem w aspekcie zgodności z prawem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony skarżącej. Nie chodzi tutaj przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołana przez stronę argumentacja nie pozwala wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest na tyle zasadne, iż przemawia za wstrzymaniem inwestora w przysługujących mu prawach związanych z wydaniem zaskarżonej decyzji. Inwestor ma bowiem prawo do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę mimo wniesienia skargi do sądu, z uwagi na brak prawomocnego orzeczenia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że skutki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji będą dotyczyły w głównej mierze jego interesów, bowiem to on (inwestor) przygotowując proces budowlany ponosi z reguły znaczne koszty jego realizacji.
Tym samym to inwestor ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi. Prowadzenie prac budowlanych, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, ponieważ to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w razie gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi zaskarżona decyzja zostanie uchylona. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może natomiast sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiać będą tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.