Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 listopada 2005 r. sygn. akt II S.A./Ke117/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę E. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. na podstawie art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. Nr 90 z 1998r. poz. 574 ze zm.) nie stwierdził u E. D. choroby zawodowej - zespół wibracyjny.
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, iż E. D. był skierowany do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kielcach w celu rozpoznania choroby zawodowej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach w orzeczeniu z dnia 19 maja 2003 r. przyjął, iż brak jest podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (pozycja 22 wykazu chorób zawodowych) podając, że "analiza wywiadu chorobowego oraz narażenia zawodowego na wibrację ogólną i miejscową nie pozwala na rozpoznanie choroby zawodowej układu ruchu. Natomiast powodem zmian stwierdzonych są przebyte urazy lewej kończyny dolnej, skrócenie tej kończyny i wtórne zmiany w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa. Nie mają one jednak związku z narażeniem zawodowym pacjenta".
E. D. odwołał się od wyżej wymienionego orzeczenia i w wyniku tego został skierowany na ponowne badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Orzeczeniem z dnia 30 lipca 2003 r. powyższy Instytut również orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji E. D. podniósł, iż w czasie trwania stosunku pracy - zakład pracy wysłał go dwukrotnie na rentę inwalidzką tak, więc na pewno nabył on w przeszłości chorobę zawodową.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania w oparciu o art. 138 §1 pkt 1) k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że odwołanie jest niezasadne bowiem E. D. był dwukrotnie badany w jednostkach badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy i zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach w orzeczeniu z dnia 19 maja 2003 r. jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w orzeczeniu z dnia 30 lipca 2003 r., w oparciu o dokumentację medyczną, ocenę narażenia zawodowego pracownika, jak również obserwację kliniczną i szeroką diagnostykę ukierunkowaną na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych narażenia na wibrację miejscową stwierdziły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
W obu orzeczeniach lekarskich zostały zamieszczone stwierdzenia, iż rozpoznane zmiany chorobowe u E. D., nie są objęte wykazem chorób zawodowych, o których mówi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych tych sprawach (Dz. U. Nr 132 z 2002 r. poz.115).
Również ocena narażenia zawodowego jak podał organ I instancji wykazała, że E. D. będąc zatrudniony w latach 1973-1983 w PKP (obecna nazwa Polskie Koleje Państwowe S.A. Zakład Taboru w Likwidacji w S.) pracował w narażeniu na drgania mechaniczne nie przekraczające dopuszczalnych norm.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję E. D. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, gdzie wskazał, iż był dwukrotnie kierowany w czasie pracy na rentę inwalidzką, w związku, z czym uważa, że posiada on chorobę zawodową, a decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jest dla niego krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym wskazał, że w wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności.
Podkreślono, że skarżący E. D. był dwukrotnie badany przez uprawnione jednostki orzecznicze w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Kielcach, a następnie po złożonym odwołaniu w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu.
Żadna z wyżej wymienionych jednostek orzeczniczych nie znalazła podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego i to zarówno jego postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej. Natomiast obie jednostki stwierdziły, iż rozpoznane schorzenia mają związek z samoistnymi zmianami zwyrodnieniowo-zniekształcającymi i dyskopatycznymi kręgosłupa szyjnego. Orzeczenia te były między innymi podstawą do wydania zaskarżonej decyzji.
Również ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez organ I instancji wykazała, iż skarżący pracował na stanowiskach w narażeniu na drgania mechaniczne nieprzekraczające dopuszczalnych wartości.
Wykazano, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 z 2002 r., poz.115) Państwowa Inspekcja Sanitarna wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, gdy zostają spełnione łącznie następujące przesłanki: choroba zawodowa jest rozpoznana przez zakład służby zdrowia upoważniony do ich rozpoznawania (§5 rozporządzenia); rozpoznanie schorzenia jako choroby zawodowej musi być objęte wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez Państwową Inspekcję Sanitarną musi wykazać ścisły związek przyczynowy rozpoznanej choroby zawodowej z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy (§2 ust. 4 i ust. 5 pkt 3 w/w rozporządzenia).
Nie spełnienie którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek skutkuje wydaniem decyzji negatywnej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej co w ocenie Sądu I instancji miało miejsce w przedmiotowym przypadku, albowiem wobec skarżącego E. D. żaden z w/w warunków nie został spełniony, nie rozpoznano choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego, a pomiary natężenia drgań mechanicznych nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm.
Podnoszone przez skarżącego w skardze okoliczności, iż w roku 1983 Komisja Lekarska ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w Starachowicach, a następnie w roku 1997 Wojewódzka Komisja ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w Kielcach wydały orzeczenia o zaliczeniu do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia - nie stanowią podstawy do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył pełnomocnik E. D. zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 62 pkt. 1 oraz art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na niezasadnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, podczas gdy w rzeczywistości konieczne i celowe było przeprowadzenie dalszych dowodów na okoliczność twierdzeń skarżącego.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.
Skarżący nie zgodził się z powyższym wyrokiem, a to wobec bezsprzecznego brzmienia art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zezwalającego Sądowi na zamknięcie rozprawy wówczas, gdy sprawa zostanie dostatecznie wyjaśniona. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób całkowicie dowolny uznał tę sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, w sytuacji, gdy powinien był uchylić zaskarżoną decyzję do jej ponownego rozpoznania w celu koniecznego i celowego przeprowadzenia dalszego wyjaśniającego dowodu na okoliczność twierdzeń skarżącego. W szczególności, między innym konieczne było zażądanie akt z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach, w których znajdowała się również dokumentacja lekarska skarżącego, w tym orzeczenia Komisji Lekarskich o niezdolności do pracy z powodu schorzeń kręgosłupa istniejących u E. D. już po 11 latach jego pracy w narażeniu na wibrację (1983 r.), a także w późniejszym okresie.
Podniesiono również, że skarżący działał bez profesjonalnego pełnomocnika i nie wiedział, w jaki inny sposób może dowodzić swoich racji, a Sąd oraz wcześniej organy administracyjne rozpoznające sprawę niniejszą, powinny swoim działaniem wzbudzać zaufanie i zgodnie z przepisami postępowania pouczać strony o przysługujących im środkach prawnych. Takiego pouczenia ani Sąd, ani organy administracyjne nie uczyniły. Nadto nie dopuściły do ponownego przeprowadzenia badania w specjalistycznym ośrodku medycznym przy uwzględnieniu wszystkich twierdzeń skarżącego oraz całości dokumentacji lekarskiej i tej, która wskazywała na pochodzenie schorzeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zdaniem strony nie wziął pod uwagę faktu, iż jeszcze podczas pracy na kolei, u skarżącego podejrzewano, czy wręcz pośrednio stwierdzono, wystąpienie choroby wibracyjnej i tylko dlatego, iż już przez dłuższy czas nie pracuje na kolei, trudniej było ustalić w specjalistycznym ośrodku medycznym, że rzeczywiście u skarżącego taka choroba występuje. Gdyby zatem Sąd spowodował, aby skarżącego skierowano na badania przy uwzględnieniu podanych okoliczności i wyraźnie to było wskazane w skierowaniu na badania, to twierdzenia skarżącego, że istnieje u niego choroba wibracyjna okazałyby się uzasadnione.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, poparte znajdującym się w aktach sprawy pismem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kielcach z 16 grudnia 2002 r. które w swej treści zawiera stwierdzenie:..." W 1983 r. po raz pierwszy kierowany na rentę z powodu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa (czyli po 11 latach pracy w narażeniu na wibrację)...." wynika, iż wskazywane przez skarżącego powody zarówno w postępowaniu przed organami administracyjnymi jak i przed Sądem, dla których powinna być u niego stwierdzona choroba zawodowa nie zostały uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Podkreślono, że takie stanowisko skarżącego jest tym bardziej uzasadnione, iż zgodnie z treścią § 2 pkt 1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. nr 132. poz. 1115) w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach wystarczy dla stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej wykazać "z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zatem, aby została stwierdzona choroba zawodowa nie musi istnieć absolutna pewność -"bezsporność" wystąpienia tej choroby.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego E. D. oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa procesowego. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organy administracji (porównaj wyrok z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz.12.
Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, iż złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymogom, lecz podniesione w niej zarzuty jako nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zarzucając Sądowi I instancji obrazę prawa procesowego wskazano w tym zakresie na naruszenie art. 62 pkt.1 oraz art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy.
Przepis art. 62 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy a w razie potrzeby także innych dokumentów. Przepis ten dotyczący wstępnych czynności postępowania sądowoadministracyjnego w szczególności odnosi się do potrzeby skompletowania niezbędnych akt administracyjnych pozwalających na dokonanie kontroli legalności podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Jak bowiem wynika z dyspozycji art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Przepis ten nie może prowadzić do obalenia przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy w których stwierdzono brak podstaw do stwierdzeni u skarżącego podstaw do ustalenia choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego albowiem jak wynika z lektury akt przedmiotowej sprawy Sąd I instancji stosownie do wskazanego wyżej art. 133 § 1 cytowanej ustawy procesowej orzekał na podstawie akt administracyjny, które zostały skompletowane w taki sposób by można było prawidłowo ocenić legalność podjętych przez organy administracji decyzji.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że konieczne było zażądanie akt z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach, w których znajdowała się dokumentacja lekarska strony w tym orzeczenia Komisji Lekarskich o niezdolności do pracy z powodu schorzeń kręgosłupa. Jednakże wskazywane akta ZUS-u nie stanowią akt administracyjnych o jakich mowa w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niezbędnych do oceny legalności wydanych decyzji administracyjnych dlatego też nie można Sądowi I instancji skutecznie zarzucić naruszenia art. 62 pkt. 1 omawianej ustawy. Teoretycznie wyłącznie wyjaśnić należy, że gdyby zachodziła potrzeba zbadania innych dokumentów w tym wskazywanych w aktach ZUS-u to Sąd administracyjny mógł w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 omawianej ustawy procesowej dopuścić ten dowód zarówno z urzędu jak i na wniosek jeżeli byłoby to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałoby nadmiernego opóźnienia, jednakże takiej potrzeby w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było w rozpoznawanej sprawie.
Podnoszone przez stronę okoliczności związane z wydaniem w roku 1983 i 1997 r. orzeczeń o zaliczeniu w/w do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia zostały ocenione przez Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku w odniesieniu do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz ustalonego stanu prawnego, co pozwala na przyjęcie stanowiska, że uzasadnienie to odpowiada dyspozycji art. 141 § 4 omawianej ustawy procesowej.
Natomiast przepis art. 113 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Zamkniecie rozprawy kończy etap postępowania wyjaśniającego przed sądem administracyjnym. Przewodniczący wydaje zarządzenie o zamknięciu rozprawy, gdy zdaniem sądu sprawa została już dostatecznie wyjaśniona. Jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze ocena w powyższym zakresie jakiej dokonuje sąd powinna uwzględniać zasady procesowe a w szczególności możliwość korzystania przez stronę z uprawnień procesowych. Natomiast strona wbrew wywodom skargi miała zagwarantowane możliwości korzystania z uprawnień procesowych.
Podnoszenie przez skarżącego okoliczność dwukrotnego kierowania go na rentę w trakcie trwania jego zatrudnienia w Polskich Kolejach Państwowych wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie mogła uzasadniać dopuszczenie dowodu z akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach. Wnioski takie należy wyprowadzić po lekturze akt administracyjnych, z których wynika, że po przeprowadzeniu postępowania epidemiologicznego ustalono ponad wszelką wątpliwość, że w miejscy zatrudnienia strona była wprawdzie narażona na drgania mechaniczne lecz ich pomiary nie wykazały, przekroczenia dopuszczalnych norm natomiast dwie uprawnione jednostki Medycyny Pracy nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego.
Jednocześnie podnieść należy, iż wskazanie w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. jednostek uprawnionych do stwierdzenia choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia i to nie spełniająca żadnych wymagań formalnych, nie może stanowić podstawy kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych, którymi w tej sprawie są wyłącznie jednostki medycyny pracy. Tym samym w okolicznościach tej sprawy brak było podstaw do żądania wskazywanych w skardze kasacyjnej akt ZUS-u jak też przeprowadzania kolejnych badań strony w przedmiotowym zakresie.
Konkludując podkreślić należy, iż wniesiona w tej sprawie skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw a to nakazywało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) ją oddalić.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji wyroku.