Uzasadnienie
Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 29 listopada 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 2863/00 oddalił skargę [...] na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2000 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na ustalenia organu przytoczone w obu decyzjach Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, z których wynikało, iż [...] decyzją ZBOWiD w P. z dnia [...] kwietnia 1990 r. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od 21 lutego 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. (łącznie rok i 22 m-cy), w którym to okresie służył w ORMO.
Wobec tego, że uprawnienia kombatanckie [...] uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. pozbawił go uprawnień kombatanckich. Decyzję tę organ utrzymał w mocy w dniu [...] października 2000 r. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że jedyną podstawą otrzymania przez [...] uprawnień kombatanckich było utrwalanie władzy ludowej w ramach służby w ORMO (zaświadczenie WUSW P. z dnia 20.04.1982 r. potwierdzające wstąpienie w szeregi Milicji Pomocniczej 21 lipca 1944 r. a od 21 lutego 1946 r. do ORMO, w której do 31 grudnia 1947 r. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem).
Organ stwierdził, że ORMO nie była służbą zmilitaryzowaną. Została powołana przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 21.02.1946 r. Jej utworzenie uzasadniano koniecznością wzmożenia walki z bandytyzmem, rabunkami i innego rodzaju przestępstwami oraz wzmocnienia porządku publicznego. Jakiekolwiek zadania wykonywane w ORMO nie mogą być uznane jako działalność kombatancka. Organ poinformował stronę ponadto, że w celu uzyskania uprawnień kombatanckich z tytułu udzielenia pomocy Żydom w czasie okupacji powinna wystąpić do Kierownika Urzędu z udokumentowanym wnioskiem, rekomendowanym przez stowarzyszenie kombatanckie właściwe dla rodzaju działalności.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję ostateczną [...] wniósł o uchylenie decyzji i jej zmianę poprzez uznanie, że wnioskodawcy należą się uprawnienia kombatanckie. Podał, że jako młody chłopak brał udział w walkach z bandami UPA, należąc do Milicji Pomocniczej i narażając życie i zdrowie. Nie może zrozumieć dlaczego za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z bandami UPA w służbach zmilitaryzowanych, a nie uznaje się za taką działalność walk z bandami UPA w innych formacjach. Na terenach, na których mieszkał (W., D.) prowadzono walki z bandami UPA, co zostało opisane w książce Władysława Szelągowskiego "Wzburzony San" (Warszawa 1973).
Skarżący podaje, że często brał udział w akcjach rozpoznawczych, przy przenoszeniu ważnych meldunków. Za okupacji wraz ze swoim ojcem, który był gajowym, ukrywali w lesie, w ziemiankach Żydów. W pobliskim miasteczku S. było getto żydowskie i tam się chronili zbiegli Żydzi. Działalność ta była połączona z wielkim ryzykiem. Uważa, że został pozbawiony uprawnień kombatanckich tylko z tego powodu, że służył w Milicji Pomocniczej i w ORMO i dlatego czuje się potraktowany niesprawiedliwie. Kiedy starał się o przyjęcie do ZBOWiDu nie ujawniono całej prawdy, a niektóre fakty przemilczano, dlatego też o niektórych faktach wcześniej nie mógł napisać.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy w tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) nie stwierdził naruszenia prawa. Sąd przyjął jako wynikające z akt administracyjnych ustalenie, że [...] starał się o przyjęcie do ZBOWiD w latach 80 i nie został przyjęty. Nie przyznano mu uprawnień z tytułu udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem, gdyż nie uznano za wiarygodne zaświadczenia KWMO w P. z dnia 20 kwietnia 1982 r. Zarząd Główny ZBOWiD uznał za nieprawdopodobne, aby 14-letniemu chłopcu dano broń i wykorzystywano przeciwko bandom UPA.
Ponadto tereny te 21 lipca 1944 r. nie były jaszcze wyzwolone. Nazwisko [...] nie figurowało w ewidencji b. członków Pomocniczej Milicji Obywatelskiej i ORMO woj. rzeszowskiego (zaświadczenie KWMO w Rzeszowie). Stanowisko to podtrzymał ZG ZBOWiD w dniu 11 stycznia 1985 r. i oddalił wniosek o wznowienie 16 listopada 1988 r. ze względu na brak podstaw prawnych
W oparciu o późniejsze dokumenty Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie przyjął, że skarżący jest osobą, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., bowiem uzyskał uprawnienia, na mocy dotychczasowych przepisów, wyłącznie z tytułu działalności w latach 1994-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie w władzy ludowej", czego następstwem było wydanie decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Sąd podzielił stanowisko organu, że ORMO nie była służbą zmilitaryzowaną, a zatem jakiekolwiek działania, podejmowane w trakcie tej służby nie rodzą uprawnień kombatanckich w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. W odniesieniu do udziału w walkach z UPA, działalność ta została zakwestionowana przez ZBOWiD. Oceniając okoliczności udzielenia pomocy Żydom, podniesione w skardze Sąd stwierdził, że art. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za działalność równorzędną z kombatancką uważa dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej, za których ukrywanie w latach 1939-1945 groziła śmierć.
Skarżący jako osoba małoletnią nie mógł tego czynić (co najwyżej mógłby to zrobić jego ojciec). Jak sam podnosi w skardze Żydzi ukrywali się w lesie, a on jedynie donosił im jedzenie. Tego rodzaju pomoc nie jest uważana za działalność kombatancką.
Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...], reprezentowany przez adw. [...] zarzucając naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, polegające na zbyt powierzchownym rozważeniu materiału dowodowego przez Sąd i organ, co skutkowało poczynieniem błędnych ustaleń, a w konsekwencji błędnym zakwalifikowaniem działalności kombatanckiej [...], naruszającej art.. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie skargi stanowi polemikę z ustaleniami Sądu i podnosi, iż działalność strony została krzywdząco i niesprawiedliwie oceniona, chociaż w czasie wojny jeszcze młodsi chłopcy walczyli i właśnie ich młody wiek dodawał im odwagi.
Tak też było na terenach, gdzie toczyły się walki z UPA, w ramach których skarżący brał udział w licznych akcjach wojennych, przy przenoszeniu ważnych meldunków i wykonując zadania powierzone przez dowódcę gajowego M. K. Organ nie wyjawił prawdy obiektywnej w trakcie weryfikacji, a opierając się jedynie na przynależności skarżącego do ORMO pozbawił go uprawnień. Również Sąd powierzchownie ocenił fakt udzielania pomocy Żydom, a ocena ta jest błędna, bowiem tylko skarżący ze względu na wiek mógł spełniać takie czynności nie wzbudzając podejrzeń okupanta. Powszechnie wiadomo, że walczący w Szarych Szeregach harcerze byli niekiedy o wiele młodsi i okoliczność ta nie stanowiła przeszkody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna, jako pismo sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skarżący jako podstawę skargi kasacyjnej powołał przepis art. 174 pkt 1 i 2 wymienionej ustawy. W odniesieniu do podstawy naruszenia przepisów postępowania zarzut ten sformułowano ogólnie, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy a polegało na zbyt powierzchownym rozważeniu materiału dowodowego przez organ i Sąd co skutkowało poczynieniem błędnych ustaleń.
Tak sformułowany zarzut nie pozwala na kontrolę instancyjną, bowiem w skardze kasacyjnej należy wskazać konkretne przepisy naruszone przez Sąd i istotny wpływ naruszenia tych przepisów na treść wyroku. Brak tych elementów oraz wyrażona w art. 183 § 1 ustawy zasada związania Sądu granicami skargi kasacyjnej uniemożliwia zbadanie zaskarżonego wyroku w tym aspekcie.
Odnosząc się natomiast do podstawy naruszenia prawa materialnego to zgodnie z art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skardze kasacyjnej skutecznie można zarzucić błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Skarga kasacyjna zarzuca wyrokowi błędne zakwalifikowanie prawne działalności kombatanckiej naruszającej art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie odpowiada to ściśle przytoczonej podstawie, lecz może mieścić się w zarzucie niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Zarzut taki należy jednakże uznać za chybiony.
W sprawie jako niewątpliwe ustalono, iż uprawnienia kombatanckie [...] na mocy decyzji z 1990 r. uzyskał jedynie z tytułu utrwalania władzy ludowej od 21 lutego 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. i przynależności do ORMO.
Okoliczności dotyczące udzielania przez skarżącego, jako małoletniego pomocy przy ukrywaniu osób narodowości żydowskiej nie były znane organom przyznającym [...] uprawnienia kombatanckie.
Pozbawienie uprawnień [...], który uzyskał je wyłącznie jako członek ORMO, utrwalający władzę ludową w okresie od lutego 1946 r. do końca grudnia 1947 r. nie naruszało art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy i zarówno organ jak i Sąd zastosowały ten przepis właściwie. Nie istniały bowiem żadne przekonujące dowody, świadczące o tym, że skarżącemu przysługiwałyby uprawnienia z tytułu innej działalności kombatanckiej, określonej w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy.
Okoliczności, na które powoływał się skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze do sądu administracyjnego mogą być ewentualnie przedmiotem nowego postępowania z wniosku skarżącego, o czym pouczono skarżącego.
Uznając, iż zaskarżony wyrok nie narusza prawa Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.