Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 1011/10 oddalił skargę B. S. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rybniku z dnia [...] lipca 2007 r. orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u B. S. choroby zawodowej – [...] - wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115).
Decyzja ta została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 540/08. W wyroku tym Sąd wskazał, że analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zestawieniu z art. 237 § 1 Kodeksu pracy stanowi podstawę do stwierdzenia niezgodności z tym przepisem, jako aktem wyższego rzędu, regulacji zawartej w załączniku do rozporządzenia w zakresie, w jakim określono w nim okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Stanowi to brak zgodności postanowień załącznika do rozporządzenia z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Stwierdzając powyższe Sąd I instancji odmówił zastosowania w sprawie uregulowania zawartego w kolumnie drugiej tabeli wykazu chorób zawodowych.
Ponadto stwierdził, że przedmiotowe rozporządzenie nie wskazuje okresu, w jakim, po zakończeniu pracy w narażeniu, powinno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, a więc regulacji, do jakiej odsyła § 2 ust. 2 rozporządzenia. W związku z tym Sąd stwierdził, że wskazana w orzeczeniach lekarskich przesłanka negatywna do rozpoznania choroby zawodowej tj. ustanie zatrudnienia czyli pracy w warunkach narażenia w 2001 r. oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz do trzech lat od ustania tego narażenia, nie może mieć zastosowania do oceny zawodowej etiologii schorzenia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 ustawy Kodeks pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że w przedmiotowej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż B. S. pracował w latach 1967 - 2001 w [...] "D." w C. jako konserwator urządzeń przeróbczych - ślusarz na powierzchni, gdzie był eksponowany na drgania mechaniczne o oddziaływaniu miejscowym przekraczającym normatywy higieniczne.
W związku z tym podkreślił, że w poprzednim postępowaniu uznał, iż B. S. w okresie swojej aktywności zawodowej w latach 1967-2001 pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania zespołu wibracyjnego. Wskazał, że wyżej wymieniony był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Sosnowcu - Poradnia Chorób Zawodowych (orzeczenie lekarskie z dnia [...].01.2007 r. nr [...]). Jednakże lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. nie rozpoznali u niego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, pomimo stwierdzenia zmian charakterystycznych dla postaci mieszanej zespołu wibracyjnego, bowiem uznali, iż ustanie narażenia na drgania mechaniczne w miejscu pracy w 2001 roku, a także brak dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienie objawów chorobowych w okresie do trzech lat od zakończenia narażenia zawodowego, uniemożliwiają rozpoznanie choroby zawodowej (§ 2 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Następnie organ wskazał, że B. S. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu i w orzeczeniu z dnia [...].05.2007 r., nr [...] lekarze specjaliści nie rozpoznali u niego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, pomimo, że całokształt obrazu klinicznego choroby mógłby odpowiadać postaci mieszanej zespołu wibracyjnego. Organ wskazał, że zgodnie z orzeczeniem, brak udokumentowania wystąpienia objawów schorzenia nie później niż w okresie trzech lat od ustania w 2001 roku narażenia zawodowego na drgania mechaniczne uniemożliwiał rozpoznanie u wyżej wymienionego choroby zawodowej (§ 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych).
Następnie dodał, że w postępowaniu po wyroku WSA z dnia 30 września 2008 r. uzyskał zweryfikowane orzeczenie lekarskie z dnia [...].10.2010 r., nr [...], wydane na podstawie ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (art. 2352) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w którym lekarze orzecznicy odmówili rozpoznania u B. S. choroby zawodowej - [...] wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia R.M. z dnia 30.06.2009 r., stwierdzając, iż całokształt obrazu klinicznego mógłby odpowiadać postaci mieszanej zespołu wibracyjnego, jednak brak udokumentowania występowania objawów schorzenia w okresie do trzech lat od ustania w 2001 roku narażenia zawodowego na drgania mechaniczne, nie pozwala na rozpoznanie choroby zawodowej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, B. S. stwierdził, że w toku postępowania organ doszedł do błędnego przekonania, iż dolegające skarżącemu schorzenie wibracyjne nie uzasadnia uznania go za zawodowe, bowiem nie zostało ono w taki sposób zakwalifikowane przez placówki medyczne. Podkreślił, że czynnik szkodliwy, który mógł spowodować schorzenie występował tylko w środowisku pracy skarżącego, co uzasadnia stwierdzenie z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, iż warunki pracy stanowiły przyczynę schorzenia.
Ponadto w ocenie skarżącego organ administracyjny nie zastosował się do wskazań wyroku WSA w Gliwicach z dnia 30 września 2008 r., co miało niewątpliwy wpływ na treść orzeczenia. Wskazał, że bezsporne jest, iż skarżący przez wiele lat pracował w warunkach narażenia na drgania mechaniczne i wobec tego nie ulega wątpliwości, iż drgania te negatywnie wpływały na jego układ nerwowy i stwarzały ryzyko powstania choroby wibracyjnej. Podniósł, że skoro w jego środowisku pracy występowały drgania i przez cały okres pracy był narażony na ich działanie, to istnieje prawdopodobieństwo graniczące z pewnością, iż drgania te stały się przyczyną powstania stwierdzonego schorzenia. Zarzucił, że postępowanie epidemiologiczne nie było pełne, jego wyniki nie pozwalały na jednoznaczne wykluczenie występowania u niego zawodowej choroby wibracyjnej. Dokonane przez organy sanitarne badania przeprowadzone zostały w sposób niedokładny, nie zweryfikowano wcześniej przeprowadzonych badań.
Organ sanitarny nie wypełnił zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 30 września 2008 r., sygn. IV SA/Gl 540/08. Podniósł ponownie, że bezsporne jest, iż przez wiele lat pracy był narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci drgań, co prowadzi do wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu przedstawionej sprawy uznał, że skarga jest nieuzasadniona i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W pierwszej kolejności Sąd podkreślił, że z uwagi na to, że po dacie wyroku z dnia 30 września 2008 r. uchylającego decyzję organu odwoławczego z dnia [...] września 2007 r. nastąpiła zmiana stanu prawnego, zawarte w nim wytyczne, jako dotyczące poprzednio obowiązujących przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., zdezaktualizowały się.
W konsekwencji Sąd zobowiązany był w niniejszym postępowaniu dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu aktualnych przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869), bowiem zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.
Następnie Sąd wskazał, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest więc zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Ponadto przepis art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Wskazując na powyższe Sąd podkreślił, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż w postępowaniu przeprowadzonym po wyżej wymienionym wyroku uzyskał orzeczenie lekarskie (IMP) z dnia [...] października 2010 r., wydane na podstawie ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (art. 235 2) oraz rozporządzenia R.M. z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w którym lekarze orzecznicy stwierdzili brak podstaw do rozpoznania u B. S. choroby zawodowej - [...] wym. w poz. 22 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. W treści tego orzeczenia lekarze specjaliści stwierdzili, iż brak udokumentowania występowania objawów schorzenia w okresie do trzech lat od ustania w 2001 r. narażenia zawodowego na drgania mechaniczne, nie pozwala na rozpoznanie u skarżącego wymienionej choroby zawodowej.
Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył wnioski orzeczeń lekarskich jednostek medycznych I i II stopnia, opracowanych w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym przed wyżej wymienionym wyrokiem WSA, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego z powodu braku udokumentowania wystąpienia objawów schorzenia nie później niż w okresie trzech lat od ustania w 2001 r. narażenia zawodowego na drgania mechaniczne. Zgodnie zaś z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne, dotyczy to zwłaszcza orzeczeń lekarskich.
W ocenie Sądu powyższe okoliczności świadczą o tym, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż okoliczności sprawy nie uzasadniają wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów, w tym orzeczeń lekarskich i wyników dochodzenia epidemiologicznego organ – zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i w oparciu o te ustalenia wydał rozstrzygnięcie. Sąd uznał zatem, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego w powyższym zakresie.
Jako bezpodstawny Sąd uznał również zarzut niewykonania przez organ wskazań wyroku WSA w Gliwicach z dnia 30 września 2008 r., po dacie bowiem tego wyroku nastąpiła zmiana stanu prawnego powodując, że zdezaktualizowały się powyższe wytyczne, jako dotyczące poprzednio obowiązujących przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.
Końcowo Sąd podkreślił, że - jak zasadnie zauważył organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – skarżący oraz jego pełnomocnik, poinformowani pismem z dnia 19 października 2010 r. w trybie art. 10 k.p.a. o prawie ustosunkowania się do całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy oraz do przedstawienia wniosków dowodowych, nie udzielili odpowiedzi. Nie złożyli zatem żadnego wniosku dowodowego w sprawie ani też dokumentu na okoliczność występowania u skarżącego objawów przedmiotowej choroby w okresie do trzech lat od ustania w 2001 roku narażenia zawodowego.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku B. S., reprezentowany przez adwokata, zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na nieuwzględnieniu faktu, że dolegające skarżącemu schorzenie jest następstwem szkodliwych warunków pracy. Wskazując na podstawy kasacyjne pełnomocnik skarżącego podniósł, że w toku postępowania Sąd doszedł do błędnego przekonania, iż dolegające skarżącemu schorzenie wibracyjne nie uzasadnia uznania go za zawodowe, albowiem nie zostało ono w taki sposób zakwalifikowane przez placówki medyczne, podczas gdy czynnik szkodliwy, który mógł spowodować schorzenie występował tylko w środowisku pracy skarżącego, co uzasadnia stwierdzenie z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że warunki pracy stanowiły przyczynę schorzenia.
Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji stwierdzającej u skarżącego schorzenia wymienionego w poz. 22 wykazu chorób zawodowych. Ponadto wniesiono o zasądzenie "na rzecz kancelarii adwokackiej" kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego za wszystkie instancje w kwocie oznaczonej według spisu lub norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.
Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o szczególnym charakterze – i co się z tym wiąże – o szczególnych wymaganiach formalnych. Przymus adwokacko-radcowski przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, wprowadzony art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270,, dalej: p.p.s.a.) miał między innymi na celu zapewnienie temu środkowi odpowiedniego poziomu merytorycznego.
Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać pewne elementy konstrukcyjne, charakterystyczne tylko dla skargi kasacyjnej, które mają charakter materialny i których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy, co w konsekwencji prowadzi do niedopuszczalności kasacji i odrzucenia skargi kasacyjnej.
Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna oprócz wymagań określonych dla pism w postępowaniu sądowym, powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia, oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skarga kasacyjna pozbawiona powyżej wymienionych elementów jest dotknięta brakiem istotnym, nie podlegającym uzupełnieniu w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Skarga kasacyjna sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika – adw. J. P. reprezentującego B. S. ani w petitum ani w jej uzasadnieniu nie zawiera wskazania przepisów, których naruszenia, zdaniem skarżącego, dopuścił się Sąd pierwszej instancji. Braki powyższego elementu konstrukcyjnego uniemożliwiają jej merytoryczne rozpoznanie, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznawać sprawy domyślając się jedynie intencji autora skargi, mając wątpliwości interpretacyjne co do podstaw zaskarżenia, jego zakresu i formułowanych wniosków.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.