Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 listopada 2022 r., sygn. akt I SAB/Wr 1313/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę N. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w dniu 23 września 2022 r., tj. po wydaniu przez organ decyzji z 28 września 2021 r. Zgodnie z uchwalą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania złożona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi, pomimo że była ona niedopuszczalna z uwagi na to, że została wniesiona przed wydaniem decyzji przez organ.
Uzasadniając zarzut skargi kasacyjnej skarżąca podała, że odrzucenie skargi wynikało z błędnego ustalenia stanu faktycznego przez Sąd pierwszej instancji, ponieważ skarga nie została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ (po 28 września 2021 r.), tylko wcześniej, tj. 22 marca 2021 r. W tym dniu została nadana listem poleconym do organu. Jako dowód na powyższą okoliczność skarżąca przedstawiła potwierdzenie nadania przesyłki poleconej do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego w dniu 22 marca 2021 r. – kopia z książki nadawczej oraz wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej dla przesyłki nr [...]. Z informacji ze strony internetowej Poczty Polskiej wynika, że powyższa przesyłka została doręczona do Wojewody Dolnośląskiego w dniu 24 marca 2021 r.
Zdaniem skarżącej, od tego czasu w postępowaniu nie podejmowano żadnych czynności, dlatego w dniu 5 sierpnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego po uzyskaniu informacji telefonicznej z sekretariatu WSA we Wrocławiu, że do tej pory skarga N. H. nie została zarejestrowana w sądzie, zwrócił się do Kierownika Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców w celu udzielenia informacji na temat skargi. Jako dowód skarżąca przedstawiła pismo z 5 sierpnia 2022 r. oraz dowód nadania powyższego pisma. W odpowiedzi na powyższe pismo organ przesłał pełnomocnikowi skarżącej w dniu 21 września 2022 r. wiadomość za pośrednictwem poczty elektronicznej w sprawie trzech skarg złożonych w urzędzie, w tym skargi N. H., informując, że "w zasobach poprzedniego urzędnika nie odnaleziono złożonych skarg" i prosząc "o ich ponowne przesłanie w celu przekazania do WSA". Skarżąca złożyła dowód w postaci wydruku wiadomości e-mail z 21 września 2022 r. W rezultacie pełnomocnik w dniu 23 września 2022 r. ponownie przekazał odpis skargi na przewlekłość z 20 marca 2021 r. do organu z uwagi na jej zagubienie przez organ (dowód: pismo z dnia 23 września 2022 r.).
Dopiero po powyższych działaniach pełnomocnika organ przekazał skargę do sądu. Zdaniem skarżącej, skarga została więc złożona 22 marca 2021 r., a organ nie przekazał jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w ciągu 30 dni, co powinien uczynić zgodnie z przepisami. Dopiero po interwencji pełnomocnika w dniu 5 sierpnia 2022 r. organ zainteresował się skargą. Fakt, że skarga została zagubiona lub w inny sposób zniknęła z akt sprawy nie powinien obciążać strony postępowania. Błędnie zatem zastosowano w sprawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 1. Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy.
- 2. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, złożenie skargi na przewlekłe postępowanie było niedopuszczalne, bowiem złożona została po wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie, tj. po 28 września 2021 r. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania złożona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uchybienie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie polegało na nieprawidłowym ustaleniu daty złożenia skargi do sądu. Sąd pierwszej instancji przyjął bowiem, że skarga została złożona w dniu 23 września 2022 r. Nie dostrzegł jednak, że w tej dacie skarżąca przesłała skargę ponownie, po ustaleniu przez jej pełnomocnika, że skarga nadana 22 marca 2021 r. nie została przesłana do sądu z winy organu.
- 3. Z akt sądowych sprawy wynika, że Wojewoda Dolnośląski przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę opatrzoną datą 20 marca 2021 r. wraz z poświadczonym za zgodność z oryginałem potwierdzeniem uiszczenia wpisu od skargi ze stemplem pocztowym z datą 20 marca 2021 r. (k. 4 akt sądowych) oraz uwierzytelnioną kopią pełnomocnictwa. W piśmie zawierającym odpowiedź na skargę z dnia 26 października 2022 r. organ wskazał, że odpowiedź dotyczy skargi "z dnia 20 marca 2021 r., doręczonej do organu w dniu 26 września 2022 r.". Zgodzić się należy ze skarżącą kasacyjnie, że takie oznaczenie skargi mogło wprowadzić Sąd pierwszej instancji w błąd co do daty złożenia skargi. Podkreślenia jednak wymaga, że organ w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę nie kwestionował daty wniesienia skargi do tego organu, lecz przedstawił merytoryczną argumentację odnoszącą się do zarzutów skargi na przewlekłość z 20 marca 2021 r. Już powyższe informacje powinny były skłonić Sąd pierwszej instancji do przeprowadzenia czynności prowadzących do wyjaśnienia wątpliwości w zakresie ustalenia daty wniesienia skargi do sądu. Sąd w zaskarżonym postanowieniu pomija jednak powyższe okoliczności za datę wniesienia skargi przyjmując datę przesłania jej kopii do organu w dniu 23 września 2022 r.
- 4. Powyższe błędne ustalenia Sądu pierwszej instancji potwierdzają dowody przedstawione przez skarżącą w skardze kasacyjnej. We wniosku o udzielenie przez organ informacji na temat złożonej skargi (k. 43 akt sądowych) skarżąca wskazała, że do dnia złożenia tego wniosku nie otrzymała informacji na temat przekazania jej skargi z 20 marca 2021 r. do właściwego sądu. W odpowiedzi na powyższe pismo pracownik organu za pośrednictwem wiadomości przesłanej pocztą elektroniczną z dnia 21 września 2022 r. (k. 45 akt sądowych) oznajmił, że między innymi w sprawie skargi N. H., "do dnia dzisiejszego w zasobach po panu [...], nie odnaleziono skargi. Jeżeli to możliwe proszę o przesłanie odpisu skargi, w celu przekazania jej do WSA wraz z aktami sprawy". Informacja ta potwierdza, że organ nie kwestionował faktu złożenia skargi za pośrednictwem organu przez N. H. Przeciwnie, można z tej informacji wyprowadzić wniosek, że najprawdopodobniej skarga zaginęła z winy pracownika organu. Dodatkowo skarżąca dołączyła do skargi kasacyjnej dowód nadania przesyłki o numerze [...] w dniu 22 marca 2021 r. (ksero z książki nadawczej) oraz wydruk ze strony Poczty Polskiej zawierający informację o doręczeniu przesyłki o tym numerze do Wojewody Dolnośląskiego w dniu 24 marca 2021 r. Sąd pierwszej instancji co prawda nie posiadał tych informacji w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, jednak nie ulega wątpliwości, że miał podstawy by sądzić, że skarga została złożona do organu przed wydaniem decyzji w sprawie. Już sama ta wątpliwość powinna była skłonić Sąd do podjęcia działań służących ustaleniu prawidłowej daty wniesienia skargi, w tym mógł wystąpić do strony o przesłanie potwierdzenia nadania przesyłki i innych dowodów, czego zaniechał.
- 5. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało oparte na błędnych ustaleniach faktycznych, z których następnie wyprowadzono błędne wnioski natury prawnej. W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw by uznać, że skargę wniesiono w dniu 23 września 2022 r., skoro z materiału dowodowego wynika, że skarga została nadana w dniu 22 marca 2021 r. Strona postępowania, dochowująca należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy, nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowego działania organu, w tym przypadku polegającego na zagubieniu skargi i w konsekwencji braku jej przekazania do właściwego sądu, zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a., w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Gwarantem powyższego jest zasada zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej określona w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 2000 ze zm.), której naruszeniem jest działanie organów administracji wbrew przepisom postępowania oraz tzw. kulturze administrowania (B. Adamiak, J. Borkowski, KPA. Komentarz, Warszawa 2019, s. 97).
- 6. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu, gdyż art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu 7 Sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).