Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1823/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skarg J.S., R.S., A.G., A.G., A.M., H.S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...] przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w punkcie 1) odrzucił skargę A.G. i A.G. w punkcie 2) odrzucił skargę H.S.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem datowanym na dzień 2 lipca 2012 r. H.S. wniósł skargę na decyzję w/w decyzję. Skarga została nadana w placówce pocztowej w dniu 3 lipca 2012 r. bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie przekazana przez Sąd organowi drugiej instancji przy piśmie z dnia 12 lipca 2012 r. w dniu 12 lipca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona H.S. w dniu 4 czerwca 2012 r.
Za datę wniesienia skargi przez A.G. i A.G. przyjąć należy dzień, w którym została ona przekazana przez organ pierwszej instancji Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, tj. 11 lipca 2012 r. Za datę wniesienia skargi przez H.S. przyjąć zaś należy dzień, w którym Sąd przekazał skargę organowi drugiej instancji, tj. 12 lipca 2012 r. Ostatni dzień terminu do wniesienia skargi przypadł więc dla skarżących A.G. i A.G. na dzień 5 lipca 2012 r., natomiast dla skarżącego H.S. na dzień 4 lipca 2012 r. A zatem, skarga A.G. i A.G. oraz skarga H.S. zostały wniesione po terminie.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył H.S. reprezentowany przez radcę prawnego. Postanowienie zaskarżono w części dotyczącej punktu 2 zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie:
- - art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, dalej jako "k.p.a.") poprzez jego niewłaściwe odpowiednie zastosowanie bez skutku prawnego w postaci utrwalenia pierwotnego terminu wniesienia (nadania w placówce pocztowej) skargi, co skutkowało stwierdzeniem przekroczenia 30 dniowego terminu na wniesienie skargi przez skarżącego,
- - bezzasadne orzeczenie w punkcie 2 zaskarżonego postanowienia, że skarga na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podlega odrzuceniu z uwagi na jej wniesienie po terminie podczas gdy zgodnie z art. 68 k.p.a. i stanowiskiem orzecznictwa, w przypadku wniesienia środka zaskarżenia bez zachowania trybu pośredniego uważa się, że termin wpływu środka zaskarżenia za zachowany z dniem wpływu do błędnie wskazanego adresata, co stanowi odwrotną sytuację od tej, w której skarżący kieruje pisma prawne w pierwszej kolejności do organu administracji publicznej zamiast do Sądu.
- - art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") skutkujące błędami w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia i mających wpływ na jego treść poprzez ustalenie, że skarga została wniesiona w dniu 12 lipca 2012 r., nie zaś w dniu 3 lipca 2012 r. Skarżący w dacie 3 lipca 2012 r. zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a. tj. z zachowaniem terminu do jej wniesienia nadał skargę w urzędzie pocztowym, wypełniając tym samym ratio legis przepisu zmierzającego do zdyscyplinowania skarżących i ograniczenia niepewności stanu prawnego poprzez ustalenie 30 dniowego terminu do zaskarżenia decyzji administracyjnej.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie punktu 2 sentencji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd I instancji błędnie zinterpretował stan faktyczny niniejszej sprawy ustalając, iż istotna dla zachowania terminu do wniesienia skargi jest data nadania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do organu za pośrednictwem którego, powinna zostać złożona skarga, a nie data nadania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez samego skarżącego. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny, do którego trafiła skarga, skierowana w sposób bezpośredni, a nie za pośrednictwem organu który wydał skarżoną decyzję, zastosował art. 65 § 1 i 2 k.p.a. w celu przekazania organowi administracyjnemu skargi i nadał jej dalszy bieg.
Sąd I instancji działaniem w oparciu o przepisy k.p.a. przekazał organowi administracyjnemu skargę wniesioną w terminie, albowiem nie da się zastosować przepisu art. 65 k.p.a. bez skutku w postaci utrwalenia wykonania czynności w terminie. Powyższe rozumowanie wydaje się uzasadnione także z punktu widzenia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2007 r. (IIGSK213/07) w którym stwierdza iż: " [...] jeśli skarga została zaadresowana i skierowana do sądu, to wymaga procesowego załatwienia, do zakresu którego nie należy przekazywanie jej pismem innemu podmiotowi. Taka praktyka rodzi skutek w postaci błędnego przyjmowania, że za datę złożenia skargi uznać należy datę jej nadania przez sąd". Jeśli nie uznać powyższego za prawidłowe to zróżnicować trzeba sytuacje, w których Sąd administracyjny działa w oparciu o przepisy p.p.s.a. i kiedy działa stosując odpowiednio przepisy k.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazując skargę organowi administracyjnemu nie działał jeszcze w granicach nakazujących mu stosowanie przepisów o postępowaniu sądowym w administracji albowiem żadne z tych przepisów nie nakazują sądowi przekazania błędnie nadesłanej skargi organowi administracji.
Należy dojść więc do przekonania, że sąd przekazując sprawę organowi administracyjnemu czyni to w oparciu o przepisy ogólne, czyli kodeks postępowania administracyjnego, utrwalając jednocześnie termin na wniesienie skargi, który zostaje zachowany w stosunku do terminu doręczenia. Powyższe rozumowanie jest też o tyle zasadne, iż Sąd administracyjny jeśli została mu doręczona korespondencja, która powinna trafić do organu administracyjnego nie działa jako Sąd, albowiem ten powołany jest do załatwiania spraw sądowych, skarga pomimo iż jest pismem procesowym, jeśli nie była adresowana w sposób bezpośredni do Sądu lub z innych powodów formalnych nie wszczyna postępowania sądowego, nie ma dla niej zakładanych akt, nie umożliwia stosowania wobec niej przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc nie jest też możliwe wywołanie skutków przez art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który był podstawą odrzucenia skargi.
Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie skutkuje rażącym naruszeniem porządku prawnego na płaszczyźnie aksjologicznej, metodologicznej, a nawet, ontologicznej. Jeśli bowiem przyjąć, iż skarżone postanowienie Sądu odpowiada powołanym przepisom to odrzucenie na ich podstawie skargi stanowi rażące naruszenie art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do realnej ochrony sądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej zaznaczyć należy, iż art. 65 § 1 k.p.a. stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Z kolei w § 2 wskazano, że podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
Brak jest podstaw do przyjęcia, że wskazany przepis znajdzie zastosowanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera własne uregulowania dotyczące trybu i terminu wniesienia skargi do sądu i nie ma potrzeby pomocniczego stosowania przepisów k.p.a. w tym zakresie.
Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast art. 54 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Wniesienie skargi bezpośrednio do sądu jest zatem działaniem nieprawidłowym. Istotnie, żaden z przepisów ustawy procesowej wprost nie przewiduje dla sądu obowiązku przekazania błędnie skierowanej skargi do właściwego organu, jednakże przyjmuje się, że taki obowiązek na sądzie spoczywa. Orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego (na tle podobnych procedurze sądowadministracyjnej uregulowań odnośnie składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie opowiedziało się za takim właśnie stanowiskiem (por. wyroki NSA: z dnia 3 grudnia 2007 r., I OSK 248/07, i z dnia 20 maja 2008 r., II FSK 426/07, z dnia 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06, z dnia 15 kwietnia 2008 r., II GSK 295/08, dostępne; http://cbois.nsa.gov.pl).
O zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 291 i przytoczone tam orzecznictwo, oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. J.P. Tarno, Warszawa 2010, s. 175, por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. II OSK 2249/11, z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2963/12).
W sprawie niniejszej nie podlega sporowi, że skarga została złożona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z pominięciem organu administracji, a więc z naruszeniem powołanego wyżej art. 54 § 1 p.p.s.a.
W sprawie niniejszej skarga, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (w dniu 6 lipca 2012 r., data prezentaty, k – 72 akt sądowych) została przez ten Sąd przekazana właściwemu organowi w dniu 12 lipca 2012 r. (data nadania), a więc już po upływie 30 - dniowego terminu przewidzianego w art. 53 § 1 p.p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej w dniu 4 czerwca 2012 r. Zatem ostatnim dniem terminu dla skarżącego do wniesienia skargi był dzień 4 lipca 2012 r.
Nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku powołane w podstawie i uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumenty mające świadczyć, że w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi z uwagi na jej nadanie przez skarżącego w urzędzie pocztowym w dniu 3 lipca 2012 r.
Zatem także drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 83 § 3 p.p.s.a. przez Sąd I instancji jest całkowicie nieuzasadniony.
W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 września 2012 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. skargę odrzucił jako spóźnioną.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł naruszenia przepisów Konstytucji RP wskazanych w skardze kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.