Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła w dniu 1 sierpnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) skarga J. S. i R.S., A. G. i A. G., H. S., A. M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] znak: [...] wraz z dołączonym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W nadesłanym formularzu wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona oraz dwoje małych dzieci. Wnioskodawca podał, że wraz z żoną i dziećmi utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę w wysokości 3.200,00 złotych miesięcznie oraz z przyznanego żonie z Urzędu Pracy zasiłku dla osób bezrobotnych w wysokości 498,00 złotych miesięcznie. Łącznie dochód czteroosobowej rodziny wynosi 3.698,00 złotych brutto miesięcznie.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że na mocy decyzji Wojewody [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej został pozbawiony domu wraz z zabudowaniami gospodarczymi (gospodarstwo rolne) wraz ze znaczną częścią gruntów rolnych. Wnioskodawca oświadczył, iż w wyniku przejęcia przez Skarb Państwa gospodarstwa rolnego utracił możliwość pozyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego. Oświadczył, iż jest jedynym żywicielem rodziny, a jego jedynym źródłem dochodu jest dochód uzyskiwany z tytułu umowy o pracę. Wnioskodawca dodał, że na jego utrzymaniu pozostaje dwójka małoletnich dzieci w wieku 7 i 5 lat, z których jedno posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Wnioskodawca wyjaśnił, iż niepełnosprawnym dzieckiem opiekuje się żona. Zaznaczył, iż dziecko pozostaje pod stałą opieką lekarzy, a koszty związane z leczeniem i rehabilitacją dziecka obciążają znaczną część dochodów. Wnioskodawca oświadczył, iż posiada nieruchomość rolną o powierzchni 1,8 ha oraz samochód osobowy marki Peugeot 308 SW rok produkcji 2008 dofinansowany ze środków PERON w ramach programu "Sprawny dojazd".
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że poniesienie jednorazowo wydatku w wysokości 500,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru jest to wydatek, który mógłby spowodować uszczerbek w niezbędnych kosztach utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny.
Z tego względu, celem zapewnienia wnioskodawcy prawa do Sądu, zwolniono go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych oraz ustanowiono radcę prawnego z urzędu. Z uwagi na zaznaczenie przez wnioskodawcę w formularzu, iż wnosi zarówno o ustanowienie radcy prawnego jak i adwokata z urzędu dokonano wyboru pełnomocnika i ustanowiono wnioskodawcy radcę prawnego z urzędu. Uznano, że rozstrzygnięcie takie zabezpiecza wnioskodawcy prawo do Sądu, a jednocześnie nie skutkuje przerzuceniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Jednocześnie stwierdzono, że wnioskodawca przy wysokości uzyskiwanego stałego dochodu będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie i w tym zakresie wniosek oddalono. Uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie ponieść choć w części kosztów sądowych związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania siebie i rodziny. Dodać należy, że ewentualne pozostałe koszty sądowe, takie jak wpis od skargi kasacyjnej, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku czy wpis od ewentualnego zażalenia lub inne które mogą się w sprawie pojawić bądź też nie wystąpić w ogóle, co też zależy od działań i wniosków samego wnioskodawcy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.