Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy o sygn. akt II SA/Bk 478/09 oddalił skargę J. O. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki budynku inwentarskiego.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), decyzją z dnia [...] maja 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce z dnia [...] lutego 2009 r., nakazującą inwestorowi J. O. przymusową rozbiórkę budynku inwentarskiego z kominem, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], położonej przy ul. [...] w Hajnówce.
Postępowanie w sprawie przedmiotowego budynku inwentarskiego zostało wszczęte z urzędu w dniu 10 października 2008 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że został on pobudowany bez pozwolenia przed 1 stycznia 1990 r. pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. Jest to budynek murowany składający się z pomieszczenia do hodowli trzody chlewnej oraz pomieszczenia do przygotowania karmy z parnikiem i kominem. Zlokalizowany jest w odległości 0,80 m od granicy działki i 4,60 m od studni, przy czym pomieszczenie do hodowli trzody chlewnej znajduje się w odległości 6 m od studni.
W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji stwierdził, że w sprawie będzie miał zastosowanie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. regulujący kwestię samowoli budowlanej. Jednocześnie organ stwierdził, że samowola ta nie może być zalegalizowana, gdyż inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia z uwagi na brak szczelnego zbiornika na gnojówkę i niezachowanie wymaganych odległości od studni. Dlatego też nakazano jego rozbiórkę.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. O., zarzucając błędne ustalenie daty budowy i wnosząc o zalegalizowanie budynku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podniósł, że podstawową kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie daty realizacji inwestycji. W sprawie bezspornym pozostaje fakt, że budynek został zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r. (wynika to z zeznań świadka, który wskazał na datę budowy około 1970 r., oświadczenia stron postępowania w tym samego inwestora, wyrysów z map geodezyjnych). W sprawie zatem należało zastosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. a konkretnie przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy. Organ odwoławczy po przytoczeniu treści tej regulacji stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku. Inwestycja ta jest bowiem niezgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym.
W okresie jej realizacji obowiązywał miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Hajnówka, zatwierdzony uchwałą nr 123/961/73 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 17 stycznia 1973 r. (Dz. WRN z dnia 29 lutego 1973 r., Nr 2, poz. 5). Zgodnie z tym planem działka nr ewid. [...], na której znajduje się przedmiotowy budynek była przeznaczona pod zabudowę jedno i dwurodzinną oraz szeregową. Ponadto budynek inwentarski powoduje niedopuszczalne pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia z uwagi na brak szczelnego zbiornika na gnojówkę i niezachowanie wymaganych odległości od studni.
Z decyzją tą nie zgodził się J. O. i zaskarżył ją do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę stwierdził, że nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sprawa dotyczyła ustalenia czy zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki budynku inwentarskiego z kominem, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...]. Sąd I instancji wskazał, że w sprawie bezspornym pozostaje, że przedmiotowy budynek został wykonany bez wymaganej przez Prawo budowlane ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji samowoli budowlanej, zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu. Jednak z mocy art. 103 ust. 2 tej ustawy, art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisami tymi są przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.
Organy nadzoru budowlanego orzekające w przedmiotowej sprawie, na podstawie oświadczeń samego inwestora, zeznań świadka jak i wyrysów z map geodezyjnych ustaliły, że budynek inwentarski został zrealizowany w latach 60 - tych XX w. W związku z ustalonym terminem realizacji inwestycji do rozstrzygnięcia sprawy zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.
W okresie budowy przedmiotowego budynku obowiązywał miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Hajnówka, zatwierdzony uchwałą nr 123/961/73 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 17 stycznia 1973 r. (Dz. WRN z dnia 29 lutego 1973 r., Nr 2, poz. 5). Zgodnie z tym planem działka nr ewid. [...], na której znajduje się budynek była przeznaczona pod zabudowę jedno i dwurodzinną oraz szeregową. Przedmiotowa inwestycja została zatem zrealizowana na terenie przeznaczonym w planie miejscowym pod innego rodzaju zabudowę.
Druga przesłanka została również w sprawie spełniona, gdyż przedmiotowy obiekt narusza przepisy techniczno - budowlane obowiązujące w okresie jego budowy, określone w zarządzeniu nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz. 44, z późn. zm.). Naruszenie to polega na niezachowaniu wymaganej odległości budynku przeznaczonego dla inwentarza żywego od studni. Zgodnie z § 53 ust. 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia odległość ta powinna wynosić 15 m. Tymczasem w przedmiotowej sprawie odległość ta wynosi jedynie 6 m. Poza powyższym naruszeniem obiekt nie spełnia również wymogów określonych w § 108 ust. 1 pkt 3 zarządzenia. Zgodnie z tą regulacją pomieszczenia przeznaczone dla inwentarza żywego powinny odpowiadać następującemu wymogowi: ścieki płynne ze stanowisk inwentarza żywego mogą być odprowadzane do kanałów publicznych za pomocą urządzeń zapobiegających zanieczyszczeniu tych kanałów, a w miejscowościach nieskanalizowanych powinny być odprowadzane do dołów oczyszczających, kompostowni, szczelnych gnojników lub dołów ustępowych.
Budynek inwentarski będący przedmiotem niniejszego postępowania nie posiada szczelnego zbiornika na gnojówkę. Niezachowanie powyższych wymogów technicznych bez wątpienia powoduje pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. O. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, wobec niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Trudno bowiem przyjąć, że działka, na której został wzniesiony przez skarżącego budynek inwentarski – kurnik, była faktycznie przeznaczona pod zabudowę jedno i dwurodzinną oraz szeregową, skoro wiele faktów przemawia za tym, iż była to działka rolna.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że Sąd oddalając skargę J. O., dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, polegających na pominięciu i niewyjaśnieniu istotnych dla okoliczności sprawy faktów, albowiem wiele faktów przemawia za tym, że przedmiotowa działka stanowi część gospodarstwa rolnego. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że mają do niej zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że Sąd rozważając całokształt okoliczności ujawnionych w toku postępowania, w sposób nieprawidłowy dokonał ustaleń faktycznych, mających wpływ na treść wyroku, a odnoszących się do charakteru przedmiotowej działki jak i jej przeznaczenia.
Sąd nie ustosunkował się i pominął dowody przemawiające na korzyść skarżącego J. O.. W pierwszej kolejności skarżący wskazał, że chociaż jak wynika z obowiązującego w okresie budowy planu zagospodarowania przestrzennego, działka na której znajduje się przedmiotowy budynek była przeznaczona pod zabudowę jedno, dwurodzinną oraz szeregową to skarżący J. O. cały czas (do chwili obecnej) płaci od przedmiotowej działki podatek rolny. Ponadto, jak wynika ze stanu faktycznego, w sąsiedztwie nieruchomości J. O. jest wiele budynków o innym oznaczeniu, także niezgodnych z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w tamtym czasie.
Odnosząc się do treści art. 37 § 2 Prawa budowlanego z 1974 r. skarżący podniósł, że budynek inwentarski wzniesiony przez skarżącego na przedmiotowej działce nie powoduje nawet w najmniejszym stopniu zagrożenia dla ludzi bądź mienia, albowiem jest to budynek murowany, z posadzką betonową, ze stropami żelbetonowymi, składający się z pomieszczenia do hodowli trzody chlewnej oraz pomieszczenia do przygotowania karmy z parnikiem i kominem, spełniający wszelkie wymogi wykonania i wykończenia zgodnie z prawem i nie stanowi żadnego bezpośredniego zagrożenia dla sąsiadów ani użytkowników. Jest to budynek podłączony do kanalizacji i wodociągu miejskiego. Brak zatem szczelnego zbiornika na gnojówkę w tej sytuacji nie ma większego znaczenia, szczególnie, że liczba zwierząt hodowana przez skarżącego jest mała.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna J. O. od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 12 listopada 2009 r. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podkreślić należy przede wszystkim, że skarga kasacyjna jest szczególnym i sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. powinna ona czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
W myśl natomiast art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona, która kwestionuje orzeczenie Sądu I instancji wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który jej zdaniem został naruszony przez ten sąd. Należy podkreślić, że nie wystarczy ograniczenie się tylko do przytoczenia przepisu stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej, konieczne jest także sprecyzowanie do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym ono polegało.
Zbadanie w świetle powyższych wymogów złożonej w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej wskazuje na jej istotne uchybienia. W podstawie kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego wobec niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych poprzez przyjęcie, że działka na której został wzniesiony objęty nakazem rozbiórki budynek, była przeznaczona pod zabudowę jedno i dwurodzinną oraz szeregową, a wiele faktów przemawia za tym, że była to działka rolna. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37 § 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z. późn. zm.), bez jego bliższego wyjaśnienia.
Tak ogólnikowo sformułowany zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął wprawdzie, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna i rozpoznał ją, wziął jednak pod uwagę wyłącznie zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego odnoszący się do niewyjaśnienia przeznaczenia działki, na której samowolnie wybudowano objęty nakazem rozbiórki budynek, z uwzględnieniem przepisów w niej powołanych.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Białymstoku przedstawia wyczerpująco stan faktyczny sprawy wraz ze stanowiskiem zajmowanym przez strony oraz wskazuje podstawę prawną oddalenia skargi. W kwestii przeznaczenia przedmiotowej działki Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, że w okresie budowy przedmiotowego budynku obowiązywał miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Hajnówka, zatwierdzony uchwałą nr 123/961/73 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 17 stycznia 1973 r. (Dz. WRN z dnia 29 lutego 1973 r., Nr 2, poz. 5). Zgodnie z tym planem działka nr ewid. [...], na której znajduje się budynek przeznaczona była pod zabudowę jedno i dwurodzinną oraz szeregową. Inwestycja została zatem zrealizowana na terenie przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę.
Odmienna ocena dowodów i wyprowadzenie na jej podstawie własnych wniosków co do stanu faktycznego sprawy w skardze kasacyjnej, bez wskazania przepisów postępowania, których naruszenie stanowi uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Okoliczność bowiem, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. (w skardze kasacyjnej błędnie powołano § 2, natomiast art. 37 dzieli się na ustępy a nie paragrafy) należy wskazać, że przepis ten nie stanowił podstawy nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Zgodnie z tym przepisem, terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 tego artykułu. Podstawę materialno-prawną decyzji nakazującej rozbiórkę stanowił natomiast art. 37 ust. 1 powołanej ustawy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej, gdyż błędnie sformułowane i niezasadne zarzuty nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.