Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 grudnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1715/09 wydanym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wpłacenia określonej kwoty z tytułu kosztów wykonania ekspertyzy, w punkcie 1. odrzucił skargę, w punkcie 2. orzekł o zwrocie skarżącej Spółce kwoty 500 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało wydane przez organ I instancji na podstawie art. 78 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W postanowieniu tym organ zawarł pouczenie, że nie służy od niego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak też nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, mając na uwadze brzmienie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), określającego katalog spraw, w których sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane w I instancji przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej i jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy procesowej.
Jednocześnie Sąd nadmienił, że sprawa podlegałaby kognicji sądu administracyjnego jedynie w przypadku złożenia przez skarżącą środka odwoławczego i wydania przez organ rozstrzygnięcia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia [...] Sp. z o.o., reprezentowana przez adwokata, podniosła następujące zarzuty:
- I. naruszenia przepisów postępowania, tj.
- 1) art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r. nie podlega kontroli sądu administracyjnego;
- 2) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i odrzucenie skargi;
- II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P. w zw. z art. 184 Konstytucji poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę rozpoznania sprawy skarżącej a w konsekwencji pozbawienie możliwości obrony swoich praw.
Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów wskazano, że w ocenie skarżącej zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ma charakter postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, jak również rozstrzygającego sprawę co do istoty. Powyższe wynika z istoty postępowania w przedmiocie katastrofy budowlanej, w którym organ administracji nie może już podjąć żadnych rozstrzygnięć. Jedyną decyzją wydawaną w postępowaniu toczącym się na skutek katastrofy budowlanej jest decyzja, o której mowa w art. 78 ust. 1 Prawa budowlanego w przedmiocie niezbędnych robót w celu uporządkowania terenu katastrofy i zabezpieczenia obiektu budowlanego do czasu wykonania robót doprowadzających obiekt do stanu właściwego. W niniejszej zaś sprawie od czasu katastrofy budowlanej minęło 3 lata, teren budowy został uporządkowany w 2006 r., a zatem decyzja taka byłaby bezprzedmiotowa. Wobec braku możliwości wydania dalszych aktów przyjąć więc należy, że postanowienie GINB z dnia [...] lipca 2008 r. jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie.
Ponadto wskazano, że poprzez odrzucenie skargi Sąd pierwszej instancji pozbawił skarżącą możliwości rozpatrzenia jej sprawy oraz stworzył sytuację, w której działania organu administracji nakładającego na obywatela obowiązki na podstawie prawa materialnego, pozbawione zostają kontroli sądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżone postanowienie – mimo częściowo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu.
W dacie wydawania zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym było już prawomocne postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach I Wydział Cywilny z dnia [...] maja 2008 r. (sygn.akt [...]) którym sąd odrzucił pozew Skarbu Państwa – Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie i - uzasadniając to odrzucenie - uznał że sprawa kosztów sporządzenia ekspertyzy o której mowa w art. 78 ust. 2 Prawa budowlanego nie jest sprawą cywilną ani w znaczeniu materialnoprawnym ani formalnoprawnym a tym samym wyłączona jest właściwość sądów powszechnych dla dochodzenia roszczeń z tego tytułu. W tej sytuacji do rozpoznania sprawy, na mocy art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) właściwe są sądy administracyjne.
Zaskarżone postanowienie odpowiada jednak prawu choć nie tylko z przyczyn wskazanych w jego uzasadnieniu. Niezależnie bowiem od tego jak należy kwalifikować postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie zobowiązania do wpłacenia określonej kwoty z tytułu kosztów wykonania ekspertyzy (jako postanowienie podlegające zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa, jako w istocie decyzję czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej) postanowienie to było postanowieniem wydanym w I instancji, nie wniesiono także – gdyby przyjąć że nie służyły od niego środki odwoławcze - wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § Ppsa). Tym samym, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa, wniesienie skargi było niedopuszczalne a skarga podlegała odrzuceniu.
W tej sytuacji nie jest zasadny także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 bo odrzucenie skargi było zasadne i nie pozbawiało skarżącego kontroli sądu administracyjnego w sprawie będącej przedmiotem postanowienia. Niezasadny jest zatem także zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 184 poprzez pozbawienie skarżącego obrony jego praw (Sąd stwierdził w uzasadnieniu, że gdyby zaskarżone zostało rozstrzygnięcie organu wydane po złożeniu środka odwoławczego to sprawa podlegałaby kognicji sądu administracyjnego).
Zważywszy na powyższe, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.