Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. i A. S. oraz T. Z., uchylił decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy, działając w oparciu o art. 104 k.p.a. w związku z art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j.: Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej robót budowlanych wykonywanych w pawilonie usługowo-handlowym (segment środkowy), znajdującym się na nieruchomości przy ul. [...] w W., umorzył postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż w trakcie postępowania w sprawie robót budowlanych, które swoim zakresem wykroczyły poza dokonane zgłoszenie, postanowieniem z dnia 12 lutego 2007 r. wstrzymał ich prowadzenie oraz nałożył na inwestora R. B. obowiązek przedłożenia oceny technicznej przeprowadzonych prac. Ze złożonej opinii wynikało, że po rozbiórce ścian działowych i dachu, budynek został zabezpieczony przed dostępem osób trzecich. Natomiast dotychczas wykonane roboty budowlane, obejmujące swoim zakresem podmurowanie ścian zewnętrznych budynku, wykonanie deskowania słupów nośnych wraz z ich fundamentami oraz deskowanie pod nowy strop żelbetowy i bieg klatki schodowej na planowany taras na stropie nad parterem, wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i warunkami technicznymi oraz Polskimi Normami.
Skoro zaś wykonane roboty budowlane nie budziły wątpliwości co do prawidłowości ich wykonania, organ I instancji nie znalazł podstaw do nałożenia na inwestora obowiązków wynikających z art. 51 ustawy - Prawo budowlane.
Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy dodał, że w przypadku zamiaru wznowienia robót wykraczających swoim zakresem poza dokonane zgłoszenie, inwestor winien wystąpić do organu administracji architektoniczno-budowlanej w celu uzyskania pozwolenia w formie decyzji administracyjnej. Natomiast wszelkie kwestie wynikające z naruszenia prawa własności mogą być rozstrzygane wyłącznie przed sądami powszechnymi.
W odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2007 r., A. i J. S. oraz T. Z., właściciele sąsiednich lokali użytkowych, zarzucili naruszenie przepisów art. 51 i 83 Prawa budowlanego. Podkreślili, że tylko Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy posiadał możliwość zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora z przekroczeniem zgłoszenia, które to roboty wymagały pozwolenia na budowę, jednak z tego nie skorzystał. Organ zaakceptował wykonanie prac budowlanych bez wymaganej inwentaryzacji, a jedynie w oparciu o opinię techniczną, co było niezgodne z prawem.
Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie roboty budowlane wykonane w pawilonie usługowo-handlowym nie budziły wątpliwości co do prawidłowości ich wykonania, co potwierdziła dokumentacja złożona przez inwestora. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy uprawniony był do umorzenia postępowania, gdyż po wydaniu postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie było podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.
Na decyzję ostateczną skargę na do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. i J. S. oraz T. Z..
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że organ odwoławczy nie ustosunkował się w uzasadnieniu swojej decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w tym do konieczności rozpoznania sprawy na podstawie art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane, "nadużywając" tym samym art. 105 k.p.a. Zdaniem skarżących organy nie rozpoznały merytorycznie kwestii samowolnie zrealizowanych robót, wymagających pozwolenia na budowę. Ponadto skarżący zwrócili uwagę na kwestię braku po stronie inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż nie uzyskał on ich zgody, jako współwłaścicieli działki, na prowadzenie prac.
Uchylając zaskarżoną decyzję, jak również decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy z dnia [...] marca 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił poglądu organów, że w sprawie istniały podstawy uzasadniające umorzenie postępowania administracyjnego.
Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu wyroku, że roboty budowlane wykonywane w środkowym pawilonie znajdującym się na nieruchomości przy ul. [...] w W., wykroczyły poza dokonane zgłoszenie z dnia 31 stycznia 2006 r., obejmujące jedynie remont dachu poprzez wymianę pokrycia oraz uszkodzonych elementów konstrukcyjnych. Inwestor natomiast zdemontował dach, rozebrał ścianę boczną do wysokości 1,5 m, a w jej miejsce wykonał nową ścianę murowaną, rozebrał pas docieplenia z budynku sąsiedniego, a także wykonał nowe fundamenty w czterech miejscach budynku, z których wyprowadził zbrojenie pod przyszłe słupy.
W ocenie Sądu, po złożeniu przez inwestora oceny technicznej robót wykonywanych w budynku, co pozwoliło wyjaśnić kwestie techniczne niezbędne dla prawidłowego zakwalifikowania stanu faktycznego pod względem prawnym, organy powinny ustalić, czy roboty budowlane objęte zgłoszeniem z dnia 31 stycznia 2006 r. nie wymagały pozwolenia na budowę. Wykonanie prac budowlanych zgodnie ze sztuką budowlaną i przepisami, w sposób niepowodujący niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, nie oznaczało bowiem, że przeprowadzone roboty budowlane były zgodne z prawem.
Rzeczą organów administracji było dokonanie oceny, czy inwestor działał w warunkach samowoli budowlanej - prowadził roboty budowlane, które np. w części wymagały pozwolenia na budowę. W sytuacji, gdyby doszło do robót prowadzonych w warunkach samowoli budowlanej, organ powinien stosować procedurę przewidzianą w art. 51 ustawy - Prawo budowlane.
Sąd zwrócił ponadto uwagę, że inwestor nie posiadał prawa do realizowania inwestycji na terenie stanowiącym współwłasność, a musi on planować inwestycję jedynie zgodnie z zakresem upoważnienia uzyskanego od współwłaścicieli.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2007 r. skargę kasacyjną wniósł R. B.. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie:
1/ prawa materialnego, a mianowicie art. 51 ustawy - Prawo budowlane, polegające na jego błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, przez przyjęcie, że norma ta winna mieć zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym, wynikającym z oceny przedłożonej przez inwestora dokumentacji, prowadzącej do konkluzji, że wykonane roboty remontowe nie uchybiają przepisom budowlanym i warunkom technicznym, jakim winny odpowiadać budynki;
2/ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), polegające na uchybieniu obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia wszystkich aspektów sprawy i zebranego materiału dowodowego, niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w skardze, w konsekwencji zaś uwzględnienie skargi pomimo tego, że zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania wydana została zgodnie z art. 105 k.p.a.; nadto Sąd I instancji dokonał błędnych ustaleń, że teren na którym położony jest obiekt poddany remontowi przez R. B. jest przedmiotem współwłasności, podczas gdy w rzeczywistości każdy z lokali będących we władaniu skarżących jest przedmiotem odrębnej własności, grunt zaś pod budynkiem jest przedmiotem współużytkowania wieczystego.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku z dnia 23 listopada 2007 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., VII SA/Wa 493,04, wydany w podobnym stanie faktycznym i prawnym, w którym podniesiono, że gdyby organ nadzoru budowlanego, w następstwie oceny dokumentacji przedłożonej przez inwestora uznał, że wykonane roboty budowlane nie uchybiają żadnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, winien umorzyć swoje postępowanie, albowiem przepis art. 51 ustawy - Prawo budowlane nie daje mu materialnoprawnej podstawy do merytorycznego wypowiedzenia się w takiej sytuacji.
Autor skargi kasacyjnej dodał, że ten aspekt sprawy był badany przez organy nadzoru budowlanego obydwu instancji, które stwierdziły brak podstaw do zastosowania art. 51 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi m.in. o rozbiórce obiektu budowlanego, ta zaś, zgodnie art. 48 ust. 1 tej ustawy, byłaby konieczna właśnie w przypadku, gdyby stwierdzono samowolne wykonanie robót wymagających pozwolenia na budowę. Taka sytuacja nie miała miejsca.
Wnoszący skargę kasacyjną dodał także, że inwestor wykonywał swoje prace wyłącznie w granicach swego lokalu. Nie była mu w konsekwencji potrzebna zgoda sąsiadów na ich realizację.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. i J. S. wnieśli o jej oddalenie. Dodali, że nieruchomość położona przy ul. [...] stanowi wspólnotę mieszkaniową obejmującą mniej niż 7 lokali, a zatem odnośnie zarządu, mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące współwłasności. Tymczasem roboty budowlane wykonane w lokalu inwestora przekraczały zwykły zarząd.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Przede wszystkim, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna skonstruowana została w taki sposób, że nie mogła przynieść oczekiwanego przez stronę rezultatu.
W punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej wyrokowi Sądu I instancji postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), podczas gdy w punkcie 2 skargi kasacyjnej oraz w jej motywach kwestionowany jest stan faktyczny sprawy, przyjęty przez Sąd I instancji do podstawy rozstrzygnięcia.
Tymczasem ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że ustalenia faktyczne były błędne (a taki pogląd wynika w istocie już z samego zarzutu, jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej), to zarzut naruszenia prawa materialnego jest co najmniej przedwczesny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., II OSK 1423/07). Zatem już z tego względu przedstawiony wyżej zarzut naruszenia prawa materialnego uznać należałoby za chybiony.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonywał wykładni żadnego z przepisów art. 51 (który nota bene ma 7 ustępów, z czego ustępy pierwszy i trzeci dzielą się jeszcze na punkty), w żaden również sposób nie stosował wskazanego artykułu. Uwzględniając skargę Sąd I instancji uznał jedynie, że organy nie dokonały wystarczających do wydania rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych, zmierzających do oceny, czy roboty budowlane wykonywane były w ramach samowoli budowlanej, czy też nie. Dopiero po dokonaniu ustaleń w tym przedmiocie, w przypadku uznania, że doszło do samowoli, organ nadzoru budowlanego winien, w ocenie Sądu I instancji, zastosować procedurę przewidzianą w art. 51 Prawa budowlanego. Nie doszło zatem w żaden sposób do naruszenia wskazanego przepisu, nie był on bowiem w żaden sposób przedmiotem rozważań Sądu I instancji.
Niezależnie od powyższego podzielić należy pogląd wyrażony w motywach zaskarżonego wyroku, że w sytuacji, gdy organy nadzoru budowlanego ustalą, że doszło do wykonania robót budowlanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego (art. 50 ust. 1 pkt 3), zachodzą podstawy do prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego.
W ocenie Sądu I instancji organy nadzoru budowlanego niezasadnie uznały, że choć prace wykonane w lokalu przy ul. [...] w W. przekroczyły zakres dokonanego zgłoszenia i należało je wstrzymać na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, to z uwagi na zgodność tych prac ze sztuką budowlaną nie było podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a inwestor, jeśli będzie chciał kontynuować roboty – winien zwrócić się do organu architektoniczno-budowlanego o wydanie stosownego pozwolenia.
W myśl art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust.
1. Należy zatem rozważyć relację, jaka zachodzi pomiędzy art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1, regulującymi rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub bez zgłoszenia, a art. 50 i 51, regulującymi przypadki inne, niż wskazane w art. 48 i 49b.
Wprawdzie art. 48, art. 49b, jaki i art. 50 i 51 powołanej ustawy dotyczą samowoli budowlanej, lecz o zróżnicowanym charakterze. W przypadku art. 48 i 49b chodzi o całkowite zignorowanie przez inwestora władczych uprawnień organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego oraz udzielenia formalnej zgody na jego realizację, natomiast w przypadkach określonych w przepisach art. 50 i 51 chodzi jedynie o samowolne odstępstwo od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę (bądź zgłoszeniu – w sytuacji uregulowanej w art. 49b). W takim przypadku obowiązkiem organów jest wymuszenie na inwestorze dokonanie zmian lub przeróbek koniecznych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z warunkami określonym w przepisach Prawa budowlanego, a dopiero w razie niewykonania takiego obowiązku, do nakazania zaniechania dalszych robót bądź rozbiórki obiektu lub jego części (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2009 r., II OSK 1752/07, niepubl.).
Tak więc w przypadkach wskazanych w art. 48 i 49b należy nakazać rozbiórkę, zaś art. 50 i 51 dotyczą innych przypadków, w których z uwagi na okoliczności faktyczne nie można mówić o rozbiórce. Ponadto rozbiórka części obiektu budowlanego dotyczyć może tylko takiej części, która jest wyodrębniona tak, że jej rozbiórka nie ingeruje w pozostałą część obiektu.
Zrealizowanie nowej konstrukcji dachu w obiekcie przy ul. [...] w W., dokonane z przekroczeniem zakresu robót wskazanych w zgłoszeniu, nie wypełniało przesłanek zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, lecz były to inne roboty budowane w rozumieniu art. 50 i 51 ww. ustawy.
W rozstrzyganej przez Sąd I instancji sprawie inwestor, po dokonaniu zgłoszenia, wyszedł poza jego zakres i wykonał przebudowę, która budową wprawdzie nie jest, ale na przeprowadzenie której wymagane było pozwolenia na budowę. Wystąpił zatem przypadek inny niż określony w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1, organ prawidłowo wstrzymał więc prowadzone roboty budowlane. Skoro zaś z przedłożonej na żądanie organu ekspertyzy technicznej wynikało, że stan robót nie zagrażał bezpieczeństwu, a prace wykonane zostały zgodnie ze sztuką budowlaną, kolejną czynnością organów nadzoru powinno być wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego o nałożeniu na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Niezakończone roboty, wykonane z przekroczeniem zgłoszenia, nie mogły być bowiem ocenione jako zgodne z prawem.
W myśl zaś ust. 3 art. 51 po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku (pkt 1) lub w przypadku niewykonania obowiązku – nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (pkt 2).
Zatem za zasługujące na pełną aprobatę uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że skoro organ nadzoru budowlanego stwierdził samowolne wykonanie robót budowlanych i zastosował przepis art. 50 Prawa budowlanego, wstrzymując ich prowadzenie, to zasadnym było kontynuowanie postępowania w trybie art.
51. Skoro podjęte przez inwestora roboty budowlane, z uwagi na ich charakter, wymagały pozwolenia na budowę, to nadzór nad ich zgodnością z prawem pozostawał nadal w kompetencji organów nadzoru budowlanego. Postępowanie prowadzone w trybie art. 51 Prawa budowlanego, w przypadku niezłożenia przez inwestora wniosku o pozwolenia na budowę, zastępuje niejako postępowanie o pozwolenie na budowę. Zadaniem organów nadzoru budowlanego było doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie nie stało się zatem bezprzedmiotowe i jego umorzenie w trybie art. 105 § 1 k.p.a. było bezzasadne. Obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było zbadanie, jakie czynności należało wykonać, aby doprowadzić inwestycję do stanu zgodnego z prawem, a stosowna ocena winna znaleźć wyraz w wydanej decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 października 20058 r., II OSK 1596/07).
Przechodząc z kolei do oceny zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, t.j. art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zostały one uzasadnione w sposób na tyle jasny, by skutkować mogły uchyleniem zaskarżonego wyroku. Argumentacja w tym zakresie opiera się jedynie na ogólnym stwierdzeniu przy wskazaniu podstaw kasacji, że Sąd uchybił obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia wszystkich aspektów sprawy i zebranego materiału dowodowego. Brak jest w zarówno we wskazanej podstawie kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu, wyczerpującego uzasadnienia dla postawienia takich zarzutów. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, jakiego aspektu sprawy Sąd I instancji nie rozważył, jakie braki w materiale dowodowym przeoczył i przede wszystkim – jaki wpływ te uchybienia miały na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, dlaczego Sąd I instancji przekroczył granice sprawy, o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., czy były to granice przedmiotowe, czy podmiotowe.
Nie wyjaśniono również, którego z elementów uzasadnienia, określonego w art. 141 § 4 p.p.s.a., brakuje w motywach orzeczenia Sądu I instancji, czy też jakie błędne ustalenia przyjął ten Sąd. Z kolei art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie powiązany został z żadnym przepisem regulującym postępowanie administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie ocenić zatem stawianego zarzutu. Sąd I instancji bowiem, opierając swoje rozstrzygnięcie na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poddał analizie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wpływ stwierdzonych nieprawidłowości, których dopuściły się organy, na wynik kontrolowanej sprawy administracyjnej. Bez wskazania zatem przepisów regulujących postępowanie administracyjne, powiązanych z przepisami procedury sądowej, które w ocenie Sądu I instancji zostały naruszone, a do uchybienia których, w ocenie kasatora nie doszło przed organami, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie skontrolować zasadności zarzutu.
Część uzasadnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania odnosi się do stwierdzenia przez Sąd I instancji, że remontowany obiekt jest przedmiotem współwłasności, gdy tymczasem lokal stanowi odrębną własność, a grunt, na którym stoi budynek znajduje się we współużytkowaniu wieczystym. Jednakże w skardze kasacyjnej nie wykazano, jaki wpływ na rozstrzygnięcie Sądu I instancji miała ta kwestia. Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, z powodu niedostatecznego wyjaśnienia, czy i w jakim zakresie roboty budowlane przeprowadzone przez inwestora stanowiły samowolę budowlaną. Takie też wytyczne zawarł w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Kwestia stosunków własnościowych nie była zatem podstawą wydania zaskarżonego wyroku, a może jedynie stanowić przedmiot badania organów po wyroku Sądu I instancji.
Należy się jednak zgodzić z poglądem, że wykonanie prac w lokalu stanowiącym odrębną własność nie wymaga zgody właścicieli pozostałych lokali i zarazem współużytkowników wieczystych gruntu, na którym posadowiony jest obiekt.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.