Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 417/09, oddalił skargę H. B. na decyzję Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia (...) kwietnia 2009 r. nr (...) w przedmiocie nakazania opróżnienia w całości budynku przeznaczonego na pobyt ludzi.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Decyzją z dnia (...) kwietnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał H. B., właścicielowi budynku mieszkalnego położonego na działce nr ew. (...) w miejscowości B. gm. K.: opróżnienie budynku i wyłączenie go w całości z użytkowania; umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazie jego użytkowania; wykonanie doraźnego zabezpieczenia budynku poprzez zamknięcie otworów drzwiowych i okiennych oraz wygrodzenie terenu, na którym posadowiony jest budynek. Powyższej decyzji, na podstawie art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że w wyniku oględzin przedmiotowego budynku stwierdzono, iż budynek wykonany został z gliny i słomy, strop nad parterem z belek drewnianych wypełniony polepą oraz że budynek aktualnie przedstawia nieodpowiedni stan techniczny grożący zawaleniem. Wskazano, że drewniane elementy konstrukcyjne porażone są grzybem i szkodnikami drewna. W części północno-zachodniej budynku belki stropowe podparte stemplami, w części południowo-wschodniej budynku brak podparcia belki stropowej. Na długości kalenicy znajduje się szczelina o szerokości 30 cm. W ścianie zewnętrznej z gliny są liczne rysy i znaczne ubytki w masie. W wyniku oględzin i oceny technicznej stwierdzono, że wszystkie elementy konstrukcyjne budynku posiadają znaczny ubytek cech wytrzymałościowych w stosunku do zaprojektowanych. Wady te sprawiają, że w każdej chwili może nastąpić przekroczenie stanów granicznych nośności konstrukcji a przedmiotowy budynek grozi zawaleniem.
W odwołaniu od powyższej decyzji H. B. wskazał, że nie zgadza się z ww. rozstrzygnięciem, gdyż nie ma się gdzie wyprowadzić. Ponadto wskazał na swój zły stan zdrowia. Odnośnie stanu technicznego budynku odwołujący się stwierdził, że dom nie wygląda tak źle jak pokazano na zdjęciach. Gdy dach kryty był słomą, to mocno przeciekało i mógł powstać grzyb – obecnie na dachu położona jest ondulina. H. B. wskazał również, że chata może mieć 300 albo 400 lat i że remontuje ją tak jak umie. W odwołaniu opisano także sprawy związane ze sprzedażą części posiadanego gospodarstwa i toczące się postępowania sądowe związane z rozgraniczeniem.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) kwietnia 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że w takim stanie faktycznym organ I instancji prawidłowo zastosował art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. B. wskazał, że nie zgada się z ww. decyzją a niniejsze postępowanie upatruje w złożonym przez sąsiada doniesieniu. W skardze opisano historię rodzinną w powiązaniu z gruntem i przedmiotowym budynkiem i przyczynę waśni sąsiedzkich. Skarżący wniósł o to, aby Sąd wydał wyrok nakazujący gminie albo wskazanym sąsiadom zaadaptowanie budynku gospodarczego na mieszkanie dla niego oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że ustalenia poczynione w trakcie oględzin w dniu 20 marca 2009 r. zostały w sposób prawidłowo utrwalone i opisane, a dokumentacja fotograficzna nie pozostawia żadnych wątpliwości co do wysnutych przez organy wniosków. W tak ustalonym stanie faktycznym organ nadzoru był zobowiązany do wydania decyzji nakazującej natychmiastowe opróżnienie budynku. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zarzuty związane z trudnościami ekonomicznymi oraz konflikty sąsiedzkie nie mogą mieć wpływu na treść wydanej decyzji.
Skargą kasacyjną H. B. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), tj. art. 134 p.p.s.a. przez niezastosowanie zasady oficjalności i nie wzięcia pod uwagę wszelkich istotnych naruszeń prawa przez organ II instancji, a związanych z materią postępowania, tj. nieuwzględnienie, iż organ II instancji dokonał oceny odnośnie meritum przedmiotowej sprawy, która nie jest oparta na podstawie całokształtu materiału dowodowego, nieuwzględnienie, iż organ II instancji nie podjął z urzędu wszelkich kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, zasądzenie od strony przeciwnej, ewentualnie od Skarbu Państwa, na rzecz skarżącego kosztów postępowania i zasądzenie od strony przeciwnej, ewentualnie od Skarbu Państwa, na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie opłaconych nawet w części, według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w dostatecznym zakresie i z wymaganą wnikliwością – przede wszystkim nie uwzględnił dowodów z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania oraz nie wyjaśnił sprzeczności w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę wydania przez organ II instancji decyzji oraz niewłaściwego uznania przez ten organ, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Skarżący podnosi, że Sąd oparł swoje orzeczenie jedynie na nieszczegółowych i rodzących szereg wątpliwości co do rzeczywistego stanu rzeczy ustaleniach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dokonując ich błędnej interpretacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Zgodnie z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny może badać tylko, czy Sąd I instancji naruszył wskazane w skardze kasacyjnej przepisy i nie może podejmować badań w celu stwierdzenia innych wad zaskarżonego orzeczenia.
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Niniejsza skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania, tj. art. 134 p.p.s.a.
Zgodnie z ww. przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Nie może on jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2 cyt. przepisu). Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, o którym mowa w przywołanym przepisie oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Skarżący powinien więc wykazać, iż Sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy lub z przekroczeniem granic danej sprawy, czego nie uczynił.
Zdaniem strony skarżącej Sąd I instancji nie uwzględnił, iż rozstrzygnięcie organu II instancji nie zostało oparte na całokształcie materiału dowodowego oraz że organ ten nie podjął z urzędu wszelkich kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto zarzucono, że Sąd ten nieustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Z powyższymi twierdzeniami nie sposób się zgodzić.
Dopuszczalność przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego wymaga zaistnienia dwóch przesłanek – brak konieczności przeprowadzenia tego postępowania w całości lub w znacznej części, czyli przesłanka wynikająca z art. 138 § 2 k.p.a. oraz istniejące, po dokonanej ocenie materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, wątpliwości co do istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Druga z ww. przesłanek wynika z art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W przypadku więc, gdy organ odwoławczy po dokonaniu oceny materiału zgromadzonego przez organ I instancji nie ma wątpliwości co do okoliczności faktycznych danej sprawy, nie przeprowadzi dodatkowego postępowania dowodowego i rozstrzygnie w oparciu o ten materiał dowodowy.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z protokołu oględzin dokonanych 20 marca 2009 r. w toku postępowania przez organem I instancji wynika jednoznacznie, że stan techniczny istniejącego budynku bezpośrednio zagraża życiu ludzi w nim zamieszkujących. Podkreślenia wymaga również, iż do protokołu dołączono zdjęcia przedmiotowego obiektu, które nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do jego złego stanu technicznego. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji powyższe ustalenia nadzoru budowlanego zostały w sposób prawidłowy utrwalone i opisane. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z ustawą Prawo budowlane protokolarne ustalenia dokonane przez organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w toku czynności kontrolnych stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego (art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego).
Ponadto to, iż moc dowodowa protokołu oględzin ma decydujące znaczenie w postępowaniu w przedmiocie nakazu opróżnienia budynku przeznaczonego na pobyt ludzi wynika z treści art. 68 pkt 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania. Nie jest więc trafny zarzut, iż organ II instancji nie oparł swojego rozstrzygnięcia na całokształcie materiału dowodowego i nie podjął z urzędu wszelkich kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. W związku z powyższym nie można również zarzucić Sądowi I instancji nieuwzględnienia naruszeń dokonanych przez ww. organ w tej kwestii.
Odnośnie natomiast zarzutu nieustosunkowania się Sądu I instancji do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że brak szczegółowego odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze przez skoncentrowanie się tylko na kwestiach mających znaczenie dla rozstrzygnięcia z pominięciem wątków o charakterze ubocznym nie rzutującym na rozstrzygnięcie, nie stanowi uchybienia, które miałoby wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2633/04). W przedmiotowej skardze skarżący, oprócz stwierdzenia, iż nie zgadza się z decyzją organu II instancji, poruszył kwestie dotyczące jego trudności ekonomicznych i stosunków z sąsiadami. Słusznie więc Sąd I instancji pominął je w swoim rozstrzygnięciu z uwagi na to, iż nie mają one na nie wpływu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zatem pełnomocnik strony skarżącej ze stosownym oświadczeniem winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.