Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 619/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę D. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż zarządzeniem z dnia 10 lipca 2013 r. wezwano D. Ż. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 18 września 2013 r. sygn. II OZ 763/13 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie D. Ż. na to zarządzenie. Zarządzeniem z dnia 12 listopada 2013 r. wezwano więc skarżącego do wykonania wskazanego powyżej zarządzenia z dnia 10 lipca 2013 r. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności powyższej należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.
W dniu 5 grudnia 2013 r. zobowiązany wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł o pozostawieniu wniosku D. Ż. bez rozpoznania, zaś postanowieniem z dnia 2 lipca 2014 r. odrzucił jego zażalenie na wskazane powyżej postanowienie z dnia 7 kwietnia 2014 r. W dniu 16 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem o sygn. II OZ 922/14 odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, iż stosownie do art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismem takim jest również skarga. W przypadku gdy skarga nie została należycie opłacona, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku opłaty Sąd nie podejmie żadnej czynności. W rozpoznawanej sprawie zarówno kwestia wysokości wpisu, jak i przyznania skarżącemu prawa pomocy, a zatem konieczności jego uiszczenia została rozpatrzona ostatecznymi postanowieniami. Pomimo tego skarżący nie uiścił należnego wpisu, co uniemożliwia nadanie sprawie prawidłowego biegu i obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł D. Ż., podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez przedwczesne odrzucenie skargi wskutek nieuiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi wynikające z błędnego przyjęcia, że o dacie zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy mogła decydować data wydania postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 16 września 2014 r., II OZ 922/14, nie zaś data doręczenia tego postanowienia skarżącemu w trybie określonym przez przepisy p.p.s.a.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż o ile można byłoby w ogóle odrzucić skargę bez dodatkowego wezwania skarżącego do wykonania zarządzenia o wezwaniu do wpisu, to nie mogło to nastąpić przed zakończeniem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przedmiocie prawa pomocy, które nastąpiło dopiero w dniu doręczenia skarżącemu postanowienia tego Sądu z dnia 16 września 2014 r. Skarżący oczekiwał doręczenia mu tego postanowienia, gdyż nie wcześniej niż w dniu jego doręczenia zobowiązany był uiścić wpis od skargi. Nie uczynił tego, gdyż w dniu doręczenia postanowienia wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny skarga była już odrzucona zaskarżonym postanowieniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez przedwczesne odrzucenie skargi jako nieopłaconej.
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie jest złożenie w tym terminie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W taki przypadku pierwotne wezwanie do uiszczenia wpisu traci moc i powinno być powtórzone po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10; z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10, z dnia 18 czerwca 2009 r., I FZ 159/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). W tej sprawie, prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nastąpiło w dacie wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 16 września 2014 r. o odrzuceniu zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2014 r. o odrzuceniu zażalenia skarżącego na postanowienie tego Sądu z dnia 7 kwietnia 2014 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a nie w dacie doręczenia skarżącemu tego postanowienia.
Postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego są bowiem ostateczne i prawomocne w dacie ich wydania (art. 168 § 1 p.p.s.a.). W takie sytuacji procesowej Sąd I instancji powinien ponownie wezwać skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 lipca 2013 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od doręczenia tego wezwania. Konieczność skierowania do strony takiego dodatkowego wezwania wynika również z zasady lojalności procesowej wyrażonej w art. 6 p.p.s.a., w którym mowa jest o udzielaniu stronie wskazówek co do czynności procesowych. W tym przypadku chodzi o wyznaczenie stronie konkretnego terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Zatem odrzucenie przez Sąd I instancji postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. skargi D. Ż. jako nieopłaconej, nawet jeszcze przed doręczeniem skarżącemu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego kończącego postępowanie incydentalne w przedmiocie prawa pomocy (6 października 2014 r.) i bez skierowania do niego dodatkowego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w określonym terminie narusza prawo.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.